Tak uznał Sąd Najwyższy w wyroku z 7 stycznia 2014 r. (I UK 252/13).
Wnioskodawca odwołał się od decyzji ZUS, w której został zobowiązany do zapłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy wraz z odsetkami z tytułu prowadzenia działalności. Sąd okręgowy ustalił, że wnioskodawca prowadził jednoosobową działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej. Informacja, że przedsiębiorca jest wspólnikiem spółki cywilnej została wykreślona z ewidencji w 2006 r. Później nie prowadził już działalność gospodarczej; posiadał jedynie udziały w spółce kapitałowej oraz był prezesem zarządu. Sąd okręgowy uwzględnił to odwołanie, gdyż uznał, że w okresie objętym decyzją wnioskodawca nie prowadził już działalności gospodarczej.
ZUS wniósł apelację od tego wyroku, którą uwzględnił sąd apelacyjny. W ocenie sądu wnioskodawca nie zaprzestał wykonywania działalności w 2006 r., ponieważ z ewidencji wykreślono wtedy tylko jedną z form, w której prowadził działalność (spółkę cywilną). Całkowite wykreślenie działalności gospodarczej wnioskodawcy nastąpiło natomiast dopiero w 2011 r. Dlatego sąd uznał, że wnioskodawca w spornym okresie prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą.
Od tego wyroku wnioskodawca wniósł skargę kasacyjną. W jej wyniku Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę sądowi apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Analizując zagadnienie, SN wyjaśnił, że działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych to działalność, która jest rzeczywiście prowadzona, wykonywana w celach zarobkowych, w sposób zorganizowany i ciągły. Ocena czy działalność jest prowadzona, należy głównie do strefy ustaleń faktycznych, które później podlegają kwalifikacji prawnej. Sam wpis do ewidencji działalności gospodarczej ma charakter deklaratoryjny, a domniemanie faktyczne, które z niego wynika, może być obalone wszelkimi środkami dowodowymi. SN podkreślił także, że możliwe jest zaprzestanie wykonywania działalności mimo braku jej wykreślenia z ewidencji i co za tym idzie – uchylenie obowiązku ubezpieczenia.
Komentarz eksperta
Łukasz Chruściel, radca prawny, partner w Kancelarii Raczkowski Paruch, kieruje biurem kancelarii w Katowicach
