Pełne składki ZUS z budżetu państwa tylko przy półrocznym stażu składkowym

Rz: Czy tylko pracownicy mogą przerwać aktywność zarobkową, aby zająć się dzieckiem i mieć opłacane za ten okres składki na ZUS?

Andrzej Radzisław: Nie. Ustawodawca wprowadził możliwość opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe także za osoby inne niż pracownicy podczas sprawowania przez nie opieki nad dzieckiem. Zasady finansowania są podobne do tych obowiązujących pracowników, którzy korzystają z urlopu wychowawczego. Z takiej możliwości najczęściej korzystają przedsiębiorcy.

Kto i jakie składki opłaca za te osoby?

Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe finansuje budżet państwa, a nalicza ZUS. Co do zasady podstawą ich wymiaru jest 60 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Warunkiem jest, aby wcześniej działalność była prowadzona co najmniej sześć miesięcy i z tego tytułu przedsiębiorca opłacał składki na ubezpieczenia społeczne.

Czy to oznacza, że za przedsiębiorcę, który przed przejściem na wychowawczy opłacał składki krócej niż sześć miesięcy, ZUS nie będzie naliczał żadnych składek?

Za przedsiębiorcę, który przerwie działalność w celu opieki nad dzieckiem przed upływem półrocznego okresu opłacania składek, budżet również będzie opłacał składki, ale od niższej podstawy – 75 proc. minimalnego wynagrodzenia. Ponadto będzie to tylko składka na ubezpieczenie emerytalne.

Czy opłacanie tych składek to standard, czy przedsiębiorca musi spełnić jakieś warunki?

Aby ZUS naliczał za rodzica składki emerytalno-rentowe za okres opieki nad dzieckiem, nie może on mieć ustalonego prawa do emerytury czy renty ani innych tytułów do ubezpieczeń. Przedsiębiorca nie może więc prowadzić w tym okresie działalności, co jest oczywiste. Nie może też mieć żadnych innych tytułów do ubezpieczeń społecznych, np. wykonywać umowy-zlecenia.

Taki warunek obowiązuje także pracowników, którzy korzystają z urlopu wychowawczego. Za nich składki również finansuje budżet państwa, jeśli nie mają innych tytułów do ubezpieczeń ani ustalonego prawa do emerytury lub renty.

A co się dzieje, jeśli rodzice mają inny tytuł do ubezpieczeń społecznych? Czy w tym czasie zabroniona jest wszelka aktywność zawodowa?

Gdy pracownik ma inny tytuł do ubezpieczeń wymieniony w art. 6 ustawy systemowej – np. wykonuje zlecenie – ZUS nie naliczy za niego składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z urlopu wychowawczego. Nie ma natomiast przeszkód, aby w czasie sprawowania opieki nad dzieckiem podjął się realizacji umowy o dzieło. To nie przeszkoda, aby składki były finansowane zarówno z tytułu przebywania przez pracownika na urlopie wychowawczym, jak i sprawowania przez przedsiębiorcę nad dzieckiem opieki. Umowa o dzieło nie stanowi bowiem tytułu do ubezpieczeń społecznych, co powoduje, że wykonawca takiej umowy nie podlega żadnym ubezpieczeniom i tym samym spełnia warunki do podlegania ubezpieczeniom w związku z opieką nad dzieckiem.