Mobbing: nie wolno lekceważyć choćby jednego sygnału nadużycia w pracy

Rz: Jak często pracodawcy proszą panią o pomoc w rozwiązaniu konfliktów, sytuacji mobbingowych w zakładzie?

Izabela Kielczyk: Dotychczas miałam dwie takie prośby. Jedna dotyczyła pomocy przy wdrożeniu zakładowej procedury antymobbingowej, a druga wiązała się z postępowaniem prezesa, który zwracał się do pracowników wulgarnymi wyzwiskami.

Zdecydowanie więcej jednak mam do czynienia z ofiarami mobbingu czy molestowania seksualnego w swoim prywatnym gabinecie. Poszkodowane są najczęściej młode, atrakcyjne, samotne kobiety około trzydziestki, którym szefowie czy dyrektorzy składają propozycje niemające nic wspólnego z aktywnością zawodową lub wymagają od nich ponadnormatywnych obowiązków pracowniczych. Odmowa wiąże się dla nich z poważnymi reperkusjami i groźbami, do utraty etatu włącznie. W ich przypadku zgoda na tę zwiększoną pracę nie wchodziła w grę. Skończyło się ich odejściem, ale przypłaciły to długim leczeniem depresji.

Pomagałam też młodemu atrakcyjnemu mężczyźnie, na którego zagięła parol nieco starsza od tego pana szefowa.

Czy niechęć do korzystania z pomocy psychologa, coacha przy wystąpieniu w firmie zachowań mobbingowych wynika z niskiej świadomości takiego zagrożenia wśród pracodawców?

Można to i tak interpretować. Częściej jednak jest to niechęć do wtajemniczania innych w wewnętrzne problemy zakładu i przeświadczenie, że „sami sobie najlepiej poradzimy". Natomiast w ostatnim czasie przybywa dla mnie zleceń firm na szkolenia o przeciwdziałaniu praktykom i zachowaniom mobbingowym czy molestowaniu seksualnemu.

Coraz więcej szefów i dyrektorów ma świadomość, że problem narasta, i są odpowiedzialni za niestosowne zachowania mobberów w zakładzie, bez względu na to, na jakim szczeblu do nich dochodzi. Duży problem mają z tym firmy, w których pracuje międzynarodowy personel, np. osoby z różnych regionów Europy. Przykładowo Hiszpanie czy Włosi są zdziwieni, że nie wolno im pocałować, przyjaźnie poklepać koleżanki, co jest naturalnym zachowaniem dla tych nacji, także w stosunkach zawodowych.

Kto łatwo może się stać ofiarą mobbingu?

Często bywają to osoby, które są np. nowe w zespole. Chcąc się wkupić w jego łaski czy zyskać w oczach kierownika, przyjmują wszelkie zadania, nawet te znacznie wykraczające ponad obowiązki innych. Nieumiejętność postawienia granic takim wymaganiom powoduje zwykle, że tych zadań przybywa, a delikwent sobie z nimi nie radzi. Wywołuje to jego frustrację, ale także złe nastawienie szefa. Zaczynają się szykany, poniżanie. Wokół takiej osoby atmosfera w pracy gęstnieje.

Niekiedy osobami poddawanymi takiemu wyzyskowi są single. Jeśli raz samotna koleżanka grzecznościowo zgodziła się zakończyć pracę za kogoś, kto spieszył się po dziecko do przedszkola, to bardzo chwalebnie. Gdy jednak takich próśb czy zleceń przybywa, zazwyczaj bez porozumienia z zainteresowaną osobą, i są usprawiedliwiane tym, że „przecież ona nie ma ona rodziny i domowych obowiązków", to jesteśmy na prostej drodze do wykreowania kolejnej ofiary zakładowego mobbingu.

W jaki sposób szef ma przeciwdziałać takiemu wyzyskowi?