Potransakcyjny bonus towarowy stanowi rabat w rozumieniu VAT

Tak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 lipca 2024r. (I FSK 1470/20).

Spółka z powodu dużej konkurencji postanowiła wprowadzić akcje promocyjne, polegające na wydawaniu nabywcom dodatkowego towaru po spełnieniu określonych warunków. Tego rodzaju bonus jest powiązany z przekroczeniem określonego pułapu obrotu i może się różnić dla kontrahentów w zależności od ilości nabytych towarów. Podatnik zwrócił się do organu podatkowego z pytaniem dotyczącym uznania takich bonusów potransakcyjnych za rabat w rozumieniu art. 29a ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT i w konsekwencji obniżenia odpowiednio podstawy opodatkowania i podatku należnego z tytułu sprzedaży towarów.

Czytaj więcej:

Podatki, Księgowość i Rachunkowość

Transgraniczne rabaty pośrednie bez wpływu na VAT

Rabaty pośrednie polegają najczęściej...

Pro

Zdaniem podatnika w opisanym przypadku mamy do czynienia z pomniejszeniem ceny (na podstawie zawartych umów kontrahenci uzyskają w istocie zwrot części ceny towarów), co w konsekwencji będzie stanowić rabat w rozumieniu art. 29a ust. 10 pkt 1. Organ jednak nie zgodził się z podatnikiem twierdząc, że z rabatem towarowym mamy do czynienia jedynie w sytuacji, gdy dodatkowe towary są wydawane w ramach tego samego stosunku prawnego co pierwotna dostawa. Zdaniem organu w opisywanej sprawie dochodzi natomiast do nieodpłatnego wydania towarów, które na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o VAT zrównano z odpłatną dostawą towarów, więc takie wydanie towarów podlega opodatkowaniu VAT. Uzyskanie towaru w zamian za spełnienie przesłanek umownych nie jest rabatem, ponieważ nie jest on powiązany funkcjonalnie z zakupem podstawowym.

Najpierw WSA, a potem NSA podzieliły jednak zdanie podatnika, przyznając, że bonus warunkowy w formie dodatkowego towaru może być rabatem w rozumieniu art. 29a ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT. Sąd podkreślił, że rozumienie rabatu jako dodanie towaru do dotychczas sprzedanej ilości towarów będzie stanowić de facto obniżenie ceny poszczególnych sztuk towaru i wpłynie korzystnie na nabywcę w związku ze spełnieniem przez niego przesłanek umownych. Rabat nie posiada definicji ustawowej, dlatego należy przyjąć jego potoczne rozumienie jako obniżenie ceny transakcji o ustalony procent lub kwotę. Żaden przepis nie stanowi również, że rabat musi być wyrażony w pieniądzu. Zdaniem NSA może on przyjąć inną postać np. towaru (rabat naturalny), pod warunkiem że można ją przeliczyć na wartość pieniężną, co ma miejsce w opisanej sprawie. U podatnika nastąpi zatem obniżenie wartości obrotu i kwoty podatku należnego.

Autor jest współpracownikiem zespołu zarządzania wiedzą podatkową firmy Deloitte

Komentarz eksperta

Adrian Orlicki, doradca podatkowy, menedżer w dziale Doradztwa Podatkowego Deloitte

Zagadnienie dotyczące rozliczania na gruncie VAT bonusów warunkowych, premii itp. z tytułu osiągnięcia określonej wielkości sprzedaży niejednokrotnie gościło na wokandzie polskich sądów administracyjnych. Kwestia ta swego czasu budziła wiele wątpliwości, niemniej wydawać by się mogło, że zasadniczo została rozstrzygnięta już w 2012 roku, gdy 25 czerwca NSA wydał uchwałę w składzie 7 sędziów (I FPS 2/12). Stwierdził w niej, że tego rodzaju bonusy od zrealizowanego wcześniej obrotu należy traktować jako rabaty obniżające podstawę opodatkowania oraz samą kwotę VAT. Potwierdzone to zostało również w interpretacji ogólnej MF z 27 listopada 2012 r. (PT3/033/10/423/AEW/12/PT-618).

W komentowanej sprawie podatnik co prawda nie wypłacał bonusów w formie pieniężnej dla kontrahentów, ale postanowił wydawać je w formie dodatkowych towarów ze swojego asortymentu, przy czym było to uzależnione od przekroczenia określonego pułapu zakupów przez danego nabywcę (a konkretne warunki przyznania bonusu były określane w umowach z danymi klientami). Analizując omawiany stan faktyczny można dojść do wniosku, że w zasadzie od „klasycznej” premii pieniężnej działanie podatnika odróżnia jedynie forma przyznania bonusu (tj. dodatkowy towar zamiast środków finansowych).

Już w ww. uchwale NSA zwracał natomiast uwagę na ekonomiczny efekt udzielenia premii pieniężnej, wskazując, że „sprowadza się w istocie do dokonania przez sprzedawcę na rzecz nabywcy zwrotu części uiszczonego wynagrodzenia z tytułu uprzednio dokonanych w danym okresie z nabywcą transakcji – w następstwie czego zmniejszeniu ulega wcześniej określona jego łączna wartość, a tym samym proporcjonalnemu pomniejszeniu ulega wartość wynagrodzenia z tytułu pojedynczych transakcji, zawartych w danym okresie”.

W tym kontekście można dojść do wniosku, że końcowo wydanie dodatkowych towarów (jako bonusu dotyczącego wcześniej zrealizowanej sprzedaży) bez pobrania z tego tytułu dodatkowego wynagrodzenia prowadzi do takiego efektu jak zmniejszenie pierwotnego wynagrodzenia (oddanie jego części przez sprzedawcę) w postaci zmniejszenia wartości wynagrodzenia za pojedyncze transakcje (sztuki sprzedanych towarów). Po prostu zamiast „tyle samo za mniej” nabywca dostaje „więcej za tyle samo”.