Z reklamacją lub o zwrot towaru można wystąpić bez paragonu z kasy fiskalnej

„Bez paragonu reklamacji nie przyjmujemy”. „Zwrot wadliwego towaru tylko za okazaniem paragonu”. Konsument wciąż może się spotkać w sklepach lub punktach usługowych z tego typu informacjami. Część osób nieświadomych swoich praw odchodzi w takiej sytuacji z kwitkiem, jeżeli rzeczywiście nie zatroszczyli się o to, aby wziąć paragon w momencie zakupu, lub po prostu gdzieś im się on zapodział.

Ilu z nas zresztą dość lekko podchodzi do tego dokumentu, jeżeli nie wiąże się z zakupem rzeczywiście drogich produktów? Często paragon wyrzucamy zaraz po wyjściu ze sklepu lub chowamy go na tyle skutecznie, że już nigdy nie udaje się nam go odnaleźć.

Może właśnie dlatego część przedsiębiorców, mając tego świadomość, liczy na to, że nieświadomy swoich uprawnień konsument odejdzie i w żaden sposób nie będzie dochodził swoich praw. Czy jednak rzeczywiście przedsiębiorca ma prawo zastrzec rozpatrzenie reklamacji od pokazania tego dokumentu?

Odpowiedź brzmi nie. Nie ma żadnego przepisu, który by mu na to pozwalał lub, mówiąc inaczej, w ten sposób ograniczał prawa konsumentów. W myśl ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej (DzU z 2002 r.  nr 141, poz. 1176 ze zm.) konsument w razie wykrycia wady towaru (jego niezgodności z umową) ma obowiązek poinformować o tym sprzedającego w odpowiednim terminie (zwykle ma na to dwa miesiące od wykrycia nieprawidłowości).

Jeżeli tego nie zrobi, traci swoje uprawnienia. Przepis ten (patrz ramka) nic nie mówi o obowiązku przedstawienia paragonu. Podobnie przy umowach zawieranych na odległość lub przez Internet. Konsument może od takich umów odstąpić bez podania przyczyny, składając stosowne oświadczenie na piśmie w odpowiednim terminie (dziesięć dni od zawarci umowy lub wydania rzeczy).

Także tutaj odpowiednie przepisy, tj. art. 2 i 7 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (DzU z 2000 r. nr 22, poz. 271 ze zm.), nic nie wspominają na temat obowiązku pokazania paragonu. I chociaż rzeczywiście jest to najlepszy dowód zawarcia transakcji i warto o paragonie zawsze pamiętać (również z tego powodu, że potwierdza on prawidłowe rozliczenie transakcji na polu podatkowym), to nie jest on dowodem jedynym.

Obowiązek wydania

Paragon powinien być zawsze wydany w kontaktach przedsiębiorca – konsument. Nie musimy się o niego upominać. Jest to obowiązkiem przedsiębiorcy, chyba że zamiast tego pojawi się faktura. Jest najlepszym dowodem zawarcia transakcji, ponieważ nie pozostawia wątpliwości, co, gdzie i za ile zostało kupione.

Co jednak zrobić, gdy rzeczywiście chcemy zareklamować produkt, nie mamy paragonu, a przedsiębiorca z tego powodu nie chce przyjąć naszej skargi? Wszystko zależy od tego, czy będziemy potrafili udowodnić, że właśnie tutaj dokonaliśmy transakcji. W tym miejscu zakładamy oczywiście, że skoro nie ma paragonu, to nie ma także faktury ani innego dokumentu, w tym w  szczególności umowy podpisanej przez sprzedającego. W przeciwnym wypadku oświadczenie przedsiębiorcy, że i tak potrzebny jest paragon, byłoby sprzeczne z prawem. Takiego dokumentu jednak nie ma. Co zrobić?

Gotówką czy kartą

W praktyce, szukając ostatniej deski ratunku, klient musi sobie przypomnieć, w jaki sposób płacił przy zakupie. Jeżeli wyjął portfel i skorzystał z gotówki, to właściwie bez paragonu jest na straconej pozycji. Nie będzie mógł udowodnić, że ten konkretny produkt kupił u konkretnego sprzedawcy i w takim terminie, że nie wygasły jeszcze prawa do  składania reklamacji. Oczywiście jest to możliwe, ale raczej teoretycznie i w specyficznych sytuacjach (np. gdyby dany przedsiębiorca był jedynym w skali kraju, oferującym dany produkt, a ten ostatni znajdował się w sprzedaży od niedawna). W każdym wypadku można także powołać świadków transakcji, jeżeli jesteśmy w stanie ich odszukać.

W nieco lepszej sytuacji będzie osoba, która z portfela wyciągnęła nie gotówkę, ale kartę płatniczą, i w ten sposób, korzystając z plastikowego pieniądza, zapłaciła za towar lub usługę. Będzie dysponować dowodem transakcji, a także wyciągiem z rachunku bankowego, gdzie płatność powinna być wykazana. W takim wypadku będzie można z tych dokumentów odczytać, gdzie, kiedy i na rzecz kogo nastąpił transfer środków. A w takiej sytuacji przedsiębiorca nie powinien już unikać odpowiedzialności.

Restrykcje

Jak wynika z zacytowanych przepisów, przedsiębiorca nie może uzależniać rozpatrzenia reklamacji lub przyjęcia zwrotu towaru (gdy konsument ma prawo go zwrócić) od pokazania paragonu. A czy grożą mu sankcje za stosowanie takiej praktyki? Warto pamiętać, że tak. Takie zachowanie może być bowiem potraktowane jako naruszenie zbiorowych interesów konsumentów.