Przedsiębiorcy trudno ustalić, czy to, co sprowadza, należy traktować jako śmieci

Przepisy dotyczące odpadów, zarówno unijne, jak i polskie, są wyjątkowo skomplikowane. O ile zwykłe towary mogą przekraczać unijne granice praktycznie bez problemów, to przemieszczanie odpadów zazwyczaj wymaga zezwoleń – w Polsce częściej niż w innych krajach UE. W naszym kraju, podobnie jak i w niektórych innych z tzw. nowej Unii, obowiązują bowiem okresy przejściowe. W Polsce do 2012 r.

Tymczasem odróżnienie towaru od odpadu wcale nie jest proste. Przykładowo posortowana odzież przeznaczona dalej na handel jest produktem, jeżeli zaś ma zostać przerobiona na tzw. czyściwo, to zostanie już zakwalifikowana jako odpad i będzie wymagać zezwolenia na przywóz bądź wywóz. Podobne problemy mogą mieć przedsiębiorcy z używanymi samochodami, meblami, sprzętem komputerowym czy AGD, a nawet z resztkami żywnościowymi przeznaczonymi na karmę. Jeżeli ktoś ma wątpliwości, czy to, co zamierza sprowadzić bądź eksportować, jest czy nie jest odpadem, i czy powinien wystąpić o zezwolenie, musi zapoznać się z regulacjami dotyczącymi międzynarodowego przemieszczania odpadów.

Najważniejsze akty prawne to:

- unijne rozporządzenie nr 1013/2006 /WE z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (DzU UE L 190/2006 r., str. 1 ze zm.) i akty wykonawcze do niego,

- polska [link=http://aktyprawne.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=232227]ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (DzU z 11 lipca 2007 r., nr 124, poz. 859)[/link] wraz z aktami wykonawczymi.

Ponieważ nie zawsze można się z nich zorientować, co jest, a co nie jest odpadem, dlatego w razie wątpliwości warto zapytać głównego inspektora ochrony środowiska (GIOŚ).

[srodtytul]Decyduje GIOŚ[/srodtytul]

Zezwolenia na przywóz odpadów na teren kraju, wywóz odpadów poza Polskę oraz na tranzyt wydaje główny inspektor ochrony środowiska. Zanim to zrobi, prześwietli firmę, m.in. zasięgając informacji o niej u wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Zażąda pliku dokumentów środowiskowych, a także aktualnego odpisu z KRS lub zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej oraz zezwolenia na transport posiadanego przez przewoźnika lub przewoźników.

GIOŚ określi w zezwoleniu bardzo dokładnie warunki, na jakich go udziela. Poda nie tylko, kto je otrzymuje, ale również odbiorcę odpadów, przewoźników, rodzaj oraz ilość odpadów, okres ważności zezwolenia, rodzaj transportu i trasę przewozu, w tym miejsca przekraczania granicy Polski oraz miejsce prowadzenia procesów odzysku lub unieszkodliwiania. Jeśli firma się do tych wymagań nie dostosuje, musi się liczyć ze słonymi karami.

[srodtytul]Jakie kary[/srodtytul]

Kary za niestosowanie się do przepisów nakłada w drodze decyzji wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Są one bardzo wysokie

I tak przykładowo odbiorca odpadów przywiezionych nielegalnie bez zgłoszenia może zapłacić od 50 tys. do 300 tys. zł. Tyle samo zapłaci wysyłający z Polski odpady bez zgłoszenia (jeśli jest ono wymagane). Tyle samo można też zapłacić za wysyłki dokonane niezgodnie z unijnymi przepisami i dokumentami.

Od 30 tys. do 150 tys. zł zapłacić można za posługiwanie się więcej niż jeden raz tym samym dokumentem przesyłania, przy-jęcie większej liczby transportów, niż była zgłoszona lub brak potwierdzenia otrzymania odpadów przez prowadzącego instalację odzysku lub unieszkodliwiania w ciągu trzech dni od ich odbioru.

Jeżeli zaś transportujący odpady zmienił ustaloną trasę, nie miał wszystkich wymaganych dokumentów lub wymieszał odpady objęte różnymi zgłoszeniami, zapłacić może od 20 tys. do 60 tys. zł. Nie ma przy tym znaczenia, że zrobił to nieumyślnie.

Wyższe kary może nałożyć sąd. Nawet do ośmiu lat więzienia za sprowadzanie odpadów niebezpiecznych (do dwuch lat, jeśli ktoś działa nieumyślnie).

[ramka][b]Ile kosztują zezwolenia [/b]

- Opłata skarbowa za wydanie zezwolenia na obrót odpadami z zagranicą na wielokrotne przemieszczanie odpadów – 1411 zł (zmiana zezwolenia – 705,50 zł).

- Opłata za wydanie zezwolenia na obrót odpadami z zagranicą obejmujący jednokrotne przemieszczenie odpadów – 708 zł (zmiana zezwolenia 354 zł).

- Wydanie zezwolenia wstępnego (wydawane jest dla instalacji, zaświadcza, że jest w stanie sprowadzane odpady przerobić) – 2000 zł.[/ramka]

[ramka][b]GIOŚ wyjaśnia[/b]

O tym, jaki projekt będzie uznany za odpad, decydują często z pozoru mało istotne szczegóły. Podpowiedź można znaleźć na stronie internetowej głównego inspektora ochrony środowiska ([link=http://www.gios.gov.pl]www.gios.gov.pl[/link])

[b]Posortowane buty[/b]

[b]Warszawa, 7 maja 2008 r. (DKR-440/57/08/pk)[/b]

W odpowiedzi na Państwa pismo (..) zawierające pytanie o procedury dotyczące wysyłki z Polski używanych butów uprzejmie wyjaśniam, co następuje. (...) używane buty nie są odpadem, jeśli używane będą zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem. W przypadku używanych butów odpadem nie są buty posortowane i nadające się do dalszego wykorzystania. Towar ten podlega swobodnemu obrotowi towarowemu i traktowany jest jako produkt handlowy, zgodnie z przepisami obowiązującymi w Unii Europejskiej, w związku z czym na ich wywóz nie jest wymagane zezwolenie głównego inspektora ochrony środowiska.

[b]Odzież, na czyściwo[/b]

[b]Warszawa, 28 listopada 2007 r. (DKR-442/62/07/MP)[/b]

Odzież posortowana sprowadzana do Polski w celu sprzedaży jako odzież używana, tzn. wykorzystywana zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, jest traktowana jako towar i nie podlega przepisom transgranicznego przemieszczania odpadów. W wypadku odzieży, którą sprowadza pani firma, mamy do czynienia tylko z jedną z wymienionych wyżej okoliczności.

W opisanym przypadku sprowadzana do Polski odzież jest co prawda posortowana, ale w kraju jest przetwarzana na czyściwo, co oznacza, że nie jest wykorzystywana zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, lecz poddawana jest procesowi odzysku. Odzież sprowadzana w celu odzysku, nawet jeśli jest posortowana, musi być traktowana jako odpad (...) i wymaga uzyskania pisemnego zezwolenia głównego inspektora ochrony środowiska.

Używana odzież traktowana jako odpad znajduje się w załączniku III ww. rozporządzenia 1013/2006 pod kodem B 3030. Jej transgraniczne przemieszczanie w obrębie Wspólnoty Europejskiej nie wymaga pisemnego zezwolenia właściwych organów z wyjątkiem wwozu do Polski, Łotwy, Słowacji, Bułgarii i Rumunii.

W przypadku wwozu do innych krajów Wspólnoty do każdego transportu należy jedynie dołączać formularz stanowiący załącznik VII do rozporządzenia 1013/2006.

[b]Ścinki drewna na opał[/b]

[b]Warszawa, 14 lutego 2008 r. (DGOtp073/25/405/08/DK)[/b]