Świadczenia chorobowe, które zaczęliśmy wypłacać po tym dniu a do którego obliczenia nie zastosowaliśmy jeszcze wyroku Trybunału, należy też przeliczyć z urzędu. Wyrównanie przekazujemy niezwłocznie podwładnym wraz z odsetkami.
Pracownicy, którym skończyliśmy wypłacać przed tą datą wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek obliczone według zakwestionowanej interpretacji ZUS, mają prawo do wystąpienia o ponowne ustalenie podstawy wymiaru z uwzględnieniem pominiętych składników. Zasady postępowania są odmienne w zależności od tego, czy w sprawie została wydawana decyzja, oraz od tego, czy toczyło się postępowanie przed sądem.
[srodtytul]OSTATECZNA DECYZJA[/srodtytul]
W sprawach zakończonych decyzją ostateczną ZUS, od której pracownik albo płatnik nie wnieśli odwołania do sądu, termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania wynosił jeden miesiąc od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału. Skarga powinna zatem trafić do sądu do 7 sierpnia, ale uchylenie decyzji nie jest dopuszczalne w razie upływu pięciu lat od jej doręczenia. Zatrudnionym, którzy zdążyli ze skargą o wznowienie postępowania w ciągu miesiąca (do 7 sierpnia 2008 r.), ustalamy dopłatę, uwzględniamy w podstawie wymiaru składniki wynagrodzenia, do których nie zachowywali oni prawa za okres pobierania zasiłku. Dotyczy to spraw, w których od daty doręczenia decyzji do dnia wejścia w życie orzeczenia TK nie upłynęło pięć lat. Ponowne ustalenie podstawy wymiaru zasiłku powinno nastąpić za okres wynikający z decyzji lub za okres, którego decyzja dotyczy.
[srodtytul]PRAWOMOCNE ORZECZENIE[/srodtytul]
W sprawach zakończonych prawomocnym orzeczeniem sądu zainteresowanemu wolno wnieść skargę o wznowienie postępowania w ciągu trzech miesięcy, czyli do 7 października 2008 r. Podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku szacujemy ponownie zaraz po zakończeniu wznowionego postępowania przed sądem za okres, którego to postępowanie dotyczy. W takim wypadku na ewentualne wyrównanie świadczeń należałoby poczekać do czasu uzyskania przez pracownika prawomocnego orzeczenia sądu.
[srodtytul]BEZ DECYZJI I WYROKU [/srodtytul]
W sprawach, w których nie zostały wydane decyzje, stosujemy art. 67 ust. 4 ustawy, w świetle którego roszczenie o wypłatę zasiłku przedawnia się po trzech latach od ostatniego dnia okresu, za który on przysługuje. W związku z tym przeliczamy świadczenia za trzy lata wstecz, począwszy od daty wystąpienia z wnioskiem w tej kwestii. Ponownemu ustaleniu podlega nawet takie wynagrodzenie lub zasiłek, choćby ostatni dzień, za który ono przysługiwało, zahaczył o te trzy lata. Wyrównania dokonujemy za cały nieprzerwany czas pobierania wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku.
[ramka][b]Przykład 4[/b]
Pani Teresa, pracownica, wystąpiła do kadrowej 11 sierpnia 2008 r. z wnioskiem o ponowne ustalenie podstawy wymiaru zasiłku opiekuńczego oraz wynagrodzenia za czas choroby w związku z wyrokiem Trybunału. Świadczenia przysługiwały jej za okresy:
- od 15 lipca do 12 sierpnia 2005 r. – nieprzerwany zasiłek opiekuńczy,
- od 5 do 15 września 2005 r. – wynagrodzenie chorobowe,
- od 17 października do 25 października 2006 r. – wynagrodzenie chorobowe.
Trzy lata liczone wstecz od 11 sierpnia br., w ciągu których wnioski są dopuszczalne, przypadają od 11 sierpnia 2005 r. do 11 sierpnia 2008 r. Mieszczą się więc w nich obydwa opisane okresy pobierania wynagrodzenia za czas choroby: od 5 do 15 września 2005 r. oraz od 17 października do 25 października 2006 r. Mimo że na owe trzy lata przypadają wyłącznie przedostatni i ostatni dzień przebywania kobiety na zasiłku opiekuńczym, roszczenie o przeliczenie podstawy jego wymiaru jeszcze się nie przedawniło. Należy zatem ponownie ustalić podstawę wymiaru zasiłku opiekuńczego przysługującego za okres od 15 lipca do 12 sierpnia 2005 r. oraz wynagrodzeń za czas choroby od 5 do 15 września 2005 r. i od 17 października do 25 października 2006 r.[/ramka]
Czasami okres, za który przysługuje wyrównanie świadczeń chorobowych, może się okazać znacznie dłuższy niż przewidziane trzy lata wstecz od daty złożenia wniosku o przeliczenie.
[ramka][b]Przykład 5[/b]
Pan Paweł, pracownik, złożył 15 sierpnia 2008 r. wniosek o przeliczenie podstawy wymiaru świadczeń chorobowych w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Chorował długo w 2005 r., osiągając 16 sierpnia 2005 r. nieprzerwany okres zasiłkowy wynoszący 182 dni. Trzy lata szacowane od daty wystąpienia przez niego z wnioskiem obejmują okres od 15 sierpnia 2005 r. do 15 sierpnia 2008 r. Ostatni dzień nieprzerwanego okresu zasiłkowego przypada podczas owych trzech lat. A skoro tak, to roszczenie o przeliczenie podstawy wymiaru wynagrodzenia za czas choroby oraz zasiłku chorobowego nie uległo przedawnieniu. Wyrównanie przysługuje zatem za pełen okres zasiłkowy. [/ramka]
[srodtytul]ZMIENIAŁY SIĘ SKŁADKI[/srodtytul]
Obliczając należne pracownikom wyrównania, pamiętajmy też o dwukrotnej, niedawnej zmianie stopy procentowej składek rentowych podlegających potrąceniu z wynagrodzenia pracownika.
[ramka][b]Przykład 6[/b]
Pani Jadwiga, pracownica, otrzymała w marcu 2008 r. zwolnienie lekarskie na osiem dni. Jej wynagrodzenie wynosi 2200 zł miesięcznie i jest zawsze wypłacane do 28 każdego miesiąca. Dostawała również premie uznaniowe, których zasad przyznawania nie określały ani angaże, ani regulacje zakładowe. Podstawę wymiaru wynagrodzenia za czas choroby stanowiło przeciętne miesięczne wynagrodzenie uiszczone jej za okres od 1 marca 2007 r. do 29 lutego 2008 r. Pracodawca uwzględnił w niej jedynie wynagrodzenie zasadnicze, pomijając premie uznaniowe. Podstawę wymiaru ustalił następująco za okresy:
- od 1 marca do 30 czerwca 2007 r. – po 1788,38 zł, czyli 2200 zł płacy pomniejszonej o 18,71 proc.,
- od 1 lipca do 31 grudnia 2007 r. – po 1854,38 zł, czyli 2200 zł płacy pomniejszonej o 15,71 proc.,
- od 1 stycznia do 29 lutego 2008 r. – po 1898,38 zł, czyli 2200 zł płacy pomniejszonej o 13,71 proc.
Podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego tej pracownicy wyniosła więc 1839,71 zł [(1788,38 zł x 4 miesiące) + (1854,38 x 6 miesięcy) + (1898,38 zł x 2 miesiące) : 12]. Samo wynagrodzenie za osiem dni choroby równało się 404,96 zł {[(1898,38 zł x 80 proc.) : 30] x 8 dni}.
W sierpniu 2008 r. kobieta wystąpiła do pracodawcy z wnioskiem o przeliczenie podstawy jego wymiaru przez dodanie trzech nagród uznaniowych uzyskanych za okres od 1 marca 2007 r. do 29 lutego 2008 r., a konkretnie:
- 500 zł w maju 2007 r.
- 400 zł w sierpniu 2007 r.
- 600 zł w styczniu 2008 r.
Nagrodę za maj 2007 r. należy uwzględnić w kwocie 406,45 zł (500 zł pomniejszone o 18,71 proc.), za sierpień 2007 r. 337,16 zł (400 zł pomniejszone o 15,71 proc.), a za styczeń 517,74 zł (600 zł pomniejszone o 13,71 proc.). Łącznie podstawa wymiaru wynagrodzenia za czas choroby wzrośnie po przeliczeniu o 105,12 zł [(406,55 zł + 337,16 zł + 517,74 zł) : 12], i wyniesie ostatecznie 1944,83 zł (1839,71 zł + 105, 12 zł). Prawidłowe wynagrodzenie chorobowe to zatem 414,90 zł {[(1944,83 zł x 80 proc.) : 30] x 8 dni}, a jego wyrównanie za osiem dni 9,94 zł brutto. Do tego doliczamy odsetki ustawowe od dnia wypłaty wynagrodzenia za czas choroby w obniżonej wysokości do dnia wypłaty wyrównania.[/ramka]
Składniki wynagrodzenia, do których pracownik zachowuje prawo za okres pobierania zasiłku przysługującego w trakcie ubezpieczenia, uwzględniamy w podstawie wymiaru zasiłku należnego po ustaniu zatrudnienia
[ramka][b]Przykład 7[/b]
Pan Filip, zatrudniony na etacie, otrzymuje w myśl przepisów płacowych dodatek stażowy obok wynagrodzenia za czas choroby i zasiłku chorobowego. Poszedł na zwolnienie lekarskie podczas wypowiedzenia umowy o pracę, które upływa 31 sierpnia 2008 r.
Jeżeli nadal będzie chorował po tej dacie, wypłatę zasiłku chorobowego przejmie ZUS. W takim wypadku do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego wypłacanego za okres po ustaniu ubezpieczenia chorobowego trzeba wliczyć dodatek stażowy w wysokości przysługującej za poszczególne miesiące przyjęte do podstawy wymiaru świadczenia. [/ramka]
[srodtytul]Z WYRÓWNANIEM PŁACIMY ODSETKI[/srodtytul]
[b]Od dopłat do zaniżonych wynagrodzeń chorobowych i zasiłków naliczamy jeszcze ustawowe odsetki za zwłokę, poczynając od dnia, kiedy powinniśmy wypłacić dane świadczenie[/b]
Wynika tak z art. 85 [link=http://aktyprawne.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=184677]ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. DzU z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.)[/link], art. 359 § 1 – 3 kodeksu cywilnego w związku z art. 300 kodeksu pracy. Wynosiły one za okresy:
- od 25 września 2003 r. do 9 stycznia 2005 r. – 12,25 proc.
- od 10 stycznia do 14 października 2005 r. – 13,50 proc.
- od 15 października 2005 r. do chwili obecnej – 11,50 proc.
Należą się one od daty wymagalności poszczególnych świadczeń chorobowych. Płatnicy powinni je uiszczać w terminach przyjętych na wypłaty wynagrodzeń lub dochodów, byle nie później niż w ciągu 30 dni od daty złożenia dokumentów niezbędnych do stwierdzenia uprawnień. Potwierdza to art. 66 ust. 1 ustawy. Odsetki ustalamy do dnia wypłaty wyrównania włącznie.
Gdy pracownik wystąpił ze skargą o wznowienie postępowania, wyrównanie przekazujemy dopiero po zakończeniu tego postępowania. Brak podstaw prawnych do szybszej wypłaty. Równocześnie skargę taką traktujemy jako wniosek o ponowne przeliczenie podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku za wcześniejsze okresy choroby, które nie kończyły się wydaniem decyzji ZUS lub wyroku w tej sprawie. Oczywiście brak jest też podstaw do wyrównania, gdy w sprawie zapadła niekorzystna dla zatrudnionego decyzja lub wyrok sądu, a ten nie wniósł w terminie skargi o wznowienie postępowania. W takiej sytuacji strony nadal wiąże owa decyzja lub wyrok. W obydwu sytuacjach musimy czekać na rozstrzygnięcie sprawy. Od razu działamy wyłącznie wtedy, jeśli z wnioskiem o przeliczenie podstawy wymiaru wystąpi podwładny, w którego sprawie nie było decyzji ani orzeczenia sądowego.
[ramka][b]Przykład 8[/b]
W związku z wyrokiem Trybunału pan Tomasz, pracownik, wystąpił 20 sierpnia 2008 r. z wnioskiem o ponowne ustalenie podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. Przysługiwał mu zasiłek chorobowy za okres od 1 do 20 sierpnia 2007 r. Firma ustaliła, że przysługuje mu z tego tytułu 100 zł, które wypłaci 1 września br. Zasiłek ten zatrudniony powinien otrzymać 10 września 2007 r., gdyż taki termin wynika z przepisów płacowych pracodawcy (wypłata wynagrodzeń i zasiłków następuje do 10 dnia następnego miesiąca). Wobec tego odsetki trzeba naliczyć za okres od 11 września 2007 r. do 1 września 2008 r. włącznie). Wynoszą one 11,22 zł {[(100 zł x 356 dni) x 11,5 proc.] : 365 dni}.[/ramka]
[ramka][b]Przykład 9[/b]
Pani Grażyna jest zatrudniona na umowę o pracę od 1 sierpnia 2007 r. Przebywała na zasiłku macierzyńskim od 1 sierpnia do 5 grudnia 2007 r. Złożyła wniosek o przeliczenie zasiłku, a w jej sprawie nie zapadła decyzja ani wyrok. Po przeliczeniu księgowa ustaliła, że zasiłek został zaniżony o 100 zł miesięcznie, a za grudzień o 20 zł (przysługiwał za część miesiąca). Oczywiście odsetki trzeba naliczyć od poszczególnych terminów płatności zasiłku. Zakładając, że firma wypłaca wynagrodzenia do 10 następnego miesiąca, zasiłek za sierpień 2007 r. powinna uregulować do 10 września 2007 r., za wrzesień do 10 października itd. Szef chce wypłacić wyrównanie zasiłku wraz z odsetkami za zwłokę 1 września. Musi ustalić kwotę odsetek liczoną odrębnie dla poszczególnych miesięcy:
- za sierpień 2007 r. – 11,22 zł {[(100 zł x 356 dni) x 11,5 proc.] : 365 dni}
- za wrzesień 2007 r. – 10,27 zł {[(100 zł x 326 dni) x 11,5 proc.] : 365 dni}
- za październik 2007 r. – 9,29 zł {[(100 zł x 295 dni) x 11,5 proc.] : 365 dni}
- za listopad 2007 r. – 8,35 zł {[(100 zł x 265 dni) x 11,5 proc.] : 365 dni}
- za grudzień 2007 r. – 1,47 zł {[(20 zł x 234 dni) x 11,5 proc.] : 365 dni}
Wyrównanie wyniesie zatem 420 zł, a odsetki 40,60 zł.[/ramka]
[ramka][b]Jak liczymy odsetki [/b]
Odsetki w skali roku ustalamy wg następującego wzoru
Od = (KZ x DZ x St.pr) : 365
gdzie:
Od – kwota odsetek
DZ – liczba dni zwłoki
St.pr – stopa odsetek za zwłokę obowiązująca w tym okresie
KZ – kwota zaległości
[b][i]Uwaga: W liczeniu odsetek pomocny będzie [link=http://www.rp.pl/narzedzia/calc6.html]nasz kalkulator odsetek ustawowych[/mail][/i][/b][/ramka]
[ramka][b]Jest ZUS od dopłat do zasiłku macierzyńskiego[/b]
Od wyrównania zasiłku macierzyńskiego w wyniku wyroku Trybunału naliczamy składki emerytalne i rentowe. To dlatego że osoba pobierająca taki zasiłek podlega z tego tytułu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli nie ma innych tytułów do ubezpieczeń.
- Podstawę wymiaru składek stanowi kwota wypłaconego zasiłku, bez odsetek za zwłokę.
- Składki od wyrównania wyłącznie wykazujemy w imiennym raporcie miesięcznym ZUS RCA z kodem 12 40 xx, składanym za miesiąc wypłaty wyrównania.
- Składki te finansuje budżet państwa. [/ramka]
