Warunki przyłączenia do sieci energetycznej - czy można przenieść na inną firmę

Zgodnie z przepisami ustawy z 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (tekst jedn. DzU z 2012 r., poz. 1059 ze zm.; dalej ustawa) podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci, w celu zawarcia umowy o przyłączenie, obowiązany jest złożyć wniosek o określenie warunków przyłączenia do sieci.

Przepisy ustawy w obecnym brzmieniu nie zawierają postanowień regulujących kwestię możliwości ewentualnego przeniesienia warunków przyłączenia na podmiot inny niż pierwotny adresat. W dotychczasowej praktyce obrotu przenoszenie uprawnień związanych z warunkami przyłączenia było dopuszczalne. W świetle wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 31 stycznia 2013 r. (VI ACa 895/ 12) zasada ta doznała jednak wyłomu.

Aby ocenić możliwość przenoszenia warunków przyłączenia, należy przyjrzeć się ich charakterowi prawnemu. Artykuł 7 ust. 8i zdanie drugie ustawy stanowi, że warunki przyłączenia są ważne dwa lata od dnia ich doręczenia, w okresie ważności zaś warunki przyłączenia stanowią warunkowe zobowiązanie przedsiębiorstwa energetycznego do zawarcia umowy o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej.

Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w uzasadnieniu wyroku z 25 czerwca 2009 r. (XVII AmE 205/08)

stwierdził, że warunki przyłączenia stanowią m.in. zaproszenie do złożenia przedsiębiorstwu energetycznemu oświadczenia woli przez podmiot ubiegający się o przyłączenie, które powoduje po stronie przedsiębiorstwa energetycznego obowiązek zawarcia umowy o przyłączenie do sieci o treści zgodnej z tymi warunkami technicznymi oraz na warunkach przewidzianych w projekcie umowy przyłączeniowej, która jest dołączona do warunków przyłączenia.

Skoro warunki przyłączenia stanowią oświadczenie woli zawarcia umowy, są skierowane do konkretnego podmiotu oraz określają istotne elementy umowy o przyłączenie (z wydaniem warunków związany jest nierozerwalnie obowiązek przekazania przez przedsiębiorcę energetycznego projektu umowy o przyłączenie do sieci, zawierającej wszystkie elementy wymienione w art. 7 ust. 2 ustawy), można je traktować jako ofertę w rozumieniu kodeksu cywilnego.

W praktyce obrotu podmioty ubiegające się o przeniesienie warunków przyłączenia zwykły uzyskiwać zgodę przedsiębiorstwa energetycznego wydającego warunki. Przyczyny można dopatrywać się w tym, że z warunków przyłączenia wynikają dla ich adresata zarówno uprawnienia, jak i obowiązki. Czasami też późniejsze zawarcie umowy o przyłączenie do sieci, przez przedsiębiorstwo energetyczne z cesjonariuszem warunków, poczytywane jest jako dorozumiana zgoda na przejście warunków przyłączenia.

Jak jednak stwierdził SA w Warszawie w wyroku z 31 stycznia 2013 r. prawa i obowiązki wynikające z wydanych warunków przyłączenia nie mogą być przedmiotem umów cywilnoprawnych i tą drogą przechodzić na inne podmioty.

Zdaniem sądu dopuszczalne jest zawarcie umowy przekształcającej istniejący stosunek w ten sposób, że w miejsce dotychczasowego podmiotu zajmującego pozycję strony wstępuje inny podmiot, przyjmując prawa i obowiązku związane z tą pozycją, jednak musi to dotyczyć stosunku umownego. Tymczasem, w ocenie Sądu Apelacyjnego, prawa i obowiązki wynikające z warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej znajdują swe źródło w aktach publicznoprawnych, tj. ustawie z 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne oraz wydanych rozporządzeniach.

Tym samym stosunek wynikający z wydanych warunków przyłączenia nie jest zatem węzłem obligacyjnym, lecz publicznoprawnym – administracyjnym. W konkluzji, to właśnie z uwagi na ów publicznoprawny charakter zobowiązania niemożliwe jest jego przeniesienie na inny podmiot niż pierwotny adresat poprzez zastosowanie instytucji przelewu określonej przepisami k.c. W drodze cesji nie mogą być przenoszone uprawnienia publicznoprawne.

Na tej podstawie sąd w uzasadnieniu uznał umowę, na podstawie której nastąpiło przeniesienie praw i obowiązków wynikających z wydanych warunków przyłączenia na podmiot inny niż ich adresat, za bezwzględnie nieważną. Stwierdził, że przyjętemu stanowisku nie stoi na przeszkodzie okoliczność, że w okresie ważności warunki przyłączenia stanowią warunkowe zobowiązanie przedsiębiorstwa energetycznego do zawarcia umowy o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej, skoro w przypadkach spornych dot. odmowy zawarcia takiej umowy prezes Urzędu Regulacji Energetyki rozstrzyga w trybie administracyjnym.

Kacper Czubacki prawnik

Komentuje Kacper Czubacki, prawnik

Pomimo braku funkcjonowania logicznych, rozłącznych i wyczerpujących kryteriów odróżnienia stosunków prywatno- od publicznoprawnych nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem przyjętym w omawianym orzeczeniu.

Prawdopodobnie Sąd Apelacyjny przyjął w swoim rozumowaniu założenie wyrażone w powołanym obok wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z którym wydanie warunków przyłączenia stanowi realizację publicznoprawnego obowiązku przedsiębiorstwa energetycznego prowadzenia działalności koncesjonowanej zgodnie z przepisami, które nakładają obowiązek przyłączania podmiotów do sieci, zawierania umów o przyłączeniu do sieci określonych przez siebie, ale podlegających negocjacjom ze stroną. Faktycznie zatem można przyjąć, że sam obowiązek wydania warunków przyłączenia jest regulowany normą o charakterze publicznoprawnym.

Jednak przedsiębiorca energetyczny, wydając warunki przyłączenia, nie działa jako organ administracji publicznej. Nie zachodzi zatem nierównorzędność podmiotów – przedsiębiorcy energetycznego i adresata warunków przyłączenia.

Przemawia to za prywatnoprawnym charakterem obowiązków i uprawnień wynikających z warunków przyłączenia, a co za tym idzie, stosunku pomiędzy przedsiębiorstwem energetycznym wydającym warunki przyłączenia a ich adresatem.