Nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego wprowadzona 3 maja 2012 r. miała się przyczynić przede wszystkim do skrócenia toczących się latami sporów sądowych, między innymi przez ograniczenie możliwości składania pism procesowych oraz obowiązek składania wniosków dowodowych w pierwszym piśmie procesowym, a więc w pozwie lub odpowiedzi na pozew. Zgodnie z art. 207 § 6 k.p.c. sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w pozwie, odpowiedzi na pozew lub dalszym piśmie przygotowawczym bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności.
Imię, nazwisko i adres
Podstawowymi dowodami w postępowaniu cywilnym są dowody z przesłuchania świadków oraz dowody z dokumentów. Zgłaszając dowód z zeznań świadka, należy wskazać jego imię, nazwisko, ?a także adres zamieszkania. Nie zawsze, składając pismo procesowe, strona zna dokładne dane świadka, w szczególności jego adres. W takiej sytuacji nie można zwlekać ze złożeniem wniosku dowodowego aż do ustalenia pełnych danych – wniosek należy złożyć od razu, jednocześnie wskazując, iż adres zamieszkania świadka zostanie wskazany po jego ustaleniu. Niekiedy w tym celu strona będzie musiała się zwrócić do urzędu gminy o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych lub do Ministerstwa Sprawa Wewnętrznych o udostępnienie danych ze zbioru PESEL. Jeśli strona potrafi udowodnić, że podejmuje działania mające na celu ustalenie miejsca pobytu świadka, sąd z pewnością nie oddali wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka.
W przypadku dowodów ?z dokumentów rzecz wydaje się prosta. Z zasady strona, która powołuje się na treść dokumentu (umowy, faktury itp.), składa go w załączeniu do pisma procesowego. Na podstawie art. 129 k.p.c. strona powołująca się w piśmie na dokument obowiązana jest na żądanie przeciwnika złożyć oryginał dokumentu w sądzie jeszcze przed rozprawą. Co jednak, gdy strona zgłasza dowód z dokumentu i nie przedstawia go sądowi?
Spółka jawna X najmowała lokal od spółdzielni mieszkaniowej. ?Po zakończeniu najmu zażądała zwrotu wpłaconej kaucji – spółdzielnia odmówiła. Spółka X skierowała do sądu pozew, w którego treści powołała się na zawartą umowę najmu, żądając przeprowadzenia dowodu z tego dokumentu, ale nie załączając go do pozwu. W odpowiedzi na pozew spółdzielnia wniosła ?o oddalenie powództwa, nie żądając przedstawienia umowy przez powoda. Sąd uwzględnił powództwo, uznając treść umowy za bezsporną.
Postępowanie sądu należy uznać za prawidłowe. Strona nie zawsze będzie obowiązana do składania dokumentów – zawsze ma jednak obowiązek zgłoszenia wniosku dowodowego. Z tego wynika wprost, że obowiązek zgłoszenia wniosku dowodowego dotyczącego dokumentu nie jest tożsamy z obowiązkiem przedstawienia go. Ten powstaje dopiero na żądanie drugiej strony procesu. Potwierdził to Sąd Najwyższy ?w wyroku z 3 października ?2008 r., I CSK 62/08, stwierdzając, że z unormowania art. 129 k.p.c wynika, że jeżeli strona powołuje się w pozwie na dowód z dokumentu, musi się liczyć z tym, że będzie obowiązana złożyć w sądzie oryginał dokumentu, i to nie tylko wtedy, gdy nie złożyła jego odpisu, ale także wtedy, gdy jego odpis był załącznikiem pisma. Obowiązek ten powstaje z chwilą zgłoszenia przez stronę przeciwną żądania złożenia dokumentu ?w oryginale. Jeżeli strona przeciwna nie wystąpi z żądaniem przedstawienia dokumentów zgłoszonych w pozwie jako środki dowodowe, to nie powstaje obowiązek procesowy ich przedłożenia i należy przyjąć, że twierdzenia w nim zawarte są niesporne.
