Wynagrodzenie za nadgodziny kierowców,lekarzy,nauczycieli

Teraz słowo o nadgodzinach. Kodeksowe są dopuszczalne w razie:

- konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia i zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,

- szczególnych potrzeb pracodawcy.

Powstają, gdy zatrudnieni na umowę o pracę zostają w pracy dłużej niż:

- 8 godzin dziennie,

- średnio 40 godzin tygodniowo w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy (np. przychodzą do pracy w wolną sobotę bądź w niedzielę),

- pracują ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy (może to wystąpić w systemie równoważnym, gdy dniówka wynosi np. 11 godzin, a pracownicy zostają w pracy dłużej, np. przez 12 czy 13 godzin).

A jak za nie płacimy? Wygląda to tak: za nadgodziny dobowe wypadające w ciągu dnia przysługuje 50-proc. dodatek. 100 proc. płacimy tylko wtedy, gdy praca nadliczbowa miała miejsce w nocy. Poza porą nocną (obejmującą osiem godzin między 21 a 7 rano) 100-proc. dodatek przysługuje jeszcze za pracę:

- w niedziele i święta będące dla pracownika dniami wolnymi od pracy,

- w dniu wolnym udzielonym w zamian za pracę w niedziele i święta,

i która powoduje przekroczenie normy średniotygodniowej.

Natomiast w każdym innym dniu, niewymienionym wyżej, płacimy dodatek 50-proc. Ponadto 100-proc. dodatki płacimy także za nadgodziny średniotygodniowe

To jednak nie wszystko. Nadgodziny dobowe wolno jeszcze zrekompensować czasem wolnym w wymiarze 1 : 1 na wniosek pracownika albo 1 : 1,5 na wniosek pracodawcy. Ponadto za dodatkową pracę w sobotę nie płacimy, a oddajemy tylko dzień wolny do końca okresu rozliczeniowego (wypłata pieniędzy jest dopuszczalna w wyjątkowych sytuacjach).

Z kolei w przypadku dodatkowej pracy występującej w niedzielę bądź święto pracodawca ma alternatywę. Ogólnie mówiąc w pierwszej kolejności może oddać dzień wolny, a dopiero gdy nie jest to możliwe, zapłacić 100-proc. dodatek.

To tyle, jeśli chodzi o kodeks pracy. A jak jest w innych grupach zawodowych?

- Pracownicy samorządowi

– nadgodziny są dopuszczalne, jeżeli wymagają tego potrzeby jednostki, w której są zatrudnieni. W kwestii rekompensaty pracy nadliczbowej decyduje pracownik. Ma do wyboru albo wynagrodzenie, albo czas wolny w tym samym wymiarze, z tym że czas wolny, na wniosek pracownika, może być udzielony w okresie bezpośrednio poprzedzającym urlop wypoczynkowy lub po jego zakończeniu.

Według Kancelarii Prezesa RM ten przepis stanowi lex specialis w stosunku do przepisów kodeksu pracy i nie przewiduje dodatków ani 50-, ani 100-proc. za godziny nadliczbowe, dlatego pracownikowi samorządowemu za pracę w godzinach nadliczbowych należy się wynagrodzenie, a nie dodatek.

Poza tym pracownik samorządowy nie może też jednocześnie otrzymać i wynagrodzenia, i czasu wolnego. W służbie cywilnej i w urzędach państwowych nie jest lepiej.

- Urzędnicy państwowi

– oni również mogą wybrać: albo wynagrodzenie, albo czas wolny. Tak jak u pracowników samorządowych wolne mogą wykorzystać w okresie bezpośrednio poprzedzającym urlop wypoczynkowy lub po jego zakończeniu. Urzędnikom państwowym zatrudnionym w urzędach naczelnych i centralnych organów administracji państwowej na stanowiskach kierowniczych i samodzielnych przysługuje wolny czas za pracę poza normalnymi godzinami pracy wykonywaną w porze nocnej oraz w niedzielę lub święto.

- Pracownicy służby cywilnej

– za pracę w nadgodzinach przysługuje im czas wolny w tym samym wymiarze, niezależnie  kiedy dodatkowa praca miała miejsce. Jednak urzędnikom służby cywilnej rekompensuje się czasem wolnym jedynie nadgodziny przypadające w nocy, a dniem wolnym  pracę w niedzielę lub święto. Ustawa nie wspomina ani słowem o pracy nadliczbowej w dniu powszednim bądź w wolną sobotę, dlatego wszystko wskazuje na to, że jest ona bezpłatna.

Niestety, brak uregulowań w tym zakresie może prowadzić do pewnych absurdów. Wyobraźmy sobie urzędnika korpusu, który w poniedziałek pracuje do godziny 22. Za pierwsze osiem godzin dostaje pensję, później nic, a dopiero za godziny przypadające w porze nocnej może odebrać czas wolny. Zapytaliśmy Kancelarię Prezesa RM, czy to luka w przepisach, czy celowe założenie ustawodawcy.

Okazuje się, że to drugie. Ustawodawca świadomie pozbawił urzędników służby cywilnej rekompensaty za wskazane nadgodziny. Dlaczego? Bo... zwiększone obowiązki tych osób są rekompensowane posiadanym stopniem służbowym oraz dodatkowym urlopem wypoczynkowym.

Uwaga!

Jeśli chodzi o niedzielę, dzień wolny powinien zostać udzielony w najbliższym tygodniu. W przypadku święta nie ma takiego wymogu. W obydwu jednak przypadkach dni wolne i czas wolny udzielany w zamian za nadgodziny można skumulować z urlopem wypoczynkowym.

- Kierowcy

– ich nadgodziny rekompensujemy zgodnie z kodeksem pracy.

- Lekarze

– przepisy o działalności leczniczej nie mówią wprost o pracy nadliczbowej, dlatego rozliczamy ją zgodnie z kodeksem i podobnie płacimy za dyżury medyczne.

- Nauczyciele –