Tak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 października 2024 r. (I FSK 802/24).
Istotą sporu była klasyfikacja usługi budowy domu studenckiego na potrzeby określenia stawki VAT. Spółka wnosiła o zastosowanie 8-proc. stawki VAT twierdząc, że budowa domu studenckiego (z częścią usługową) jest związana z obiektami objętymi społecznym programem mieszkaniowym. Dyrektor KIS wydał jednak wiążącą informację stawkową (WIS), w której stwierdził, że budowa domu studenckiego powinna zostać sklasyfikowana do działu 41 PKWiU i opodatkowana stawką VAT 23 proc. Spółka złożyła odwołanie, argumentując, że dom studencki jest budynkiem mieszkalnym stałego zamieszkania, co powinno kwalifikować go do niższej stawki VAT.
Czytaj więcej:
8-proc. podatek od towarów i usług dotyczy wyłącznie robót realizowanych wewnątrz obiektów mieszkalnych. Preferencji nie stosuje się natomiast do p...
Pro
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej utrzymał swoje stanowisko, wskazując, że budynek domu studenckiego nie spełnia definicji budownictwa mieszkaniowego stałego zamieszkania ani nie jest objęty społecznym programem mieszkaniowym, co wyklucza zastosowanie niższej stawki VAT. Zdaniem organu podatkowego pojęcie "stałe zamieszkanie" nie jest zdefiniowane w przepisach o VAT ani w klasyfikacji PKOB, która mówi o wykorzystywaniu budynku do celów mieszkalnych, co nie jest tożsame z zamieszkiwaniem stałym.
Sprawa trafiła do WSA w Opolu, który uchylił decyzję organu, stwierdzając, że obniżona stawka VAT ma zastosowanie do budynków budownictwa mieszkaniowego, w tym również do domów studenckich. Sąd uznał, że zamieszkiwanie w domu studenckim służy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, co potwierdza orzecznictwo NSA. Sąd podkreślił, że wykładnia pojęcia "stałe zamieszkanie" powinna uwzględniać specyfikę budynków akademickich, gdzie studenci przebywają przez większość roku.
NSA potwierdził stanowisko WSA, oddalając skargę kasacyjną dyrektora KIS. NSA uznał, że wykładnia organu, który przyrównywał domy studenckie do hoteli czy obiektów rekreacyjnych, jest błędna. Sąd zauważył również, że przy wykładni prawa podatkowego można odwoływać się do pojęć zdefiniowanych w innych gałęziach prawa, ale tylko jeśli nie prowadzi to do rezultatów niekorzystnych dla podatnika. W tej sprawie stanowisko sądu pierwszej instancji było prawidłowe, a jego interpretacja wspierała korzystne dla spółki zastosowanie obniżonej stawki VAT. Argumenty organu podatkowego, oparte na porównywaniu domów studenckich z innymi budynkami, nie były uzasadnione.
Autor jest asystentem w zespole zarządzania wiedzą podatkową Deloitte
Komentarz eksperta
Magda Kacprzak-Waśkowska - konsultantka w zespole ds. podatku od towarów i usług w Deloitte Doradztwo Podatkowe Dąbrowski i Wspólnicy sp.k.
Komentowany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi istotny krok w kierunku spójnej interpretacji podatkowej dotyczącej budynków pełniących funkcję mieszkalną, takich jak domy studenckie, w zakresie stosowania obniżonej stawki VAT. Wyrok ten jest korzystny dla podatników, w tym przypadku dla spółki budującej dom studencki, która twierdziła, że obiekt ten powinien być objęty preferencyjną 8-proc. stawką VAT jako budynek służący zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych.
Głównym punktem spornym w analizowanej sprawie była kwestia definicji pojęcia „budynek mieszkalny stałego zamieszkania”. Dyrektor KIS argumentował, że dom studencki nie może zostać uznany za taki obiekt, ponieważ nie spełnia definicji stałego zamieszkania, nie jest więc objęty społecznym programem mieszkaniowym, a co za tym idzie nie może korzystać z obniżonej stawki VAT.
NSA, opierając się na art. 41 ust. 12a w nawiązaniu do art. 2 pkt 12 ustawy o VAT, podkreślił, że pojęcie „stałe zamieszkanie” powinno uwzględniać charakter i funkcję użytkową budynków studenckich. Zgodnie ze stanowiskiem NSA domy studenckie – jako miejsca zakwaterowania studentów przez większość roku akademickiego –służą zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych tej grupy, przez co powinny być objęte preferencyjną stawką VAT. Wyrok wpisuje się zatem w korzystną dla podatników linię orzeczniczą, zgodnie z którą potrzeby mieszkaniowe studentów należy traktować równorzędnie z potrzebami innych grup korzystających z budynków mieszkalnych.
Orzeczenie NSA ma znaczenie nie tylko dla omawianej sprawy, ale także dla całej branży budowlanej i podmiotów realizujących projekty mieszkalne w ramach społecznych programów mieszkaniowych. Przyjęta interpretacja NSA przyczynia się także do kształtowania jednolitej linii orzeczniczej w zakresie klasyfikacji budynków studenckich, które niejednokrotnie stanowiły przedmiot rozbieżnych interpretacji podatkowych.
W analizowanym wyroku NSA odwołał się również do problemu stosowania wykładni rozszerzającej przez organy podatkowe. Podkreślił, że możliwe jest jej zastosowanie, jeśli nie prowadzi to do negatywnych dla podatnika konsekwencji. Natomiast przyrównanie domów studenckich do obiektów rekreacyjnych wykluczałoby możliwość zastosowania do nich preferencyjnej stawki VAT.
Orzeczenie NSA sygnalizuje potrzebę zmiany podejścia organów podatkowych do pojęć związanych z opodatkowaniem VAT, w szczególności akcentuje konieczność uwzględniania wykładni funkcjonalnej i rzeczywistego charakteru obiektów o charakterze mieszkalnym takich jak domy studenckie. Na gruncie niniejszej sprawy korzystne dla podatników stanowisko NSA może także zachęcić inne przedsiębiorstwa budowlane do skorzystania z możliwości stosowania obniżonej stawki VAT w sytuacjach, w których zaspokajane są długoterminowe potrzeby mieszkaniowe (także dla obiektów innych niż domy studenckie). Wyrok NSA może zatem wyznaczać kierunek przyszłych rozstrzygnięć sądowych oraz być fundamentem do zmian w ustawodawstwie, które w sposób jednoznaczny zdefiniują zasady opodatkowania zróżnicowanych obiektów pełniących funkcję mieszkalną, takich jak domy studenckie.
