Ustawa o VAT nie nakazuje, aby wszyscy podatnicy tego podatku posiadali polski rachunek bankowy. Co istotne, dokonując wpłaty VAT na rzecz organu podatkowego dopuszczalne jest dokonanie przelewu z rachunku zagranicznego. Są jednak sytuacje, w których konto w polskim banku jest konieczne.
Zwrot VAT na polski rachunek
Polski rachunek bankowy jest niezbędny w przypadku występowania do urzędu skarbowego o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym. Przepisy ustawy o VAT są w tym zakresie jednoznaczne, tj. wskazują wprost, że taki zwrot podatku może nastąpić tylko na konto w polskim banku.
Czytaj więcej:
Nie ma podstaw prawnych żeby wyciągnąć konsekwencje cywilnoprawne wobec kontrahentów, których rachunek bankowy na białej liście nie widnieje.
Pro
W konsekwencji, liczna grupa podatników de facto jest zmuszona do założenia polskiego rachunku bankowego, gdyż w przypadku jego braku nie otrzymają należnego im zwrotu podatku. W grupie tej jest wiele firm zagranicznych, najczęściej z państw Unii Europejskiej.
Ograniczenia split payment
Zobowiązani do posiadania polskiego rachunku bankowego są podatnicy, którzy sprzedają lub nabywają usługi lub towary wymienione w załączniku nr 15 do ustawy o VAT (tzw. usługi i towary wrażliwe, np. usługi budowlane, części samochodowe). Wymóg ten ma związek z faktem, że obrót usługami i towarami wskazanymi w powyższym załączniku jest, co do zasady, objęty mechanizmem podzielonej płatności (MPP, split payment). Jako że stosowanie MPP jest możliwe tylko przy przelewach między polskimi rachunkami bankowymi – z tego powodu, iż techniczne aspekty przelewów w ramach split payment’u są regulowane przepisami polskiego prawa bankowego – ustawodawca wymaga, aby każdy podatnik, który uczestniczy w transakcjach potencjalnie objętych MPP, posiadał taki rachunek. Celem złagodzenia niekorzystnych skutków wynikających z powyższego obowiązku, w ustawie o VAT przewidziano możliwość zwrotu firmom zagranicznym kosztów prowadzenia polskiego rachunku bankowego. W rzeczywistości jednak, to nie koszt prowadzania rachunku jest problemem, ale samo jego założenie.
Zdaniem autora
Adam Sękowski - Tax Manager w dziale doradztwa podatkowego Crowe
Zasadne byłoby wprowadzenie rozwiązań, które wyeliminowałyby lub przynajmniej zmniejszyły opisane trudności. Najłatwiejsza do zrealizowania byłaby zmiana przepisów umożliwiająca zwrot VAT na rachunek zagraniczny (lub przynajmniej na rachunek w państwie UE). Obecnie obowiązująca zasada dokonywania zwrotu wyłącznie na polski rachunek bankowy jest niezrozumiała tym bardziej dlatego, że w przypadku firm, które nie są zarejestrowane na potrzeby podatku VAT w Polsce, jego zwrot może nastąpić również na rachunek zagraniczny. Firmy zarejestrowane jako polscy podatnicy VAT są zatem traktowane pod tym względem mniej korzystnie niż podmioty niezarejestrowane, co nie znajduje żadnego uzasadnienia.
Trudniejsze byłoby wprowadzenie ułatwień dla firm uczestniczących w transakcjach objętych MPP. W tym zakresie można rozważyć zmiany na przykład w przepisach prawa bankowego umożliwiające zakładanie w polskich bankach wyłącznie tzw. rachunku VAT na potrzeby stosowania split payment. Ze względu na restrykcyjne zasady dotyczące dysponowania środkami na takim rachunku, a co za tym idzie na niskie ryzyko jego wykorzystywania w celach niezgodnych z prawem, banki być może byłyby bardziej skłonne do ich zakładania na rzecz zagranicznych podmiotów.
Zmiany w omawianej materii mogłyby stanowić ułatwienie dla wielu zagranicznych firm inwestujących w Polsce, a przy tym nie przyniosłyby strat budżetowi państwa. Obecna sytuacja stanowi dla podmiotów zza granicy utrudnienie w prowadzeniu działalności gospodarczej i jest jednym z przykładów braku przyjazności polskiego systemu podatkowego.
Restrykcyjne wymogi banków
W praktyce, założenie rachunku w polskim banku przez podmiot zagraniczny jest bardzo trudne. Banki, a w szczególności ich działy compliance, kierują się restrykcyjnymi wymogami i prowadzą długotrwałe procedury dotyczące weryfikacji klientów spoza Polski. Zdarza się, że bank nie jest zainteresowany otwarciem rachunku bankowego dla jednostki zagranicznej, ponieważ ocenia ryzyka z tym związane jako przewyższające potencjalne korzyści. W efekcie, spółka zagraniczna może wiele miesięcy czekać na założenie konta w polskim banku. W tym okresie nie ma możliwości prowadzenia działalności w pełnym zakresie, ani nie może uzyskać należnego jej zwrotu VAT z urzędu skarbowego. Taka sytuacja budzi wątpliwości, co do faktycznego obowiązywania w Polsce unijnej zasady swobody przedsiębiorczości.
