Podmioty gospodarcze powszechnie prowadzą transgraniczną wymianę handlową. W ramach realizowanych transakcji przedsiębiorcy nabywają usługi od zagranicznych kontrahentów. W takiej sytuacji mamy do czynienia z importem usług, do rozliczenia którego zobligowany będzie usługobiorca, w ramach mechanizmu odwrotnego obciążenia (ang. reverse charge mechanism). Mechanizm ten stanowi wyjątek od ogólnej zasady, zgodnie z którą podmiotem zobowiązanym do naliczenia i odprowadzenia VAT jest sprzedawca (usługodawca). Ponieważ krajowy usługobiorca jest podatnikiem przy takiej transakcji, zagraniczny usługodawca unika konieczności rejestracji w kraju nabywcy na potrzeby VAT bądź ustanawiania przedstawiciela podatkowego.
Na czym polega mechanizm
Import usług to świadczenie usług, z tytułu realizacji których podatnikiem zobowiązanym do rozliczenia VAT będzie polski usługobiorca (podmiot, na rzecz którego świadczona jest usługa transgraniczna) w ramach tzw. odwróconego poboru (art. 2 pkt 9 ustawy o VAT). Usługobiorcy nie muszą przy tym wystawiać żadnych dokumentów. Mogą wykazywać i rozliczać import usług bezpośrednio na podstawie faktur handlowych, wystawionych przez zagranicznych usługodawców, po uprzedniej rejestracji dla celów VAT-UE na druku VAT-R (art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT).
Uwaga! Obowiązek rejestracji VAT UE ciąży na podatnikach (usługobiorcach), którzy importują z innego państwa członkowskiego Wspólnoty usługi, których miejscem świadczenia jest terytorium Polski, na podstawie art. 28b ustawy o VAT. W pozostałych przypadkach (tj. importu usług z UE, dla których Polska jest miejscem świadczenia na podstawie innych przepisów niż art. 28b ustawy o VAT oraz importu usług spoza UE, podatnicy nie mają obowiązku takiej rejestracji.
Mechanizm samoobliczenia VAT przez usługobiorcę znajdzie zastosowanie w sytuacji łącznego spełnienia wymienionych w przepisach warunków >patrz tabela.
Uwaga na oddział i rejestrację
Sam fakt posiadania w Polsce przez zagranicznego usługodawcę stałego miejsca prowadzenia działalności nie ma wpływu na obowiązki polskiego usługobiorcy z tytułu importu usług, pod warunkiem że ten polski oddział zagranicznego kontrahenta nie bierze udziału w świadczeniu transgranicznych usług (a usługi realizowane są z siedziby, względnie z innego oddziału zagranicznego usługodawcy, znajdującego się poza Polską). Również fakt rejestracji zagranicznego usługodawcy na potrzeby VAT w Polsce jest co do zasady (wyjątek stanowią usługi związane z nieruchomościami) bez znaczenia dla obowiązku opodatkowania importu usług przez polskiego usługobiorcę.
