Poza wydawaniem wiążących poleceń składa się na to wyznaczanie przez pracodawcę czasu i miejsca wykonywania pracy. Tak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z 22 kwietnia 2015 r. (II PK 153/14).
O co chodziło
Współpracująca z urzędem skarbowym na podstawie zlecenia powódka żądała ustalenia istnienia stosunku pracy. Sądy obu instancji oddaliły jej powództwo. Wskazały, że w łączącym strony powiązaniu występowały elementy charakterystyczne zarówno dla stosunku pracy, jak i dla zlecenia. Dlatego o charakterze umowy powinien zdecydować zgodny zamiar stron i cel umowy. Te zaś wskazują na związanie stron zleceniem.
Sąd Najwyższy podzielił stanowisko o cywilnoprawnym charakterze stosunku łączącego strony i oddalił skargę kasacyjną powódki. W uzasadnieniu wyroku SN stwierdził, że stosunek powstający na podstawie umowy cywilnoprawnej może obejmować wiele elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, zbliżając zawartą umowę do umowy o pracę.
Po pierwsze, w obu przypadkach praca jest zwykle wykonywana w sposób ciągły. Po drugie, umowom cywilnoprawnym nie jest obcy obowiązek osobistego wykonywania pracy, co jest cechą konstrukcyjną umowy o pracę. Po trzecie, obie umowy, co do zasady, są odpłatne. W końcu po czwarte, elementem odróżniającym umowę o pracę od tej cywilnoprawnej nie jest też pozostawanie w dyspozycji pracodawcy, skoro w zleceniu może istnieć obowiązek wykonywania czynności w siedzibie zleceniodawcy.
Co decyduje
Rozważając, jaki element umowy o pracę jest charakterystyczny wyłącznie dla stosunku pracy, Sąd Najwyższy wywiódł, że istotą zobowiązania pracowniczego odróżniającą go od innych stosunków zobowiązaniowych jest wykonywanie pracy w sposób podporządkowany. Wprawdzie istnienie stosunku kierownictwa dopuszcza też art. 430 kodeksu cywilnego, ale zgodnie z dominującym stanowiskiem doktryny zlecenie nie kreuje stosunku kierownictwa w rozumieniu tego przepisu. Natomiast kontrola zleceniobiorcy dokonywana przez zleceniodawcę, a dotycząca efektów wykonywanych czynności, nie świadczy jeszcze o podporządkowaniu pracowniczym.
