Trzeci filar z podatkową pułapką

Chodzi o pracownicze programy emerytalne w formie grupowego ubezpieczenia nażycie pracowników. Mogą być one tworzone i działają na podstawie przepisów ustawy z20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych (DzU nr 116, poz. 1207). Ta ustawa przewiduje, że program może być prowadzony w kilku formach, m.in. "umowy grupowego ubezpieczenia na życie pracowników z zakładem ubezpieczeń w formie grupowego ubezpieczenia nażycie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym".

[srodtytul]Urzędnicy kwestionują [/srodtytul]

Spółka, w której pracuje nasz czytelnik, zawarła taką właśnie umowę z zakładem ubezpieczeń. Umowa została zarejestrowana przez Komisję Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych i wpisana do rejestru programów pracowniczych. Spółka jako pracodawca zobowiązała się do odprowadzania składki wwysokości7 proc. wynagrodzenia uczestnika programu. Została zapewniona o tym, że opłacone składki może wliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Niedawno zorientowała się, że organy podatkowe wydają negatywne interpretacje, odmawiając prawa do kosztów ze względu na niespełnienie warunków z art. 16 ust. 1 pkt 59 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (updop). Czytelnik pyta, czy słusznie kwestionują składki, skoro są to wydatki pracownicze poniesione w celu uzyskania przychodów, a poza tym stanowią koszty uzyskania przychodów zgodnie z art.15 ust.1d updop.

[srodtytul]Podstawa do uznania kosztów [/srodtytul]

Przyjrzyjmy się powołanym przez niego przepisom. Zacznijmy od art. 15 ust.1d updop i jego odpowiednika w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (updof) -art.22 ust.1b. Mówi on, że kosztami uzyskania przychodów są również wydatki poniesione przez pracodawcę na zapewnienie prawidłowej realizacji pracowniczego programu emerytalnego w rozumieniu przepisów o pracowniczych programach emerytalnych. Na tej podstawie spółka uznała, że może zaliczyć do kosztów podatkowych wnoszoną składkę podstawową, a także koszty obsługi programu (np. sporządzenia umowy zakładowej, obsługi deklaracji pracowników o przystąpieniu do programu).

[srodtytul]Trzeba uwzględnić wyłączenia [/srodtytul]

Tymczasem zgodnie ze stanowiskiem organów podatkowych przepis ten nie jest odrębną, szczególną podstawą zaliczania opłaconych przez pracodawców składek do kosztów uzyskania przychodów. Jest jedynie doprecyzowaniem art. 15 ust. 1 updop (art. 22 ust. 1 updof) mówiącego, że kosztami uzyskania przychodów są wszelkie koszty poniesione w celu uzyskania przychodów, z wyłączeniem wydatków wymienionych w art. 16 (art.23 updof). Dlatego przy ocenie wydatków z tytułu składek na program emerytalny z ubezpieczeniem trzeba brać pod uwagę również postanowienia art. 16 ust. 1 pkt 59 updop (art. 23 ust.1 pkt57 updof).

[srodtytul]Kosztem tylko niektóre składki [/srodtytul]

Z tego przepisu wynika, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów składek opłaconych przez pracodawcę z tytułu zawartych lub odnowionych umów ubezpieczenia na rzecz pracowników. Z wyjątkiem umów dotyczących ryzyka grup1,3 i 5 działu I oraz grup 1 i 2 działu II wymienionych w załączniku do ustawy z 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (DzU nr 124, poz. 1151), jeżeli uprawnionym do otrzymania świadczenia nie jest pracodawca i umowa ubezpieczenia w okresie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym ją zawarto lub odnowiono, wyklucza:

- wypłatę kwoty stanowiącej wartość odstąpienia od umowy,

- możliwość zaciągania zobowiązań pod zastaw praw wynikających z umowy,

- wypłatę z tytułu dożycia wieku oznaczonego w umowie.

[srodtytul]Umowa nie spełnia warunków [/srodtytul]

Ponieważ w programie emerytalnym, o którym mowa w pytaniu czytelnika, opłacone przez pracodawcę składki dotyczą ubezpieczenia pracowników na życie, a z kolei ta forma ubezpieczenia wymieniona jest wgrupie3 działu I grup ryzyka załącznika do ustawy o działalności ubezpieczeniowej, to aby składka wnoszona do programu emerytalnego mogła być kosztem podatkowym, umowa musiałaby spełniać powyższe warunki. Takie stanowisko zajęły m.in. Izba Skarbowa w Gdańsku w decyzji z 28 lutego2006 r. (BI/4218-0002/06), a także Izba Skarbowa w Katowicach w decyzji z 25 sierpnia 2006 r. (PBB1/421837/06/02).

Szkopuł w tym, że wprowadzenie takich zapisów do umowy o pracowniczy program emerytalny nie jest możliwe. Czytelnik otrzymał pisemną odpowiedź z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, że byłoby to sprzeczne z ustawą o pracowniczych programach emerytalnych.

[srodtytul]Konieczna zmiana przepisów [/srodtytul]

O problemie wie od niedawna także Ministerstwo Finansów. Niestety, zdaniem przedstawicieli resortu inna interpretacja niż przyjęta przez organy podatkowe nie wchodzi w grę. Konieczna jest nowelizacja przepisów ustawy o CIT, która by umożliwiła zaliczenie takich wydatków do kosztów podatkowych. Bez zmiany ustawy podatkowej nie jest możliwe rozwiązanie tej kwestii.