Dyskryminacja w pracy: jakie obowiązki mają strony w sądowym procesie

Specyficzny sposób ułożenia ciężaru dowodu wynika z regulacji unijnych. Zakres tego obowiązku pracownika sprecyzował SN w wyroku z 18 kwietnia 2012 r. (II PK 196/11). Przyjął, że na powodzie wywodzącym swoje roszczenia z przepisów zakazujących dyskryminacji w zatrudnieniu ciąży obowiązek przytoczenia w pozwie (art. 187 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania cywilnego) takich okoliczności faktycznych, które uprawdopodobnią nie tylko to, że jest wynagradzany mniej korzystnie od innej osoby (innych osób), ale i że to zróżnicowanie było spowodowane przyczyną zakazaną przez prawo.

W ocenie SN dopiero gdy te okoliczności zostałyby uprawdopodobnione, zatrudniający musiałby wykazać, że różnicując sytuację zarobkową powoda i innych pracowników, kierował się racjonalnymi i sprawiedliwymi kryteriami tej odmienności. Uzasadniając zatem żądanie odszkodowania za naruszenia zakazu dyskryminacji, pracownik musi przytoczyć jakiekolwiek fakty wskazujące na istnienie przyczyny zróżnicowania jego wynagrodzenia w stosunku do innych. Aby uwzględnić jego pozew, nie wystarczy ustalić jedynie odmienności w jego wynagradzaniu i innego zatrudnionego (zatrudnionych).

W klinczu

Jeśli dyskryminujące działanie pracodawcy legło u podstaw zwolnienia pracownika, to dochodzenie przez niego roszczeń odszkodowawczych za dyskryminację może być utrudnione. W

wyroku z 19 czerwca 2012 r. (II PK 265/11) SN

uznał bowiem, że jeżeli za przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę pracodawca podał okoliczność dyskryminującą pracownika, to w razie oddalenia odwołania od takiego wypowiedzenia, nawet ze względu na uchybienie terminu z art. 264 k.p., sąd pracy jest związany tym rozstrzygnięciem w kolejnej sprawie pracy o odszkodowanie na podstawie art. 18

3d

k.p. za dyskryminującą przyczynę wypo- wiedzenia umowy o pracę (art. 365 § 1 i art. 366 k.p.c.). W uzasadnieniu tego wyroku SN podkreślił, że gdy sąd oddala odwołanie od wypowiedzenia, nie ma podstaw twierdzić, że takie wymówienie było niezgodne z prawem.

W ocenie SN procesowo wątpliwe byłoby przyjęcie, że druga sprawa – o odszkodowanie za dyskryminację – nie mogła się toczyć ze względu na uprzednie osądzenie (art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.), gdyż podstawą dochodzonego odszkodowania miałaby być odrębna od art. 45 k.p. regulacja z art. 18

3d

k.p. Jednak w takiej sytuacji sąd był związany uprzednim wyrokiem oddalającym odwołanie od wypowiedzenia (art. 365 § 1 i 366 k.p.c.).

Nie mógł już przyjąć, że rozwiązanie angażu ze względu na podaną przyczynę dyskryminacyjną było niezgodne z prawem. Odmienne stanowisko jest nieuprawnione, gdyż naruszenie zakazu dyskryminacji każdorazowo trzeba odnosić do konkretnego zachowania pracodawcy.