Zbyt opieszałe postępowanie przedsiębiorca może zaskarżyć do sądu cywilnego i dochodzić odszkodowania

Jeżeli organ administracyjny rozpoznający kwestię przewlekłości nie podzieli zdania przedsiębiorcy, to niezbędne stanie się złożenie skargi do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania administracyjnego. ?W takiej sytuacji przedsiębiorca będzie mógł złożyć pozew odszkodowawczy ?w sądzie cywilnym po stwierdzeniu przez sąd administracyjny przewlekłości postępowania.

Jeżeli przedsiębiorca uważa, że to sąd cywilny bądź administracyjny działa w sposób przewlekły, powinien rozważyć złożenie tzw. skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Termin dla sądu do wydania orzeczenia w sprawie skargi wynosi dwa miesiące, a stronie nie przysługuje środek zaskarżenia od takiego orzeczenia, gdyż postępowanie to z założenia ma być relatywnie szybkie.

W przypadku pozytywnego rozpatrzenia skargi oraz uprzedniego złożenia żądania przyznania tzw. sumy pieniężnej od Skarbu Państwa sąd zasądzi na rzecz przedsiębiorcy kwotę od 2 tys. do 20 tys. zł. W takim przypadku przedsiębiorca będzie również uprawniony do złożenia pozwu odszkodowawczego przeciwko Skarbowi Państwa, jeżeli szkoda przewyższa przyznaną kwotę pieniężną. Należy wskazać przy tym, że nawet jeśli przedsiębiorca nie zdecyduje się na złożenie skargi, to będzie miał możliwość żądania przed sądem cywilnym odszkodowania spowodowanego przewlekłością, z tym że będzie musiał w toku takiego postępowania wykazać istnienie stanu przewlekłości.

Międzynarodowe ścieżki

Jeżeli chodzi o prawo międzynarodowe, ścieżką prawną, którą należy rozważyć w sytuacji przewlekłych działań polskich organów publicznych, jest postępowanie przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Wprawdzie ochrona prawna przewidziana w artykule 6 ustęp 1 konwencji zgodnie z jego brzmieniem obejmuje przewlekłość sądową, jednak zgodnie z orzecznictwem Trybunału przy ocenie, czy doszło do przewlekłości, uwzględnia się również fazę postępowania przedsądowego, w tym administracyjnego. Wspomniana ścieżka nie obejmuje spraw podatkowych i jest dostępna po wykorzystaniu środków odwoławczych przewidzianych w prawie polskim. W przeciwnym przypadku Trybunał uzna złożoną skargę za niedopuszczalną. Oznacza to, że przedsiębiorca będzie musiał uprzednio skorzystać ze skargi na przewlekłość sądową lub też w przypadku braku skorzystania z tej opcji wyczerpać ścieżkę odwoławczą poprzez prawomocne zakończenie postępowania przed sądem powszechnym o odszkodowanie wywołane przewlekłością.

Inwestorzy zagraniczni działający w Polsce w przypadku przewlekłości zarówno sądowej, jak i administracyjnej powinni wziąć pod uwagę możliwość wszczęcia postępowania arbitrażowego w celu uzyskania odszkodowania na podstawie bilateralnych umów inwestycyjnych zawartych przez Polskę oraz w przypadku inwestycji energetycznych – traktatu karty energetycznej. Podstawą wspomnianej ochrony prawnej jest w szczególności wspólny dla wielu wymienionych traktatów standard sprawiedliwego i równego traktowania (ang. fair and equitable treatment) czy też przewidziana w niektórych traktatach zasada zapewnienia skutecznych środków dochodzenia roszczeń i ochrony uprawnień w odniesieniu do inwestycji (ang. effective means of asserting claims and enforcing rights).

Rafał? Bobkiewicz, radca prawny, ?partner, Departament Sporów Sądowych i Arbitrażu? Kochański Zięba Rapala ?i Partnerzy

Podsumowując, należy wskazać, że prawo krajowe oraz ?międzynarodowe przyznaje przedsiębiorcom działającym w Polsce ?relatywnie szeroki wachlarz środków prawnych zwalczających ?skutki przewlekłości postępowań. Odpowiednie korzystanie ?z nich powinno w razie potrzeby stanowić istotny element ?konstruowania strategii procesowych. Jednocześnie stosunkowo skąpe orzecznictwo i praktyka sądów polskich, w szczególności ?w zakresie zasądzania na podstawie kodeksu cywilnego odszkodowań poniesionych wskutek przewlekłości, nie powinny zniechęcać przedsiębiorców do dochodzenia swoich praw w tym zakresie. Ostatecznie to nie tylko sądy, ale również podmioty dochodzące swoich praw mają wpływ na kształtowanie się praktyki ?oraz orzecznictwa sądowego.