Planowanie przestrzenne nie jest laboratoryjnym procesem prowadzonym w próżni, na obszarze jednorodnym pod względem prawnym. Niejednokrotnie zdarza się, że część nieruchomości objętych postępowaniem planistycznym zasługuje na specjalne traktowanie ze względu np. na przepisy dotyczące ochrony zabytków.
Dlatego chlebem powszednim wielu gmin, zwłaszcza miejskich, pracujących nad planami ogólnymi czy planami miejscowymi, jest konieczność uwzględnienia zabytków nieruchomych posadowionych w granicach obszaru, jaki ma zostać objęty planem ogólnym lub planem miejscowym. Wynikają z tego liczne ograniczenia.