Podatek od nieruchomości: czy stacja gazowa jest opodatkowana jako całość

Od wielu lat do głównych obszarów sporów pomiędzy podatnikami podatku od nieruchomości a organami podatkowymi można zaliczyć kwestię opodatkowania urządzeń technicznych. W tym zakresie istotne znaczenie odgrywa przesłanka stanowienia przez budowlę całości techniczno-użytkowej wraz z instalacjami i urządzeniami, zawarta w obowiązującej do 27 czerwca 2015 r. definicji obiektu budowlanego. Mimo że nowelizacja przepisów prawa budowlanego wyeliminowała to budzące wiele wątpliwości wyrażenie, to jednak obecnie wciąż pojawiają się rozstrzygnięcia dotyczące poprzedniego stanu prawnego, w których oś sporu toczy się właśnie wokół rozumienia całości techniczno-użytkowej. Przykładem jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 7 lipca 2020 r. (I SA/Gd 2234/19), który zapadł w sprawie podatku od nieruchomości za 2012 r. Sąd, rozstrzygając kwestię traktowania podatkowego elementów stacji gazowych, przychylił się do korzystnego dla podatnika stanowiska.

Czytaj także:

Opodatkowanie stacji redukcyjno-gazowych

Część sieci jako budowla

Spór w niniejszej sprawie powstał na skutek błędnego w ocenie podatnika ujęcia do opodatkowania w 2012 r. wartości urządzeń technicznych stacji redukcyjno-pomiarowych gazu, punktów pomiarowych oraz stacji tankowania gazu CNG. Zdaniem skarżącej spółki wskazane obiekty nie odpowiadają pojęciom obiektu budowlanego, budowli ani urządzenia budowlanego. Organy podatkowe stanęły natomiast na stanowisku, że wymienione urządzenia techniczne należy uznać za część budowli jaką jest sieć gazowa, gdyż stanowią z nią całość techniczno-użytkową.

Zmiana orzecznictwa

Rozpoznając omawianą sprawę, WSA zwrócił uwagę na istotną ewolucję poglądów, jakie kształtowały się w orzecznictwie w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości sieci instalacji gazowych. Do połowy 2016 r. powszechne było stanowisko, że na całość techniczno-użytkową składają się zarówno kontenerowe stacje redukcyjno-pomiarowe gazu wraz z umiejscowionymi w nich urządzeniami, nierozerwalnie związane z siecią gazową, jak i elementy budowlane w postaci fundamentów (np. wyroki NSA z 21 lipca 2016 r., II FSK 1848/14 i z 19 maja 2010 r., II FSK 1018/14). Zgodnie z tym poglądem, wymienione obiekty powinny zostać opodatkowane łącznie jako sieć gazowa, gdyż nie ma podstaw prawnych do sztucznego jej podziału na poszczególne elementy i wyodrębnianie z niej fundamentów. Taki pogląd wynikał z uznania, że stacje kontenerowe zlokalizowane w obrębie sieci gazowych służą określonym celom infrastruktury i nie mogą racjonalnie funkcjonować w oderwaniu od pozostałych urządzeń.

Jednak od połowy 2016 r. ukształtowana została odmienna linia orzecznicza sądów administracyjnych (np. wyroki NSA z 23 czerwca 2016 r., II FSK 1807/14 i z 1 stycznia 2018 r., II FSK 1950/16), która wskazywała na konieczność zbadania związku techniczno-użytkowego między częściami budowalnymi i urządzeniami technicznymi. Stwierdzono bowiem, że do spełnienia przesłanki całości techniczno-użytkowej nie wystarczy istnienie spójności wyłącznie pod względem użytkowym, ale niezbędne jest również wykonanie poszczególnych elementów w tej samej technice wykorzystywanej w budownictwie.

Można zdemontować i wymienić

W prezentowanym rozstrzygnięciu WSA w Gdańsku podzielił stanowisko oraz argumentację właśnie tej grupy orzeczeń. Uznał bowiem, że urządzenia kontenerowych stacji redukcyjno-pomiarowych gazu, punktów pomiarowych oraz stacji tankowania gazu CNG nie stanowią całości techniczno-użytkowej z siecią gazową. Ponadto, przedmiotowe urządzenia techniczne nie spełniają również przesłanki całości z samymi stacjami, gdyż służą do innego celu niż ich obudowy. Tym samym, ich wartość nie powinna zostać uwzględniona w podstawie opodatkowania budowli.

Urządzenia stacji gazowych powstają w odmiennych procesach produkcyjnych niż ich fundamenty lub kontenery, w których się znajdują. Przy czym, wyłącznie w odniesieniu do fundamentów można stwierdzić, że procesy te mają charakter czysto budowlany. Nie występuje zatem techniczny związek pomiędzy urządzeniami a pozostałymi elementami stacji. Przedmiotowe urządzenia są jedynie posadowione na częściach budowlanych i mogą z łatwością zostać zdemontowane, wymienione lub zastąpione urządzeniami o innym przeznaczeniu. Z tego względu, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości w przypadku stacji gazowych posadowionych na fundamentach powinny podlegać wyłącznie części budowlane (fundament i obudowa kontenerowa). Jednocześnie, sam gazociąg powinien zostać oddzielnie opodatkowany jako budowla liniowa, gdyż stanowi obiekt całkowicie różny od stacji gazowych, których cechą charakterystyczną jest kubatura, a nie długość. Zaakceptowanie odmiennego poglądu prowadziłoby do nieprzewidzianej przepisami podatkowymi sytuacji, w której opodatkowaniu podlegałoby każde kolejne urządzenie podłączone do sieci gazowej.

Zmiana definicji

W stanie prawnym obowiązującym od 28 czerwca 2015 r. argument o całości techniczno-użytkowej (lub jej braku) utracił swoją podstawę w przepisach. Zmieniona została bowiem definicja obiektu budowlanego zawarta w art. 3 pkt 1 prawa budowlanego, zgodnie z którą obecnie przez to pojęcie rozumie się „budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych".

W orzecznictwie (np. wyrok NSA z 9 lipca 2019 r., II FSK 2693/17) podkreśla się istotne znaczenie tej nowelizacji dla opodatkowania podatkiem od nieruchomości różnego rodzaju obiektów, w tym w szczególności urządzeń technicznych. Zmieniając definicję obiektu budowlanego, ustawodawca zrezygnował bowiem z uznania za taki obiekt urządzeń, zaznaczając tym samym, że elementy techniczne jako takie nie podlegają reglamentacji ustawy – Prawo budowlane.

Przedmiotowa nowelizacja powinna zatem utrwalić pogląd, zgodnie z którym urządzenia techniczne co do zasady nie stanowią przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości.