Skutki zwrotu zaliczki VAT: faktura korygująca

Zasadą jest, że w przypadku zwrotu nabywcy zaliczki sprzedający wystawia fakturę korygującą. Zwrot zaliczki udokumentowany korektą faktury zobowiązuje nabywcę do oddania uprzednio odliczonego podatku naliczonego. Co istotne, podatek należy zwróć poprzez pomniejszenie podatku naliczonego ?w deklaracji za okres rozliczeniowy, w którym otrzymano fakturę korygującą. Powyższe wynika ?z brzmienia art. 86 ust. 19a ustawy o VAT.

Przykład

W maju 2014 r. spółka uiściła zaliczkę na poczet przyszłej dostawy towarów. Zapłacona kwota została udokumentowana przez sprzedawcę fakturą zaliczkową. Spółka odliczyła ?z niej podatek naliczony. Ponieważ nie doszło do dostawy towarów, we wrześniu 2014 r. kontrahent zwrócił spółce zaliczkę i wystawił fakturę korygującą. Spółka otrzymała korektę w październiku 2014 r. ?Tym samym w deklaracji VAT-7 składanej za październik 2014 r. zobowiązana była do pomniejszenia podatku naliczonego o kwotę wynikającą z faktury korygującej.

Jeszcze nie potrącił

Przepisy ustawy o VAT wskazują także, jak należy postąpić ?w sytuacji, gdy podatnik otrzymał fakturę korygującą zmniejszającą kwotę podatku, np. z tytułu zwrotu zaliczki, a nie potrącił jeszcze podatku naliczonego z faktury pierwotnej. W takim przypadku, stosownie do brzmienia art. 86 ust. 19a ustawy o VAT, zmniejszenie kwoty podatku naliczonego uwzględnia się w rozliczeniu za okres, ?w którym podatnik obniża VAT należny o podatek z pierwotnej faktury.

Przykład

W lipcu 2014 r. spółka zapłaciła zaliczkę na poczet przyszłej usługi. ?W związku z otrzymaniem przedpłaty usługodawca wystawił fakturę, która wpłynęła do spółki ?w sierpniu 2014 r. Ponieważ kontrahent podjął decyzję ?o zaprzestaniu prowadzenia działalności, zaliczka została zwrócona. Spółka otrzymała fakturę korygującą w październiku 2014 r. Do dnia wpływu korekty faktury spółka nie odliczyła jeszcze podatku naliczonego związanego ?z uiszczeniem zaliczki. ?W konsekwencji spółka może rozliczyć fakturę korygującą ?w deklaracji, w której ujęty zostanie podatek naliczony w fakturze pierwotnej, tzn. w deklaracji VAT-7 składanej za październik 2014 r.

Podatnicy zwykle nie mają wątpliwości, że w sytuacji gdy kontrahent wystawił fakturę korygującą dokumentującą zwrot zaliczki, należy zwrócić podatek naliczony odliczony na podstawie faktury zaliczkowej. Jednak może pojawić się dylemat, jak należy postąpić, gdy dana czynność, na poczet której wpłacono zaliczkę, nie została wykonana, ?a sprzedawca nie wystawił faktury korygującej.

Nie ma kompletu

Należy wyróżnić tu dwie sytuacje, tzn.:

1. ?brak czynności przy jednoczesnym braku zwrotu zaliczki i braku faktury korygującej oraz

2. ?brak czynności przy jednoczesnym zwrocie zaliczki ?i braku faktury korygującej.

Bez pieniędzy ?i dokumentu

Zasadą jest korygowanie podatku naliczonego w rozliczeniu za okres, w którym otrzymana została faktura korygująca, wystawiona w związku ze zwrotem zaliczki. Co jednak powinien zrobić podatnik, gdy nie doszło do dostawy towarów bądź wykonania usługi, a nieuczciwy kontrahent nie zwrócił zaliczki i nie wystawił faktury korygującej? ?W takiej sytuacji z całą pewnością nie może znaleźć zastosowania przywołany art. 86 ust. 19a ustawy o VAT, nakazujący pomniejszenie podatku naliczonego w okresie otrzymania faktury korygującej, bowiem nabywca takiej faktury nie otrzymał.

Przypomnijmy, że w odniesieniu do zaliczki, obowiązek podatkowy powstaje w dacie jej otrzymania (art. 19a ust. 8 ustawy ?o VAT). W tym samym czasie powstaje prawo do odliczenia podatku naliczonego u uiszczającego zaliczkę (skorzystanie ?z prawa do odliczenia uwarunkowane jest dodatkowo posiadaniem faktury dokumentującej wpłatę zaliczki). Zasadny wydaje się zatem wniosek, że skoro obowiązek podatkowy wiąże się z faktem zapłaty zaliczki, to obowiązek pomniejszenia podatku naliczonego powinien wiązać się z jej zwrotem. Skorygowanie podatku naliczonego powinno być uzależnione od zwrotu zaliczki. W konsekwencji, dopóki podatnik nie otrzyma zwrotu zaliczki, nie ma obowiązku pomniejszenia podatku naliczonego.

Decyduje data wpływu

Podatnik jest zobowiązany do zmniejszenia podatku naliczonego, wówczas gdy na jego rzecz nastąpi zwrot zaliczki (mimo braku faktury korygującej). ?W takim przypadku pomniejszenie podatku naliczonego powinno nastąpić w okresie rozliczeniowym, w którym ma miejsce zwrot zaliczki (jeżeli oczywiście zwrot zaliczki nie będzie udokumentowany za pomocą faktury korygującej. W sytuacji otrzymania faktury korygującej korektę należy rozliczyć w okresie, w którym otrzymano fakturę korygującą).