Lista płac nie służy potwierdzaniu pracy szczególnej

- Jakie dokumenty musi wystawić pracodawca (płatnik składek) w postępowaniu o przyznanie emerytury pomostowej? – pyta czytelnik.

W postępowaniu o przyznanie emerytury pomostowej pracodawca wydaje pracownikowi zaświadczenia niezbędne do ustalenia prawa do niej i jej wysokości. Chodzi zatem o dokumenty potwierdzające wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz zatrudnienie i wysokość przychodu, stanowiącego podstawę wymiaru składek społecznych.

Jaka procedura

W myśl art. 28 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (DzU nr 237, poz. 1656) w postępowaniu w sprawach o przyznanie emerytury pomostowej stosuje się odpowiednio art. 114 i 116–128a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. DzU z 2013 r., poz. 1440 ze zm., dalej ustawa emerytalna).

Postępowanie w sprawie emerytury pomostowej wszczyna się na wniosek pracownika zgłoszony bezpośrednio lub za pośrednictwem płatnika składek w ZUS. Do niego należy dołączyć dokumentację wymaganą dla przyznania nowej emerytury z FUS, z wyłączeniem zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia.

Gdy ubezpieczony nie ma jeszcze ustalonego kapitału początkowego, do wniosku dodatkowo załącza odpowiednią dokumentację dotyczącą okresów składkowych i nieskładkowych oraz osiąganego wynagrodzenia – dochodu sprzed 1999 r.

Przykład

Pracownica urodzona 15 maja 1955 r. po ukończeniu 60 lat złożyła do ZUS wniosek o emeryturę. Do podstawy jej wymiaru wskazała zarobki z lat 2005–2014. Zwróciła się do swojego zakładu o wydanie zaświadczenia ZUS Rp-7. Czy powinien wystawić ten dokument? Nie, gdyż na indywidualnym koncie pracownicy w ZUS są zapisane dane o wysokości składek odprowadzanych za nią przez pracodawcę.

Do wniosku o emeryturę pomostową dołącza się zaświadczenia:

- o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymienionej w dotychczasowych przepisach, tj. w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy emerytalnej, jak i zaświadczenie potwierdzające wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymienionej w nowych wykazach prac, tj. zaświadczenie o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wymienionej w załączniku nr 1 lub 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.

- o zatrudnieniu (przebytych okresach składkowych i nieskładkowych) oraz

- o wysokości przychodu, stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, wypłaconego za okresy, za które przychód ten przysługuje, dla emerytur ustalanych według starych zasad.

W szczególnych warunkach od 2009 r.

Okresy wykonywania prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymienione w załączniku 1 lub 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, które przypadały po 31 grudnia 2008 r., nie wymagają potwierdzenia przez pracodawcę. Dane dotyczące tego rodzaju okresów pracy ewidencjonuje się bowiem na indywidualnych kontach ubezpieczonych.

Natomiast osoby ubiegające się o emeryturę pomostową na podstawie art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych, tj. te, które po 31 grudnia 2008 r. nie wykonywały pracy w szczególnych warunkach lub charakterze, muszą złożyć:

- oświadczenie o niewykonywaniu po 31 grudnia 2008 r. pracy w szczególnych warunkach wymienionej w załączniku 1 ustawy o emeryturach pomostowych lub pracy o szczególnym charakterze wymienionej w załączniku 2 do tej ustawy oraz

- zaświadczenie o okresach pracy w szczególnych warunkach lub charakterze wymienionej w załączniku 1 lub 2 do ustawy o emeryturach pomostowych przypadających przed 1 stycznia 2009 r.

W tym ostatnim zaświadczeniu szef potwierdza wykonywanie pracy wymienionej w określonym punkcie załącznika 1 lub nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, okres jej wykonywania, a także to, czy była pełniona w pełnym wymiarze.

Nie każdy dowód

Pracodawca musi wydać świadectwo pracy na podstawie dokumentacji osobowej etatowca. Nie można natomiast potwierdzić okresów pracy w szczególnych warunkach lub charakterze np. na podstawie dokumentacji płacowej.

Okresy wykonywania prac wymienionych w wykazach stanowiących załącznik nr 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych muszą dokumentować świadectwa pracy lub zaświadczenia wystawione przez pracodawcę tylko wtedy, gdy przypadają przed dniem wejścia w życie ustawy o emeryturach pomostowych, tj. przed 1 stycznia 2009 r.

Okresy niewykonywania pracy, za które po 14 listopada 1991 r. pracownik otrzymał wynagrodzenie lub świadczenie z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz pozostałe okresy (urlopu wychowawczego, bezpłatnego oraz służby wojskowej), których nie zalicza się przy ustalaniu okresów pracy w szczególnych warunkach lub charakterze, pomija się.

Przy ustalaniu okresów pracy w szczególnych warunkach lub charakterze, okresów działalności twórczej lub artystycznej, okresów pracy górniczej i okresów zatrudnienia na kolei stosuje się dotychczasowe wytyczne w tym zakresie wobec ubiegających się o emerytury na podstawie odpowiednio art. 32 i 33 ustawy emerytalnej. Dotyczy to też wytycznych w sprawie środków dowodowych i zasad ich oceny przez ZUS.

Dowodami mogą być też kserokopie dokumentów potwierdzające okresy pracy w szczególnych warunkach lub charakterze sporządzone przez archiwa na podstawie posiadanej przez nie pracowniczej dokumentacji osobowej (patrz ramka).

Okresów pracy w szczególnych warunkach w postępowaniu przed ZUS nie można udowadniać zeznaniami świadków.