Gdy są nieprawidłowości, trzeba się liczyć z kosztami

Z opłatami chyba najczęściej będą mieli do czynienia przedsiębiorcy z branży spożywczej – stosuje je bowiem zarówno inspekcja sanitarna, weterynaryjna, jak i jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.

Praktycznie bez opłat (co nie znaczy, że bez kar) obędzie się w przypadku kontaktu z inspektorami budowlanymi czy transportu drogowego.

[srodtytul]Pod lupą sanitariatu[/srodtytul]

Zasady odpłatności za taką kontrolę określa art. 36 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=EEB10C289AB54AC95143AC27D7020C77?id=182304]ustawy o inspekcji sanitarnej[/link]. Zgodnie z nim za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobierane się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania.

Ponosi je osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Są jednak wyjątki. Jeżeli badania były prowadzone na wniosek inspekcji (czyli w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego), a w ich wyniku nie stwierdzono naruszeń, to opłat się nie pobiera.

Ustawa mówi też wyraźnie, kiedy nie można liczyć na wspomniany wyjątek.

Opłatę się pobiera, gdy badania laboratoryjne i inne czynności związane są z wydaniem oceny:

- o środkach spożywczych, 

- substancjach dodatkowych dozwolonych i przedmiotach użytku,

- materiałach i wyrobach przeznaczonych do kontaktu z żywnością, 

- kosmetykach przywożonych z zagranicy, by wprowadzić je do obrotu lub produkcji.

[b]Opłata należy się, nawet gdy czynności są wykonywane w ramach bieżącego nadzoru sanitarnego.[/b] Nie ma też znaczenia, że badania nie wykazały naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych. Płacą osoby lub jednostki, na rzecz których produkty te są przywożone.

Sposób ustalania i wysokość [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=172238]opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej określa rozporządzenie (DzU z 2004 r. nr 20, poz. 193)[/link].

Koszty te dzieli się na bezpośrednie i pośrednie. Nie ma jednak podanych konkretnych stawek – przepisy wskazują tylko, co bierze się pod uwagę, ustalając konkretną kwotę.

[srodtytul]Transport tylko pozornie bezpłatny [/srodtytul]

W ustawie o transporcie drogowym nie przewidziano odpłatności za kontrole.

[b]Inspektorzy nie pobierają pieniędzy za samo sprawdzanie pojazdów ani wtedy gdy zatrzymają go na szosie i stwierdzą naruszenia, ani gdy zostaną wezwani np. przez rodziców, by skontrolować pojazd przed szkolną wycieczką. Nie znaczy to jednak, że ci, którzy przekraczają przepisy, mogą spać spokojnie.[/b]

Lista przewinień (zawiera ją załącznik do ustawy o transporcie drogowym) jest bardzo długa, a łączna kara może sięgnąć na szosie 15 tys. zł, natomiast w firmie – 30 tys. zł.

– Jedyną czynnością wykonywaną przez ITD odpłatnie są egzaminy dla doradców w zakresie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych. Przeprowadzają je wojewódzcy inspektorzy transportu drogowego – mówi Alvin Gajadhur, rzecznik prasowy inspekcji.

Opłata egzaminacyjna wynosi 400 zł. Również inspektorzy budowlani nie zażądają opłaty za przyjście na teren budowy, nawet gdy dzieje się to na wniosek inwestora.

[srodtytul]Jakość handlowa z daniną[/srodtytul]

Inspekcja jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (IJHARS) pobiera niekiedy opłaty.

Zgodnie z art. 39[link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=179270] ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (tekst jedn. DzU z 2005 r. nr 187, poz. 1577 ze zm.)[/link] przedsiębiorcy, u których przeprowadzono kontrolę (w tym pobrano próbki), płacą za nią i za badania laboratoryjne, jeżeli się okaże, że artykuły rolno-spożywcze nie odpowiadają wymaganiom.

Dotyczy to zarówno przepisów o jakości handlowej, jak i wymagań dodatkowych zadeklarowanych przez producenta. To nie wyczerpuje sytuacji, w których trzeba zapłacić.

Firma płaci za wystawienie świadectwa jakości handlowej i przeprowadzenie niezbędnych do tego badań. Jeśli chodzi o artykuły rolno-spożywcze przewożone jednym środkiem transportu, w jednej ładowni lub w jednym kontenerze – opłatę pobiera się za jedno świadectwo jakości handlowej oraz za jedną ocenę. 

– W przypadku produktów regionalnych oraz tradycyjnych koszty kontroli zgodności procesu produkcji ze specyfikacją pokrywane są także przez producenta – mówi Julita Dąbrowska z IJHARS.

Dodaje, że liczy się je (jeżeli organem kontrolnym jest wojewódzki inspektor) na podstawie [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=303639]rozporządzenia w sprawie stawek opłat za dojazd do miejsca oceny, czynności związane z dokonaniem oceny, badania laboratoryjne i wydawanie świadectw jakości handlowej oraz sposobu i terminu wnoszenia tych opłat (DzU z 2009 r. nr 36, poz. 282)[/link].

Na podstawie tego rozporządzenia wylicza się także wcześniej wymienione opłaty. 

W przypadku, gdy organem kontrolnym jest komercyjna jednostka certyfikująca, koszty kontroli ustalane są w umowie pomiędzy stronami.

Z kolei dla producentów ekologicznych organem kontrolnym zawsze jest komercyjna jednostka certyfikująca, a nie inspekcja, i to z nią rolnik bądź przedsiębiorca ustala koszty kontroli.

[srodtytul]Weterynarze z cennikiem[/srodtytul]

W ustawie o inspekcji weterynaryjnej jest odrębny rozdział poświęcony opłatom. Wynika z niego, że opłaty pobierane są m.in. za kontrolę zwierząt, produktów – jeżeli przepisy odrębne wymagają zaopatrzenia ich w dokument wystawiony przez urzędowego lekarza weterynarii; graniczną.