Pracę na roli zaliczamy niekiedy do okresu zatrudnienia

Przy stażu do nagrody jubileuszowej można doliczyć okres pracy w gospodarstwie rodziców od ukończenia 16 roku życia do podjęcia pierwszej pracy. W jaki sposób mam to wykazać i gdzie uzyskam takie zaświadczenia?

– pyta czytelnik DOBREJ FIRMY.

Przede wszystkim czytelnik musi sprawdzić, czy przepisy lub postanowienia układu bądź porozumienia zbiorowego obowiązujące w jego firmie przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia u innego pracodawcy. Chodzi tu także o okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie prowadzonym przez rodziców lub teściów i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub ze współmałżonkiem. Gdy regulacje to uwzględniają, ma to wpływ na wiele uprawnień pracowniczych, np. dodatek za staż pracy, nagrody jubileuszowe, odprawy emerytalne, a także świadczenia określone w kodeksie pracy, czyli odprawę pośmiertną, wymiar urlopu wypoczynkowego.

Jeśli czytelnik dowie się, że pracodawca honoruje pracę na roli, musi odwołać się do ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (DzU nr 54, poz. 310, dalej ustawa). Sprawdza w niej, czy ma prawo ubiegać się o zaliczenie tej pracy.

Zgodnie z jej art. 1 ust. 1 pkt 2 mogą zostać zaliczone przypadające przed 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów poprzedzające jego objęcie i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub ze współmałżonkiem.

Aby więc wliczyć ten okres do stażu pracy, pracownik musi łącznie spełnić następujące warunki:

- pracować w gospodarstwie rolnym rodziców lub teściów,

- praca przypadała przed 1 stycznia 1983 r.,

- pracę tę wykonywał po ukończeniu 16 roku życia,

- objąć to gospodarstwo i rozpocząć jego prowadzenie osobiście lub ze współmałżonkiem.

Nieodzownym warunkiem wliczenia do stażu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców lub teściów jest zatem jego przejęcie. I to od rodziców lub teściów. Nie liczy się więc przepisanie roli np. z siostry na brata.

Potwierdził to Sąd Najwyższy w wyroku z 30 stycznia 2003 r. (II SA 613/00). Uznał, że art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy uzależnia zaliczenie tego okresu od spełnienia dwóch warunków:

1) objęcie gospodarstwa rodziców lub teściów,

2) rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub ze współmałżonkiem.

Istotne jest również to, czy gospodarstwo obejmuje osoba faktycznie wykonująca w nim pracę oraz czy objęta rola była gospodarstwem w dniu objęcia zgodnie z przyjętą w danym okresie definicją gospodarstwa rolnego i obowiązującymi wtedy normami obszarowymi. Z ustawy nie wynika natomiast, aby warunkiem wliczenia pracy wykonywanej na roli było objęcie go w całości. Przyjęcie nawet części ziemi, jeżeli odpowiadało obowiązującemu w tym dniu obszarowi przewidzianemu dla gospodarstwa, spełnia wymogi ustawy.

Do 30 września 1990 r. wielkość objętego gospodarstwa musiała odpowiadać w dniu jego objęcia przynajmniej minimalnej normie obszarowej przewidzianej w rozporządzeniu Rady Ministrów z 28 listopada 1963 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych (DzU nr 45, poz. 34 ze zm.). Minimalny obszar wynosił:

- 0,2 ha od 28 listopada 1964 r. do 22 grudnia 1971 r.,