Za celowe szkodzenie firmie pracownik odpowie po latach

Możliwość skutecznego dochodzenia przez pracodawcę roszczeń w stosunku do pracowników, którzy wyrządzili mu szkodę przy wykonywaniu swoich obowiązków, jest ograniczona czasowo. Gdy podwładny spowodował ją nieumyślnie, uprawnienia zakładu przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym pracodawca dowiedział się o szkodzie. Nie może to być jednak później niż po upływie trzech lat od jej wyrządzenia (art. 291 § 2 kodeksu pracy).

Inaczej jest, gdy pracownik działał umyślnie. Do roszczeń stosuje się wtedy przepisy kodeksu cywilnego, które przewidują znacznie dłuższe terminy przedawnienia (art. 291 § 3 k.p.).

To zróżnicowanie powoduje, że w praktyce o skuteczności pozwu firmy może zadecydować określenie winy pracownika. O ile bowiem przy winie nieumyślnej roszczenie pracodawcy może się okazać przedawnione, o tyle w razie ustalenia jego umyślnego działania zakład będzie mógł skutecznie żądać odszkodowania.

Działanie nieumyślne...

Gdy pracownik wyrządzi szkodę nieumyślnie, pracodawca może żądać jej naprawienia w ciągu roku od dnia, kiedy się o tym dowiedział. Później jego roszczenie się przedawnia.

Istotne jest przy tym, że zatrudniający nie tylko musi się dowiedzieć o powstaniu szkody, ale też znać sprawcę. Dopiero wtedy może wystąpić z roszczeniem przeciwko konkretnej osobie.

Jeśli chodzi o kwestię wiedzy pracodawcy o powstałej szkodzie, to ważne jest jedynie, kiedy dowiedział się o samym fakcie wystąpienia szkody, a nie o jej konkretnej wysokości. Oznacza to, że do rozpoczęcia biegu rocznego terminu przedawnienia wystarcza wiedza o szkodzie i sprawcy. Nie jest natomiast konieczna znajomość dokładnej jej rozmiaru.

Zatem jeżeli szef stwierdzi, że wystąpiła szkoda w postaci np. niedoboru w magazynie, to roczny termin rozpoczyna się od chwili ustalenia samego faktu niedoboru, a nie od momentu, gdy ostatecznie wyliczono jego wysokość.

W praktyce zdarza się, że pracodawcy o tym zapominają i tracą możliwość uzyskania odszkodowania od sprawcy szkody. Może tak być zwłaszcza w przypadku kilkakrotnych inwentaryzacji, kiedy – z uwagi na rozbieżności w ich wynikach – pracodawca zwleka z wniesieniem pozwu do momentu ostatecznego ustalenia wysokości niedoboru, nie bacząc, że termin przedawnienia biegnie już od dnia powzięcia wiadomości o ubytku.

Zakład musi też pamiętać o drugiej dacie granicznej dla roszczeń odszkodowawczych. Traci możliwość ich dochodzenia z upływem trzech lat od dnia wyrządzenia szkody.

...czy jednak umyślne

Wina umyślna zachodzi, gdy pracownik świadomie doprowadza do powstania szkody – np. kradnie lub przywłaszcza sobie firmowe mienie. Termin przedawnienia roszczenia pracodawcy w takim przypadku określa art. 4421 kodeksu cywilnego, do którego odsyła art. 291 § 3 k.p. Są to trzy lata liczone od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Termin ten nie może być jednak dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

Jeżeli jednak szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody przedawnia się dopiero po 20 latach od dnia popełnienia przestępstwa. Nie ma wtedy znaczenia, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i sprawcy.