Przedsiębiorca prowadzący firmę jednoosobowo (osoba fizyczna) zgłasza siebie w ZUS jako płatnika na druku ZUS ZFA, podając dane identyfikacyjne NIP i REGON nadany przez GUS. Na podstawie zgłoszenia płatnika składek zakładane jest w ZUS konto płatnika składek, na którym rozliczane są składki na poszczególne ubezpieczenia za wszystkich ubezpieczonych.
Cykliczne rozrachunki z ZUS odbywają się w ten sposób, że właściciel, ewentualnie z osobą współpracującą – jeśli taka jest, składa jeden komplet dokumentów, tzn. raporty imienne za osoby ubezpieczone, w tym za siebie, oraz jedną zbiorczą deklarację ZUS DRA. Wówczas właściciel mieści się w liczbie ubezpieczonych przesądzającej o roli płatnika zasiłków.
Odmienna procedura
W przypadku wspólników spółek cywilnych (a także jawnych, komandytowych, partnerskich) zgłoszenie płatnika i rozliczenia składek wyglądają inaczej. W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej płatnikiem składek na własne ubezpieczenia społeczne i zdrowotne jest każdy ze wspólników indywidualnie.
Natomiast sama spółka pełni funkcję płatnika składek tylko za osoby zatrudnione w tej spółce i wykonujące tam pracę (np. pracowników, zleceniobiorców). W związku z tym spółka jako płatnik składek na druku zgłoszenia płatnika składek ZUS ZPA wskazuje NIP spółki, jej REGON i nazwę skróconą.
Każdy ze wspólników jako płatnik składek na własne ubezpieczenia zgłasza się w ZUS na formularzu ZUS ZFA z własnymi, odrębnymi danymi identyfikacyjnymi: NIP i PESEL. Posługiwanie się numerami nadanymi spółce jest nieprawidłowe.