Split payment - jakie korzyści daje podzielona płatność

VAT jest najważniejszym źródłem dochodów budżetu państwa, dlatego wielkość i stabilność wpływów z tytułu tego podatku jest niezwykle istotna. Ustawodawca zdecydował się więc na wprowadzenie tzw. mechanizmu podzielonej płatności (ang. split payment; ustawa z 15 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2018 r., poz. 62). Zmiany zaczną obowiązywać od 1 lipca 2018 r.

Istota split payment sprowadza się do tego, że płatność za nabyty towar lub usługę jest realizowana w taki sposób, że:

- kwota odpowiadająca wartości sprzedaży netto (w całości lub w części) jest płacona przez nabywcę na rachunek rozliczeniowy dostawcy lub jest rozliczana w inny sposób, natomiast

- kwota podatku od towarów i usług (w całości lub w części) jest płacona na specjalny rachunek bankowy dostawcy – „rachunek VAT".

Mechanizm podzielonej płatności uważany jest za jedno z rozwiązań mających na celu przeciwdziałanie nadużyciom i oszustwom podatkowym, eliminując ryzyko znikania podatników wraz z zapłaconym im przez kontrahentów, a nieodprowadzonym podatkiem.

Decyzja nabywcy

Uwaga! Split payment znajdzie zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do transakcji dokonywanych na rzecz innych podatników, czyli do transakcji B2B. Rozwiązanie zakłada dobrowolność w stosowaniu mechanizmu podzielonej płatności (art. 108a ust. 1 ustawy o VAT). Inicjatywę w powyższym zakresie pozostawia się nabywcy towarów lub usług, niemniej jednak skorzystanie przez niego z tej metody rozliczeń będzie oznaczało określone konsekwencje zarówno dla nabywcy, jak i dostawcy towarów lub usługodawcy. Dobrowolność stosowania tego mechanizmu oznacza również, że można ją stosować w sposób wybiórczy, czyli nie każda faktura musi być uregulowana z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności – nabywca będzie decydował, którą fakturę zapłaci z zastosowaniem tego mechanizmu i wobec którego dostawcy go zastosuje.

Rachunek VAT, o którym mowa powyżej, będzie zakładany przez banki lub spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe dla każdego podmiotu posiadającego rachunek rozliczeniowy oraz analogiczny rachunek imienny dla celów działalności gospodarczej w SKOK. Nowe przepisy zmieniające także ustawę z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe oraz ustawę z 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, nakładają na banki i SKOK-i obowiązek założenia wszystkim podatnikom rachunków VAT. Zarówno sam rachunek VAT, jak i zgromadzone na nim środki będą cały czas środkami należącymi do podatnika od towarów i usług. Środki zdeponowane na rachunku VAT będą mogły być oprocentowane. Podatnik będzie miał możliwość dysponowania tymi środkami według swojego uznania, choć na ograniczone cele:

- zapłatę zobowiązania VAT do urzędu skarbowego lub

- zapłatę kwoty odpowiadającej kwocie VAT z faktury otrzymanej od swojego kontrahenta.

Organy podatkowe nie będą miały dostępu do tych rachunków ani nie będą mogły samodzielnie dokonywać operacji finansowych na tych rachunkach. Zakładane regulacje mechanizmu podzielonej płatności nie uniemożliwią przedsiębiorcom dostęp do tych środków, wprowadzają jednak mechanizmy, dzięki którym organy podatkowe mają możliwość lepszej weryfikacji, czy podatnik uczciwie rozliczy się ze swoich zobowiązań w VAT.

Na wniosek można uwolnić pieniądze

Przepisy przewidują procedurę uwalniania środków zgromadzonych na rachunku VAT. Podatnik będzie miał prawo do wystąpienia z wnioskiem o dokonanie przelewu środków zgromadzonych na jego rachunku VAT na rachunek bankowy tego podatnika prowadzony dla celów działalności gospodarczej. Tak rozumiane „uwolnienie" środków finansowych w ten sposób może nastąpić wyłącznie na wniosek podatnika, który podlegałby weryfikacji przez właściwe organy podatkowe. W ten sposób „uwalniane" byłyby wyłącznie „bezpieczne" środki finansowe.

Gdy podatnik zdecyduje się na korzystanie z mechanizmu split payment, będzie mógł przy nabywaniu towarów i usług rozliczać podatek od towarów i usług za pomocą rachunku VAT. Oznacza to, że środki te będą przekazywane na rachunek VAT dostawcy lub osoby świadczącej usługi (rachunek VAT – rachunek VAT). Ustawodawca przewidział również możliwość przekazania środków zgromadzonych na rachunku VAT na „zwykły" rachunek bankowy albo rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej. Wówczas na wniosek podatnika naczelnik urzędu skarbowego wyda zgodę na przekazanie takich środków, w drodze postanowienia. W tym celu należy określić jaka wysokość środków zgromadzonych na rachunku VAT ma zostać przekazana. Naczelnik urzędu skarbowego wydaje przedmiotowe postanowienie w terminie 60 dni od dnia otrzymania wniosku. Przepisy określają również sytuacje, w których naczelnik urzędu skarbowego może odmówić wydania takiej zgody. Będzie tak, gdy:

1. podatnik ma zaległość podatkową w podatku – organ odmówi przekazania kwoty w wysokości odpowiadającej zaległości podatkowej w podatku wraz z odsetkami za zwłokę, istniejącej na dzień wydania decyzji;

2. gdy zachodzi uzasadniona obawa, że:

- zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku nie zostanie wykonane, w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań z tytułu podatku lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję zobowiązań z tytułu podatku, lub

- wystąpi zaległość podatkowa w podatku lub zostanie ustalone dodatkowe zobowiązanie podatkowe.

Co można zyskać

Regulacje o split payment zawierają również system zachęt dla tych podatników, którzy podejmą decyzję o dobrowolnym stosowaniu mechanizmu podzielonej płatności. W szczególności w przypadku podatników, którzy będą stosować metodę podzielonej płatności, nie będą miały zastosowania regulacje związane ze stosowaniem sankcji, określonych w art. 112b i art. 112c ustawy o VAT, oraz nie będą miały zastosowania przepisy o odpowiedzialności solidarnej określone w dziale Xa ustawy VAT. Płacenie z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności będzie jedną z mocniejszych przesłanek dla wykazania, że nabywca dochował należytej staranności zawierając transakcję z kontrahentem, co będzie miało bardzo istotne znaczenie dla bezpieczeństwa VAT naliczonego nabywców.

Z kolei odpowiedzialność solidarna w praktyce oznacza, że organ podatkowy może dochodzić zapłaty podatku od wybranego przez siebie podmiotu zobowiązanego solidarnie. W konsekwencji, nabywca będzie solidarnie odpowiedzialny wraz z dostawcą za zaległości podatkowe wynikające z niewpłacenia podatku w terminie na rachunek urzędu skarbowego, w części proporcjonalnie przypadającej na dostawę tych towarów. Odpowiedzialność powstanie wówczas, gdy nabywca wiedział lub miał uzasadnione podstawy do tego, aby przypuszczać, że cała kwota podatku lub jej część nie została lub nie zostanie wpłacona na rachunek urzędu skarbowego.

Zwrot różnicy podatku

Gdy podatnik zdecyduje się na zwrot na rachunek VAT, wówczas taki zwrot nastąpi w przyspieszonym terminie (25 dni) bez możliwości przedłużenia tego terminu zwrotu przez naczelnika urzędu skarbowego celem dokonania jego weryfikacji.

W przypadku gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2 ustawy VAT, jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy. Według nowych regulacji zwrot podatku może nastąpić na dwa sposoby:

1) zwrot następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju albo na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej,

2) zwrot następuje w terminie 25 dni od dnia złożenia rozliczenia – na wniosek podatnika, złożony wraz z deklaracją podatkową – urząd skarbowy jest obowiązany dokonać zwrotu różnicy podatku na rachunek VAT podatnika w terminie 25 dni, licząc od dnia złożenia rozliczenia Zwrot różnicy podatku następuje przy użyciu komunikatu przelewu, w którym urząd skarbowy wskazuje kwotę odpowiadającą zwracanej kwocie różnicy podatku, okres rozliczeniowy, którego dotyczy wniosek o zwrot oraz numer, za pomocą którego podatnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku.

Sprzedaż też premiowana

Jedną z zalet stosowania split payment ma być to, że umożliwia on zapłatę zobowiązania podatkowego z tytułu podatku w całości z rachunku VAT, i jeżeli zapłata nastąpi w terminie wcześniejszym niż termin określony dla zapłaty podatku, kwotę zobowiązania podatkowego z tytułu podatku do zapłaty można obniżyć o kwotę wyliczoną według wzoru określonego w przepisach:

n

S = Z x r x

360

gdzie:

S – kwota, o którą obniża się kwotę zobowiązania podatkowego z tytułu podatku,

Z – kwota zobowiązania podatkowego z tytułu podatku wynikająca z deklaracji podatkowej przed obniżeniem tego zobowiązania,

r – stopa referencyjna NBP obowiązująca na dwa dni robocze przed dniem zapłaty podatku,

n – liczba dni od dnia, w którym obciążono rachunek bankowy albo rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, dla których jest prowadzony rachunek VAT, z wyłączeniem tego dnia, do dnia, w którym upływa termin zapłaty podatku, włącznie z tym dniem.

Oszczędności, które można w ten sposób zyskać nie są duże. Zapłata 10 tys. zł VAT z 10-dniowym wyprzedzeniem pozwoliłaby aktualnie zaoszczędzić 4 zł.