CIT: jak odliczyć dywidendę od zagranicznej jednostki kontrolowanej CFC

Paweł Mańczyk konsultant szczecińskiego oddziału Deloitte

Przyczyną sporu pomiędzy podatnikiem a fiskusem była zmiana art. 24a ust. 4 pkt 1 ustawy o CIT definiującego podstawę opodatkowania dla celów CFC, która weszła w życie 1 stycznia 2018 r. Zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu od dochodu CFC podatnik może odliczyć jedynie te dywidendy otrzymane od CFC, które uwzględnia w swojej podstawie opodatkowania (tj. te, które są efektywnie opodatkowane w Polsce), natomiast przed 1 stycznia 2018 r. podatnik miał prawo odliczyć od dochodu CFC każdą dywidendę otrzymaną od tej CFC. Komentowany wyrok należy ocenić zdecydowanie pozytywnie. NSA słusznie spostrzegł, że podatnik nabywa prawo do odliczenia nieodliczonej części dywidendy (w ciągu pięciu kolejnych lat) już w tym roku, w którym doszło do niepełnego jej odliczenia, a późniejsza zmiana przepisów, w tym zmiana sposobu określania podstawy opodatkowania nie może pozbawiać podatnika wskazanego prawa. Należy się zgodzić również z tezą sądu, że podstawą odliczenia nieopodatkowanych dywidend od przychodów w latach następnych (po 1 stycznia 2018 r.) nie jest art. 24a ust. 4, lecz art. 24a ust. 5 ustawy o CIT, który w niezmienionym kształcie obowiązuje od jego wejścia w życie 1 stycznia 2015 r. Ponadto NSA trafnie podniósł, że art. 24a ust. 4 ustawy o CIT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2018 r. stosuje się do dochodów (przychodów) uzyskanych dopiero od 1 stycznia 2018 r., co wynika z przepisu przejściowego. Najbardziej budujące jest jednak to, że zarówno WSA w Rzeszowie, jak i NSA zwróciły uwagę na to, że podatnik korzysta również z ochrony praw słusznie nabytych, wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP, który statuuje w Polsce zasadę demokratycznego państwa prawnego. Pozostaje mieć nadzieję, że nie będzie to incydentalne orzeczenie tak trafnie odwołujące się do ochrony praw słusznie nabytych przez podatników, w dobie licznych zmian przepisów podatkowych. Niepokojąca jest natomiast praktyka organów podatkowych, które w zdawałoby się oczywistych stanach prawnych kwestionują zasadność korzystania przez podatników z przysługujących im uprawnień. Postępowanie takie godzi w i tak nadszarpnięte już zaufanie obywateli do państwa i jego organów oraz dodatkowo obciąża pracą sądy administracyjne, w których podatnicy poszukują ochrony swoich praw. Trybunał Konstytucyjny już w wyroku z 20 grudnia 1999 r. (K 4/99) podkreślił, że przestrzeganie zasady zaufania do państwa i prawa ma szczególne znaczenie w sytuacji, w której ma miejsce zmiana dotychczas obowiązujących przepisów, zwłaszcza zaś tych, które znalazły już zastosowanie, jako czynnik kształtujący sytuację prawną ich adresatów.