Ułatwienia w rozliczaniu transakcji unijnych i nowe obowiązki rejestracyjne

Oprócz zmian o charakterze zasadniczym, opisywanych w artykule [link=http://www.rp.pl/artykul/400404.html]"Co się zmieni w VAT w 2010 r."[/link], [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?n=1&id=332184]nowelizacja ustawy o VAT z 23 października 2009 r[/link]. wprowadziła, niejako przy okazji, kilka dodatkowych modyfikacji.

Część z nich ma równie duże znaczenie dla podatników.

[srodtytul]Zerowa stawka przy WDT[/srodtytul]

Od 1 stycznia br. częściowo zmieniły się zasady stosowania zerowej stawki VAT do wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (WDT) w razie braku dokumentacji potwierdzającej dostarczenie towaru do nabywcy w innym kraju UE.

Zmiany dotyczą tych podatników, którzy rozliczają się z VAT miesięcznie (ci, którzy składają kwartalne deklaracje VAT, rozliczają się jak do tej pory).

Przypomnijmy, że do końca 2009 r. obowiązywały odrębne zasady deklarowania zerowej stawki VAT dla WDT wykonanych w pierwszym lub drugim miesiącu kwartału i dla wykonanych w ostatnim miesiącu w danym kwartale.

Gdy WDT nastąpiła w pierwszym lub drugim miesiącu kwartału, a podatnik nie dysponował właściwą dokumentacją przed upływem terminu złożenia deklaracji VAT, nie deklarował on tej dostawy za miesiąc, w którym ona nastąpiła, lecz za miesiąc, w którym otrzymał dokumenty potwierdzające wywóz towaru i jego dostawę do nabywcy, nie później jednak niż za ostatni w kwartale okres miesięczny.

W razie nieotrzymania tych dowodów przed upływem terminu na złożenie deklaracji za ostatni miesiąc w kwartale dostawę tę podatnik był zobowiązany wykazać za ten ostatni okres miesięczny ze stawką właściwą dla krajowej dostawy danego towaru.

Natomiast w odniesieniu do WDT wykonanej w ostatnim miesiącu kwartału zasady deklarowania zerowej stawki VAT były analogiczne do rozliczenia kwartalnego, tj. nie mając dokumentacji podatnik nie wykazywał dostawy za ten okres.

Miał obowiązek ją wykazać za następny miesiąc ze stawką właściwą dla dostawy krajowej, jeżeli przed upływem terminu na złożenie deklaracji podatkowej za ten następny okres rozliczeniowy nie miał dowodów dostarczenia towarów.

Obecnie nie ma już odrębnych zasad stosowania zerowej stawki VAT dla WDT przy rozliczeniach miesięcznych. Innymi słowy zasady deklarowania WDT dla każdego miesiąca w kwartale są analogiczne.

Gdy podatnik nie ma dokumentacji dostawy za miesiąc, w którym wykonał WDT (bez względu na to, który jest to miesiąc kwartału), nie wykazuje tej dostawy za ten okres.

Wykazuje ją „za kolejny po następnym okresie rozliczeniowym okres rozliczeniowy” ze stawką właściwą dla dostawy krajowej, jeżeli przed upływem terminu na złożenie deklaracji VAT za ten kolejny miesiąc nie ma dowodów dostawy towarów.

Obowiązek zadeklarowania tej dostawy ze stawką krajową został zatem odroczony w praktyce o dwa kolejne miesiące (o ile podatnik wcześniej nie otrzyma dokumentacji potwierdzającej dostawę towarów i uprawniającej do zerowej stawki VAT). Niewątpliwie jest to korzystne rozwiązanie w odniesieniu do dostaw z drugiego i ostatniego miesiąca w kwartale.

W każdym wypadku późniejsze otrzymanie dokumentacji uprawnia podatnika do wykazania WDT z zerową stawką VAT za okres rozliczeniowy, w którym dostawa ta została wykonana, oraz złożenia korekty deklaracji VAT jak i informacji podsumowującej za ten okres.

Z uwagi na wprowadzenie jednolitych zasad korekty w razie otrzymania dokumentacji potwierdzającej dostawę towarów z [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=172827]ustawy o VAT[/link] wykreślono przepisy regulujące szczególne zasady takiej korekty dla WDT wykonanego w pierwszym lub drugim miesiącu w kwartale.

Firmy, dla których WDT stanowi istotną część działalności, powinny zwrócić szczególną uwagę na te zmiany, bo wymagają one modyfikacji wewnętrznych procedur podatkowych.

[srodtytul]Magazyny konsygnacyjne[/srodtytul]

Zmieniły się również przesłanki uprawniające polskiego dostawcę towarów do zagranicznego magazynu konsygnacyjnego do rozpoznania obowiązku podatkowego na zasadach przewidzianych dla WDT.

Dotychczas polski podatnik miał możliwość wykazania w takiej sytuacji obowiązku podatkowego z tytułu WDT, gdy zagraniczny nabywca był zobowiązany do rozpoznania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (WNT) w kwartale, w którym u polskiego podatnika powstał obowiązek podatkowy z tytułu tej dostawy.

Teraz rozpoznanie obowiązku podatkowego z tytułu WDT jest możliwe jedynie wówczas, gdy zagraniczny nabywca jest zobowiązany do rozpoznania WNT w miesiącu powstania obowiązku podatkowego z tytułu WDT u polskiego dostawcy. Zmiana ta wynika z wprowadzenia miesięcznego obowiązku składania informacji podsumowujących przez podatników.

Podatnicy powinni zatem przeanalizować reguły rozpoznawania WNT, obowiązujące w kraju lokalizacji magazynów konsygnacyjnych, aby zweryfikować spełnienie tej przesłanki.

[srodtytul]Rejestracja na VAT UE[/srodtytul]

Znowelizowane przepisy wprowadziły nowe obowiązki rejestracyjne dla podatników uczestniczących w transgranicznych transakcjach usługowych. Podatnicy nabywający usługi, o których mowa w art. 28b ustawy o VAT, od zagranicznych przedsiębiorców (zarówno z Unii Europejskiej, jak i spoza niej) są zobowiązani zarejestrować się jako podatnicy VAT UE przed ich pierwszym nabyciem.

Obowiązek rejestracji ciąży również na podatnikach świadczących tego rodzaju usługi na rzecz kontrahentów z innych państw UE, jeśli podatek rozlicza nabywca w innym państwie członkowskim.

To oznacza, że podatnicy VAT, którzy nie byli dotychczas – z różnych względów – zarejestrowani dla celów VAT UE, ale np. nabywają usługi świadczone przez podatników z UE rozliczane na zasadzie importu usług, są zobowiązani zarejestrować się jako podatnicy VAT UE przed nabyciem tych usług. Skutkuje to koniecznością aktualizacji zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R we właściwym urzędzie skarbowym.

Obowiązek ponownej rejestracji nie ciąży na podatnikach, którzy byli poprzednio (do 31 grudnia 2009 r.) zarejestrowani dla celów VAT UE w związku ze świadczeniem niektórych usług. Zgodnie z przepisami przejściowymi do nowelizacji ustawy o VAT, jeżeli uzyskali potwierdzenie tej rejestracji, są z mocy prawa uznani za zarejestrowanych.