Kontrola ZUS: płatnik może reagować na uchybienia inspektora

- W mojej firmie ma być kontrola z ZUS. Będzie to pierwsza kontrola od momentu założenia działalności, a spodziewam się problemów. Czy mogę w jakiś sposób interweniować na etapie realizacji samych czynności kontrolnych, a potem już po sporządzeniu protokołu? Czy w tych sprawach przysługuje skarga do sądu? – pyta czytelnik.

Zgodnie z art. 84c ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej płatnik składek lub osoba upoważniona do jego reprezentowania może złożyć sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez inspektora ZUS czynności kontrolnych z naruszeniem przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Jednak dopuszczalny zakres spraw, od których można wnieść sprzeciw, jest ograniczony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 6 czerwca 2011 r. (I SA/Wr 422/11) zaakcentował, że katalog przewidzianych w art. 84c omawianej ustawy naruszeń jest katalogiem zamkniętym. Oznacza to, że uchybienie przez organ innym przepisom, które nie zostały wymienione w art. 84c, nie może stanowić podstawy wniesienia sprzeciwu.

I tak, przedsiębiorca może w zakresie wspomnianego sprzeciwu kwestionować m.in.:

- zasadność wszczęcia kontroli bez zawiadomienia przedsiębiorcy,

- wszczęcie kontroli z uchybieniem terminów,

- wszczęcie kontroli bez upoważnienia,

- treść upoważnienia do przeprowadzenia kontroli,

- nieokazanie przedsiębiorcy przez kontrolującego legitymacji służbowej przy przystąpieniu do wykonywania czynności kontrolnych,

- niepoinformowanie kontrolowanego przedsiębiorcy o jego prawach i obowiązkach w trakcie kontroli,

- prowadzenie kontroli bez udziału kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej,

- przekroczenie czasu trwania kontroli.

Z powyższego wynika, że przedmiotem sprzeciwu są zasadniczo sprawy formalnie związane z prowadzeniem całego procesu kontroli.

Przedsiębiorca wnosi sprzeciw na piśmie w terminie 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli wraz z uzasadnieniem. Wniesienie sprzeciwu powoduje wstrzymanie czynności kontrolnych przez ZUS. Tak też wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z 26 września 2013 r. (II SA/Op 238/13) wskazując, że: wniesienie sprzeciwu powoduje wstrzymanie czynności kontrolnych przez organ kontroli z chwilą doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o  niesieniu sprzeciwu do czasu rozpatrzenia sprzeciwu, a w przypadku wniesienia zażalenia do czasu jego rozpatrzenia.

Następnie ZUS w terminie 3 dni roboczych od dnia otrzymania sprzeciwu rozpatruje go i wydaje postanowienie o:

- odstąpieniu od czynności kontrolnych, bądź

- ich kontynuowaniu.