Ordynacja podatkowa przewiduje, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę.
Problem dotyczący umorzenia ze względu na ważny interes podatnika wystąpił w sprawie pana Henryka. Przy rejestracji jednoosobowej działalności gospodarczej pomylił się, i nieskutecznie wybrał ryczałt jako formę opodatkowania. Wypełniając obowiązujący wówczas formularz EDG-1 pan Henryk był przekonany, zgodnie z zasadą „jednego okienka", iż wypełniony druk EDG-1 jest także oświadczeniem o wyborze opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.
Cały czas płacił podatek ryczałtowy, ale fiskus zażądał pełnego podatku i naliczył mu aż 40 tys. zaległości i odsetek za zwłokę. Pan Henryk poprosił o umorzenie zaległości powołując się na swoją trudną sytuację finansową i życiową (ważny interes podatnika). Fiskus przyznał, że pan Henryk ma kłopoty, ale ulgi odmówił, bo sprzeciwiał się temu interes publiczny (wpływ podatku na rzecz skarbu państwa).
Sprawą umorzenia ma zająć się teraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Do postępowania włączył się Rzecznik Praw Obywatelskich.
Na swojej stronie internetowej RPO zwraca uwagę, że skargi dotyczące stosowania instytucji umorzenia są często kierowane do jego biura. Sprawa pana Henryka nie była pierwsza, organy przyjmują bowiem prymat interesu publicznego nad interesem podatnika i uzależniają udzielenie ulgi od wystąpienia nadzwyczajnych zdarzeń o charakterze losowym.
Tymczasem zdaniem Rzecznika, obie przesłanki – ważny interes podatnika i interes publiczny - mają charakter równorzędny. Do udzielenia ulgi nie jest konieczne wystąpienie obu przesłanek łącznie.
Co więcej, nie jest zasadne ograniczenie stosowania instytucji umorzenia zaległości podatkowej wyłącznie do zdarzeń nadzwyczajnych lub losowych – organ powinien brać pod uwagę także uwarunkowania ekonomiczne i rodzinne.
Podobnie przesłanka interesu publicznego powinna być szeroko interpretowana – jest to nie tylko interes fiskalny, ale także potencjalne wydatki np. z zakresu pomocy społecznej oraz okoliczności powstania zaległości podatkowej. Czy zasadna jest bowiem odmowa umorzenia zaległości podatkowej, która może pozbawić rodzinę środków niezbędnych do minimum egzystencji, a w konsekwencji – skutkować koniecznością uzyskania pomocy państwa w innej formie? – pyta Rzecznik.
Termin rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi został wyznaczony na 24 lutego 2016 r. (sygn. akt I SA/ Łd 866/15).
