Lokalny plan zagospodarowania przestrzennego są to miejscowe przepisy. Ich naruszenie ma taki skutek, że prowadzona inwestycja jest nielegalna i może zostać potraktowana jako samowola budowlana. Co zatem zrobić, gdy przedsiębiorca zamierza wybudować przychodnię lekarską czy sklep spożywczy o nieznacznie większych parametrach powierzchni zabudowy od tych przewidzianych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego?
Przepisy nie przewidują możliwości nawet najmniejszego odstępstwa od zasad uchwalonych w planie. Praktyka orzecznicza kwestionuje nawet takie uchwały lokalnych samorządów, które możliwość pewnych indywidualnych odstępstw przewidziały w planie zagospodarowania przestrzennego. Alternatywą, która może umożliwić realizację inwestycji jest zmiana planu. Procedura zmiany miejscowego planu jest analogiczna jak przy jego uchwaleniu.
Konieczne uzasadnienie
Procedurę zmiany planu zagospodarowania można zainicjować składając wniosek do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta (patrz wzór). Musi być on dobrze uzasadniony. W zależności od skali zmian – korzyści z tego płynące musi odnieść nie tylko inwestor, ale również społeczność lokalna. Nie ma gwarancji, że każdy wniosek zostanie uwzględniony. Kwestia ta bowiem została pozostawiona swobodnemu uznaniu wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Od negatywnego rozpatrzenia wniosku nie można się odwołać. W praktyce lokalny włodarz ponosi jedynie odpowiedzialność polityczną. W konsekwencji nierespektowanie wniosków mieszkańców, czy miejscowych inwestorów może oznaczać to, że w następnych wyborach samorządowych nie zostanie on ponownie wybrany.
Negatywnie rozpatrzony wniosek można jeszcze przedłożyć radzie gminy i każdemu radnemu z osobna. Rada miasta lub gminy może z własnej inicjatywy zmienić uchwałę o planie. Do rozpoczęcia prac nad zmianą planu niezbędna jest bowiem uchwała rady gminy o przystąpieniu do jego zmiany.
Zgodnie ze studium
Po podjęciu takiej uchwały wójt, burmistrz albo prezydent miasta sporządza projekt zmiany planu, zgodnie z zapisami studium oraz odrębnymi przepisami (np. prawem ochrony środowiska). O rozpoczęciu prac nad zmianami szef samorządu ogłasza w miejscowej prasie, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. W ogłoszeniu powinien on podać opis granic obszaru objętego uchwałą o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego oraz zamieścić informację o możliwości składania przez zainteresowanych wniosków do tego planu. Wszystko po to, aby każdy zainteresowany mógł przedstawić uwagi do tego dokumentu.