Nie karać na ślepo prezesów firm. Kolejny pomysł zespołu Brzoski

Trzeba zmienić prawo, by z automatu nie karać menedżerów i zarządu za przestępstwa związane z daną firmą – tak w skrócie brzmi jedna z najnowszych propozycji zespołu do spraw deregulacji pod kierownictwem przedsiębiorcy Rafała Brzoski. Innymi słowy: nie należy na ślepo oskarżać prezesów. Jednak pytani przez „Rzeczpospolitą” eksperci wyjaśniają: problemem niekoniecznie jest tylko złe prawo.

Propozycja zespołu Brzoski: za błąd pracownika nie może odpowiadać zarząd

Postulat zmian w prawie karnym pojawił się na internetowej stronie sprawdzamy.pl, gdzie pojawiają się kolejne propozycje zespołu Rafała Brzoski. Pomysłodawcy zauważyli, że dziś za błąd np. księgowego odpowiedzialność karną może ponosić cały zarząd lub prezes firmy, nawet jeśli nie mieli oni wpływu na konkretną decyzję.

„Taka sytuacja jest niesprawiedliwa i odstrasza wielu przedsiębiorców od prowadzenia działalności w Polsce. Propozycja zakłada zmianę regulacji w taki sposób, by odpowiedzialność ponosili faktycznie winni, a nie cały zarząd. Dzięki temu uczciwi przedsiębiorcy będą mogli działać bez obawy o nieuzasadnione konsekwencje prawne” – czytamy w treści propozycji. Zespół Brzoski zaznacza, że dziś nie działają w praktyce przepisy ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary.

Czytaj więcej

Prawo w Polsce

Od podatków po wycinkę drzew. Są nowe propozycje zespołu Rafała Brzoski

Upraszczanie procedur podatkowych i rachunków za prąd – to tylko niektóre nowo ogłoszone propozycje deregulacyjne z zespołu Rafała Brzoski.

Eksperci o pomyśle zespołu Brzoski: chwytliwy, ale nieprecyzyjny

Jednak eksperci twierdzą, że chociaż rzeczywiście wspomniana ustawa nie działa, to problem został niewłaściwie sformułowany. – Nie wdając się w szczegółową ocenę proponowanej zmiany, muszę zauważyć, że w postępowaniach karnych automatyczne stawianie zarzutów członkom zarządu spółki, gdy jest podejrzenie popełnienia przestępstwa w związku z jej działalnością, nie jest powszechną praktyką – mówi Magdalena Bartosiewicz, radca prawny i wspólnik w kancelarii BDDG. Dodaje, że organy ścigania mają obowiązek koncentrować się na zidentyfikowaniu okoliczności przestępstwa i postawieniu zarzutów osobom, co do których rzeczywiście zachodzi podejrzenie popełnienia takich czynów, przy czym nie jest to zawsze członek zarządu.

– Jeżeli prokurator idzie w takim wypadku „na skróty”, jest to duży błąd. Warto zatem tę propozycję poddać analizie ekspertów, by nie formułować projektów, które brzmią chwytliwie, ale nie są precyzyjne – uważa mec. Bartosiewicz.

Ekspert: dziś nie ma automatycznej odpowiedzialności prezesów

Podobnie twierdzi Maciej Hadas, doradca podatkowy, partner w Grant Thornton. Z jego obserwacji też wynika, że w przypadku popełnienia przestępstwa przez pracownika spółki nie zawsze stawia się automatycznie zarzuty prezesowi tej spółki. – Aby można je postawić, w tym również członkom zarządu, prokurator musi mieć wystarczające dowody, że ta konkretna osoba była sprawcą konkretnego przestępstwa. Można oczywiście polemizować z tym, czy stawiane przez prokuraturę zarzuty są słuszne, ale nie ma w Polsce przepisów, które wprost ustalają regułę automatycznej odpowiedzialności karnej zarządu – zauważa Maciej Hadas. Dodaje też, że gdyby takie przepisy istniały, to nikt by się nie podejmował funkcji kierowniczych w spółkach, ze świadomością narażania się na niezawinione kary.

Czytaj więcej:

Podatki Zespół Brzoski ma pierwsze propozycje deregulacyjne. „Niewiele tu nowego”

Pierwsze pomysły deregulacyjne zespołu Rafała Brzoski w większości rozczarowują ekspertów. Niektóre już zrealizowano, inne nie odnoszą się do prawa...

Pro

Odpowiedzialność członków zarządu. „Prokuratura czasem traktuje spółki jak mafię”

Z kolei Leszek Kieliszewski, adwokat i partner zarządzający w kancelarii Legality, docieka, dlaczego czasem prokuratura idzie „na skróty”. Według niego dzieje się tak m.in. dlatego, że w dużych firmach ośrodek decyzyjny jest tak rozproszony, że nie sposób przypisać komukolwiek odpowiedzialności karnej za przestępstwo, do którego faktycznie mogło dojść.

– Obecnie w takich sytuacjach organy ścigania traktują spółkę jako obszar popełnienia przestępstwa albo wręcz uważają ją za zorganizowaną grupę przestępczą. Bo to przecież byt zorganizowany o podzielonych hierarchicznie i funkcjonalnie zadaniach – zauważa Leszek Kieliszewski.

Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych. Nowa ustawa karna jednak potrzebna

Zespół Brzoski postuluje uchwalenie nowej ustawy o odpowiedzialności karnej podmiotów zbiorowych. I ten akurat pomysł adw. Leszek Kieliszewski uważa za słuszny. Bo choć ustawa o podobnej nazwie teoretycznie obowiązuje, to w praktyce nie jest stosowana. – Taka ustawa powinna najpierw pociągać do odpowiedzialności sam podmiot zbiorowy, a dopiero w dalszej kolejności, i to nie w każdym przypadku, osoby odpowiedzialne za wystąpienie przestępstwa. Dziś jest dokładnie odwrotnie – tłumaczy ekspert. Zauważa on, że w praktyce zazwyczaj sprawy karne toczą się latami, a więc prokuratura nie zawsze chce wszczynać kolejne postępowanie. – Po skazaniu menedżera, które zresztą nie zawsze następuje, prokuratura ma inne priorytety, aniżeli wikłać się w kolejne postępowanie z podmiotem zbiorowym – uważa Leszek Kieliszewski.