Szpital płaci odszkodowanie za błąd medyczny, ale go nie rozliczy w podatku

Działalność gospodarcza nierozerwalnie wiąże się ryzykiem, a państwo nie godzi się na przerzucanie go na budżet. Na ryzyko popełnienia błędu narażone są także placówki medyczne, ale i one nie zyskają na tym podatkowo. W piątek Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że kwoty wypłacone przez szpital za błąd medyczny nie mogą być rozliczone przez niego w koszty podatkowe.

Czytaj więcej

Ochrona zdrowia

Szpital wygrał wbrew dowodom. Pierwsza skarga nadzwyczajna rzecznika pacjentów

Rzecznik Praw Pacjenta wniósł pierwszą skargę nadzwyczajną do Sądu Najwyższego. Sprawa dotyczy pa...

Błąd lekarzy

Sprawa dotyczyła szpitala klinicznego z Poznania. We wniosku o interpretację placówka wskazała, że działa w formie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, na podstawie statutu. Jej organem założycielskim jest uniwersytet.

A wątpliwości podatkowe miały związek z błędem medycznym popełnionym w związku z leczeniem. Szpital wyjaśnił, że przegrał proces z pacjentem. I choć miał obowiązkowe ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej, to zasądzone wyrokiem kwoty przekroczyły limit sumy gwarancyjnej z polisy. Różnicę placówka musiała wypłacić z własnej kieszeni. Dlatego zapytała, czy może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatkowaną z własnych środków na podstawie prawomocnego wyroku sądowego kwotę odszkodowania, zadośćuczynienia, skapitalizowanej i comiesięcznej renty – wszystko z odsetkami oraz kosztami procesu.

Fiskus kategorycznie zaprzeczył. Zauważył, że podstawą ustalania wypłaconych przez szpital kwot są przepisy kodeksu cywilnego, które mają charakter odszkodowawczy i wynikają z wadliwie wykonanej usługi medycznej. Do należności wypłaconych przez placówkę w związku z błędem medycznym zastosowanie ma wyłączenie z kosztów z art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT. To samo dotyczy odsetek oraz kosztów procesu. Fiskus nie dopatrzył się też, żeby popełnienie błędu medycznego i wynikające z tego skutki finansowe miały na celu uzyskanie przychodu lub zachowanie czy zabezpieczenie jego źródła. Ponadto w ocenie urzędników opisane wydatki nie zostały poniesione na cele statutowe, tj. ochrony zdrowia.

Szpital zaskarżył interpretację i w pierwszej instancji wygrał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zauważył, że zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT wyłączone z kosztów są kary umowne i odszkodowania m.in. z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług. Tymczasem szpital prowadzi specyficzną działalność, uregulowaną ustawą o działalności leczniczej oraz ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Dlatego zdaniem WSA nie można uznać, że ma ona charakter usługowy. Szpital nie wykonuje robót, nie dostarcza towarów, nie prowadzi działalności usługowej. Ponadto odszkodowanie za szkodę na zdrowiu wynika wprost z przepisów i jest wydatkiem związanym z ryzykiem leczenia pacjentów, a samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej nie są przedsiębiorcami.

Tak WSA doszedł do przekonania, że wszystkie wydatki poniesione przez szpital w związku z przegranym procesem o błąd medyczny są poniesione w uzasadnionym celu, tj. zachowania źródła przychodów.

Tego stanowiska nie udało się jednak obronić przed NSA, gdzie szala zwycięstwa przechyliła się na stronę fiskusa. Sąd nie miał najmniejszych wątpliwości, że oceniając charakter spornych wydatków, w ogóle nie można wykazać związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy nimi a uzyskanym przez szpital przychodem czy też zachowaniem lub zabezpieczeniem jego źródła.

Czytaj więcej

Ubezpieczenia i odszkodowania

"Polisy nie wystarczają. Odszkodowania płaci szpital lub lekarz z własnego majątku"

Często to szpital lub lekarz zatrudniony na kontrakcie ze swojego majątku płaci pacjentowi odszko...

Zupełny brak związku

Jak bowiem tłumaczyła sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, uiszczenie należności orzeczonych na rzecz pacjentów jest wynikiem nieprawidłowego wykonywania przez szpital obowiązków skutkujących odpowiedzialnością deliktową. A to oznacza, że zapłata nie może się racjonalnie przyczynić do wzrostu przychodów. Przy czym w ocenie NSA nawet gdyby sporne wydatki przeszły test z ogólnej definicji kosztów, to i tak dotyczyłoby ich wyłączenie jako usługi wykonanej wadliwie. Wyrok jest prawomocny.