Jankowiak: To nie SAFE zero, to nie jest darmowy lunch

Czym się różni unijny program SAFE od projektu prezydenckiego? Z czego będzie finansowany SAFE unijny, a z czego program prezydenta i NBP, który z tych programów będzie miał silniejsze działanie profinflacyjne, czy NBP może przekazać pieniądze na konkretne zadania budżetu i wreszcie – nawet jeśli NBP wykreuje te pieniądze, to kiedy one będą dostępne do zakupu broni? W "Magazynie o Biznesie" ekonomista Janusz Jankowiak odpowiada na podstawowe pytania porównujące oba programy – unijny program SAFE i zaprezentowany właśnie projekt prezydenta Nawrockiego i NBP.

Na pytanie, kiedy możemy liczyć na pieniądze z sejfu unijnego, a na kiedy moglibyśmy zobaczyć pieniądze z pomysłu pana prezydenta i Narodowego Banku Polskiego, Jankowiak przyznaje, że to jedna z najważniejszych kwestii.

Jeżeli ten program miałby być finansowany z zysku NBP w 2026 r., to wtedy te pieniądze mogły być dostępne w połowie 2027 r. Biorąc pod uwagę to, że pierwsze transze unijnego programu SAFE mogą być dostępne już w marcu, w tym miesiącu, no to nie ma o czym mówić. Nasz czas bardzo pogania, jeżeli chodzi o wykorzystanie tych środków i działa zdecydowanie na niekorzyść tej propozycji magicznego wytworzenia zysku z Narodowego Banku Polskiego – tłumaczył Janusz Jankowiak, główny ekonomista PRB.

Czytaj więcej:

Magazyn o biznesie Przewozy pasażerskie kwitną, towarowe na krawędzi

Kolej w Polsce wozi coraz mniej towarów. Za to w przewozach pasażerskich rodzi się prawdziwa konkurencja.

Pro

Na początku rozmowy o porównaniu kosztów obu programów SAFE ekonomista zauważył jednak, że – "argumenty merytoryczne mają minimalne znaczenie przy podejmowaniu decyzji przez polityków". – Nie jestem w żadnym wypadku zwolennikiem nazywania tego programu Sejf Zero Procent, bo to oczywiście nie jest żadne Sejf Zero Procent. To nawet nie jest takie piwo bezalkoholowe o niskiej zawartości alkoholu, prawda? To jest propozycja, która również kosztuje, a nie darmowy lunch – skomentował nazwę wspólnego programu pałacu prezydenckiego i NBP ekonomista.

Czy NBP może sprzedać złoto i finansować projekty rządowe? – Zgodnie z obowiązującym prawem dziś – nie może – odpowiada Jankowiak i wyjaśnia, że

NBP musi przekazywać 95 proc. zysku do budżetu państwa, a pozostałe 5 proc. ma służyć na pokrywanie straty z ubiegłego roku, przy czym "NBP ma tu sporo do finansowania".

– Bank nie może sprzedać tego złota, bo musi zachować stały poziom rezerw walutowych, dlatego pojawiła się "genialna" propozycja, że bank sprzedaje złoto i szybko je odkupuje, realizuje zysk i uzupełnia ubytki w rezerwach. Tę operację trzeba powtarzać wielokrotnie – mówi Jankowiak i zauważył, że ta operacja wtedy bazuje na jednym podstawowym założeniu, to znaczy to złoto, które zostaje odkupione przez bank centralny nie może w następnym okresie tracić na cenie, dlatego, że wtedy, kiedy by traciło na cenie, wtedy oczywiście cała ta konstrukcja się przewraca, prawda? Ponieważ nie będzie zysku w kolejnych okresach.

Czytaj więcej:

Magazyn o biznesie SAFE – tak. Ale czy zdążymy?

Podstawowym ryzykiem związanym z SAFE jest to, że Polska nie zdąży wykonać wszystkich zadań

Pro

Unijny program SAFE skupia łącznie 19 krajów, Polska dostanie ponad jedną czwartą część tego budżetu, 42,7 mld euro z puli 150 mld euro, 89 proc. polskich funduszy ma zostać skierowanych do polskich przedsiębiorstw. Będziemy to spłacać prawdopodobnie do 2070 r.. Pieniądze mogą zacząć płynąć już w marcu 2026 r. A kiedy mogą się pojawić pieniądze z pomysłu prezydenta i NBP?