Jaki kurs waluty należy zastosować

Z początkiem roku weszły w życie obszerne zmiany do ustawy ?o VAT. Mają one istotny wpływ na rozliczenia podatkowe przedsiębiorców i w wielu przypadkach mogą oznaczać konieczność zmodyfikowania stosowanych dotychczas procedur. Nowelizacja objęła m.in. przepisy dotyczące wystawiania faktur. ?W związku z tą zmianą podatnicy mają możliwość wystawiania faktur przed powstaniem obowiązku podatkowego. Nowe regulacje nie pozostają jednak bez wpływu na zasady przeliczeń na złote kwot stosowanych do określenia podstawy opodatkowania określonych w walucie obcej.

Zasada ogólna...

Zarówno podstawa opodatkowania, jak i podatek należny powinny być określone w polskich złotych. Zagadnienie kursu waluty, jaki należy stosować do przeliczenia kwot stosowanych do określenia podstawy opodatkowania na potrzeby VAT, ustawodawca uregulował w art. 31a ustawy o VAT. Norma ogólna ?(ust. 1 tego artykułu) wskazuje, że w przypadku gdy kwoty stosowane do określenia podstawy opodatkowania są określone w walucie obcej, podatnik powinien przeliczyć je na złote według średniego kursu danej waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego.

Ponadto podatnik ma możliwość zastosowania alternatywnego sposobu przeliczania podstawy opodatkowania wyrażonej w walucie obcej na złote. Przeliczenie takie polega na wykorzystaniu kursu wymiany waluty publikowanego przez Europejski Bank Centralny. ?W razie wybrania tego wariantu, podobnie jak w przypadku stosowania kursu Narodowego Banku Polskiego, podatnik zobowiązany jest do zastosowania kursu wymiany ogłoszonego na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego.

...i wyjątek

Jak już zostało wspomniane, art. 31a ust. 1 ustawy o VAT należy postrzegać jako przepis o charakterze ogólnym. Od wyrażonej ?w nim reguły ustawodawca przewidział jednak wyjątek. I tak, ?w myśl ust. 2 tego artykułu, gdy podatnik wystawi fakturę przed powstaniem obowiązku podatkowego, kursem właściwym, jakim powinien się posłużyć przy przeliczeniu wartości wynikających z faktury, będzie średni kurs danej waluty ogłoszony przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień wystawienia faktury. W tej sytuacji, podatnik również ma prawo do alternatywnego zastosowania kursu wymiany waluty, ogłaszanego przez Europejski Bank Centralny (art. 31a ust. 2 in fine ustawy o VAT).

Nie wcześniej ?niż 30 dni wstecz

Od 1 stycznia 2014 r. zmieniły się przepisy ustawy o VAT, m.in. ?w zakresie wystawiania faktur. ?W obecnym stanie prawnym, fakturę wystawia się, co do zasady, nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, ?w którym dostarczono towar lub wykonano usługę (art. 106i ust. 1 ustawy o VAT). Ponadto w myśl art. 106i ust. 7 ustawy o VAT podatnik ma również możliwość wystawiania faktur przed dokonaniem dostawy lub wykonaniem usługi. Faktura taka, co do zasady, nie może być jednak wystawiona wcześniej niż na ?30 dni przed tymi zdarzeniami.

Pomimo, że treść art. 31a ustawy o VAT nie została zmieniona, podatnicy znacznie częściej będą zobowiązani posługiwać się normą szczególną wyrażoną w tym przepisie, tj. stosować kurs przeliczeniowy z dnia roboczego poprzedzającego dzień wystawienia faktury.

Przykład

23 stycznia 2014 r. Jan Kowalski sprzedał sprzęt komputerowy?podatnikowi z Niemiec. Fakturę ?w walucie obcej, dokumentującą ?tę dostawę, pan Jan wystawił ?7 lutego 2014 r.

W celu przeliczenia na polskie ?złote kwot wynikających z faktury, ?pan Jan powinien zastosować ?kurs waluty ogłoszony przez Narodowy Bank Polski bądź Europejski Bank Centralny ?na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego, ?tj. kurs z 22 stycznia 2014 r. ?(zasada ogólna).

Przykład

Dwóch przedsiębiorców zawarło ?w lutym 2014 r. umowę na wykonanie usług związanych ?z rolnictwem. Zgodnie z warunkami umownymi, usługi te zostaną wykonane 10 marca 2014 r. Faktura w walucie obcej dokumentująca te usługi została wystawiona przez usługodawcę 11 lutego 2014 r.

W tym przypadku usługodawca, ?na potrzeby przeliczenia na złote kwot wynikających z faktury wystawionej w walucie obcej, powinien zastosować normę szczególną z art. 31a ust. 2 ?ustawy o VAT. W konsekwencji właściwym kursem, jaki ?powinien zastosować, będzie ?kurs waluty ogłoszony przez Narodowy Bank Polski bądź Europejski Bank Centralny ?na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień wystawienia faktury, tj. kurs z 10 lutego ?(zasada szczególna).

Dostawa energii, ?najem i dzierżawa

Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że nowe przepisy ustawy o VAT dotyczące obowiązku podatkowego wiążą niekiedy moment jego powstania z dniem wystawienia faktury. Sytuacja taka ma miejsce, np. w przypadku dostaw energii elektrycznej, świadczenia usług telekomunikacyjnych, najmu, dzierżawy, a także usług budowlanych czy budowlano-montażowych (art. 19a ust. 5 pkt 3 i 4 ustawy o VAT). ?W konsekwencji takiego uregulowania momentu powstania obowiązku podatkowego ?w stosunku do niektórych czynności właściwym kursem waluty, jaki powinien zastosować podatnik, będzie – w myśl reguły ogólnej – kurs waluty ogłoszony przez Narodowy Bank Polski bądź Europejski Bank Centralny z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień powstania obowiązku podatkowego (który to równocześnie będzie dniem wystawienia faktury).

Przykład

31 stycznia 2014 r. polski podatnik VAT wykonał na rzecz niemieckiego podatnika VAT usługę budowlaną, ?dla której miejsce opodatkowania znajduje się w Polsce. Faktura ?w walucie obcej z tytułu tej usługi została wystawiona przez polskiego podatnika 13 lutego 2014 r.

Zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a ustawy o VAT, obowiązek podatkowy ?z tytułu wykonanych usług powstanie 13 lutego 2014 r. ?W rezultacie, do przeliczenia waluty trzeba będzie stosować - zgodnie ?z art. 31a ustawy o VAT - kurs waluty ogłoszony przez Narodowy Bank Polski bądź Europejski Bank Centralny na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego (który pokrywa się w tym przypadku ?z dniem wystawienia faktury), ?tj. 12 lutego 2014 r. (zasada ogólna).

Zgodnie z przepisami celnymi

Artykuł 31a ustawy o VAT przewiduje jeszcze dwie szczególne zasady przeliczania na złote kwot stosowanych do określenia podstawy opodatkowania, w przypadku, gdy są one określone w walucie obcej. Pierwsza z tych zasad odnosi się do importu towarów. W myśl ?ust. 3 art. 31a ustawy o VAT przeliczenia na złote dokonuje się zgodnie z przepisami celnymi.

Kolejny wyjątek to usługi wstępu na imprezy masowe w rozumieniu ustawy z 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (tekst jedn. DzU z 2013 r.,?poz. 611 ze zm). W przypadku świadczenia takich usług, w myśl art. 31a ust. 4 ustawy o VAT, kwoty stosowane do określenia podstawy opodatkowania wyrażone w walucie obcej mogą być przeliczane na złote zgodnie z przepisami celnymi, stosowanymi na potrzeby obliczania wartości celnej importowanych towarów. W tym miejscu należy jednak zwrócić uwagę, że przepis ten wprowadza jedynie możliwość zastosowania przepisów celnych w celu przeliczenia kwot stosowanych do określenia podstawy opodatkowania. Podatnik może więc również i w tym przypadku zastosować regułę ogólną określoną ?w art. 31a ust. 1 ustawy o VAT.

Autor jest ekspertem podatkowym w KPMG w Polsce

Zdaniem eksperta

Renata ?Pięta-Mintus dyrektor w dziale doradztwa podatkowego w KPMG w Polsce