Każdy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością musi podpisać sprawozdanie finansowe. Niedopełnienie tego obowiązku i brak pisemnego uzasadnienia odmowy takiego sygnowania wolno potraktować jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Stanie się to podstawą rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (w trybie art. 52 kodeksu pracy).
Praktycznie każdy podmiot prawa handlowego musi stosować ustawę z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn. DzU z 2013 r., poz. 330, dalej: ustawa) oraz składać sprawozdania finansowe ze swojej działalności. Art. 4 ust. 5 ustawy wprowadza zasadę odpowiedzialności kierownika jednostki w zakresie rachunkowości. Chodzi także o nadzór, gdy określone obowiązki z tej ustawy powierza się innej osobie lub zewnętrznej firmie prowadzącej księgi. Gdy kierownikiem jednostki jest organ wieloosobowy, jak zazwyczaj bywa np. w spółce z o.o. lub akcyjnej, a nie została wskazana osoba odpowiedzialna, odpowiadają wszyscy członkowie tego organu.
W myśl art. 52 ustawy jedną z powinności kierownika jednostki organizacyjnej jest zapewnienie sporządzenia rocznego sprawozdania finansowego nie później niż w ciągu trzech miesięcy od dnia bilansowego i przedstawienie go właściwym organom zgodnie z obowiązującymi jednostkę przepisami, postanowieniami statutu lub umowy. Takie sprawozdanie finansowe podpisuje zarówno osoba, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych, jak i kierownik jednostki, a jeżeli spółką kieruje organ wieloosobowy – wszyscy jego członkowie.
Jednak obowiązek złożenia podpisu nie jest bezwzględny. Członek zarządu może odmówić podpisania sprawozdania, ale musi to uzasadnić na piśmie. Przepisy nie wskazują, jakie elementy mają być w tym tłumaczeniu. Nie ulega jednak wątpliwości, że powinno ono wskazywać przyczyny, dla których zobowiązany odmawia sygnowania ksiąg. Z reguły są to zastrzeżenia do prawidłowości lub rzetelności zawartych w nich danych.
Bezzasadna odmowa podpisania sprawozdania finansowego i brak pisemnego uzasadnienia mogą być zakwalifikowane jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. W konsekwencji pozwalają uzasadnić rozstanie z pracownikiem w trybie art. 52 k.p. Potwierdza to Sąd Najwyższy, który w wyroku z 1 października 1998 r. (I PKN 360/98) stwierdził, że uchybienie obowiązkom wynikającym z art. 4 ust. 4 i art. 52 ustawy o rachunkowości stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1 k.p. Uzasadnia to też pozbawienie kierownika prawa do odprawy przysługującej mu na podstawie przepisów.
Oczywiście każdy przypadek trzeba rozpatrywać indywidualnie. Ponieważ jednak sprawozdania finansowe mają szczególne znaczenie dla wiarygodności podmiotu gospodarczego, a kluczową rolę odgrywa w tym zakresie kierownik, od takiej osoby zasadnie można oczekiwać wyższych standardów.
