Kontynuując proces porządkowania zasad budowy, a także usuwania rozbieżności interpretacyjnych w obowiązujących przepisach, minister rozwoju i technologii zdecydował o nowelizacji rozporządzenia ministra infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Celem nowelizacji wprowadzonej rozporządzeniem ministra rozwoju i technologii z 9 maja 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU z 2024 r., poz. 726; dalej: nowelizacja, rozporządzenie zmieniające) jest umożliwienie szerszego zastosowania elementów drewnianych przy wznoszeniu budynków oraz doprecyzowanie zagadnień związanych z usytuowaniem budynku na działce budowlanej.
Zmiany te będą miały wpływ na sektor mikroprzedsiębiorstw, małych przedsiębiorstw, na przedsiębiorstwa działające w obszarze związanym z projektowaniem budynków.
Czytaj więcej
Nowe przepisy dotyczą inwestycji o nieregularnym kształcie lub usytuowanych nierównolegle do granicy działki. Przy budowie np. domu będzie można te...
W założeniu rozszerzony zakres zastosowania w budownictwie konstrukcji z drewna ma pozwolić na rozwój oraz nowe możliwości dla wielu podmiotów. Regulacja ta obowiązuje od 15 sierpnia 2024 r. (zob. uzasadnienie projektu rozporządzenia: https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//578/12376550/13003690/dokument655963.pdf; dalej: u.p.).
Nadzór budowlany a nowe przepisy dotyczące drewna
W związku z tym, że zadania związane z nadzorem budowlanym należą do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego, wojewody przy pomocy wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego jako kierownika wojewódzkiego nadzoru budowlanego, wchodzącego w skład zespolonej administracji wojewódzkiej oraz do głównego inspektora nadzoru budowlanego, nowe regulacje w sposób oczywisty dotyczą również tych podmiotów.
Organy nadzoru budowlanego mogą dokonywać czynności wstępnych, obejmujących kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego. Jeśli stwierdzą, że roboty budowlane wykonane są zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami decyzji o pozwoleniu na budowę, nie mogą ingerować władczo. Oceniając zgodność stanu technicznego obiektu budowlanego z przepisami techniczno-budowlanymi, organy są zobowiązane badać, jaki stan techniczny został zaakceptowany w decyzji o pozwoleniu na budowę. Kwestionowanie stanu zgodności obiektu budowlanego z wymaganiami wskazanymi w przepisach techniczno-budowlanych byłoby, w razie zaakceptowania określonego stanu w decyzji o pozwoleniu na budowę, naruszeniem zasady trwałości decyzji administracyjnej (wyrok NSA z 28 maja 2020 r., II OSK 2517/19).
Czym jest oddzielna ściana według nowych przepisów?
Omawiana regulacja w ramach zasad sytuowania budynków na działce budowlanej doprecyzowuje, że każdą płaszczyznę powstałą w wyniku załamania lub uskoku ściany traktuje się jako oddzielną ścianę. Zmiana ma na celu doprecyzowanie zagadnień związanych z błędną interpretacją przepisów przez niektóre organy administracji architektoniczno-budowlanej, które utożsamiały pojęcie elewacji z pojęciem ściany, co nie było intencją projektodawcy.
Ponadto w § 12 dodano nowy ust. 1a, zgodnie z którym dopuszczono możliwość zbliżenia budynku ze ścianą usytuowaną w sposób inny niż równoległy w stronę granicy działki, na której sytuowany jest budynek, w taki sposób, aby to lokalizacja zewnętrznej krawędzi okna lub drzwi determinowała konieczność zachowania odległości 4 m. Projektodawca wyjaśnił, że w pomiarach trzeba przyjąć najdalej wysunięty element ramy lub innych elementów okna lub drzwi.
W przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę granicy działki budowlanej, na której jest on sytuowany, będzie możliwość zmniejszenia wymaganej odległości 4 m – ale nie mniej niż do 3 m – gdy zostaną spełnione łącznie dwa warunki:
- ściana budynku jest usytuowana w sposób inny niż równoległy do tej granicy działki i
- odległość zewnętrznej krawędzi okna lub drzwi wynosi nie mniej niż 4 m od granicy tej działki.
Dzięki tej regulacji możliwe będzie optymalne usytuowanie ściany budynku na działkach o nietypowym kształcie i w sposób inny niż równoległy. Aby doprecyzować powyższe przepisy, w § 12 dodano ust. 10a, który wprowadza nowy załącznik nr 1a do rozporządzenia wskazujący w sposób graficzny, na wybranych przykładach, poprawny sposób określenia minimalnej odległości budynków od granicy działki budowlanej (zob. u.p.).
Drewno jako element budowlany
W § 216 w ust. 2 dodano pkt 4, zgodnie z którym dopuszczono przy projektowaniu budynku zastosowanie konstrukcyjnych elementów liniowych (o dominującym jednym wymiarze), w szczególności belek i słupów, wykonanych z drewna klejonego warstwowo o minimalnym wymiarze przekroju poprzecznego co najmniej 14 cm, w budynku niskim (N) ZL, jeśli klasa odporności ogniowej tych elementów jest nie niższa niż R 30 i zastosowano rozwiązania ograniczające możliwość rozprzestrzeniania się pożaru między kondygnacjami.
Wprowadzona zmiana ma na celu umożliwienie wykonywanie słupów czy belek z drewna struganego, dobrej jakości, bez konieczności stosowania kosztownych i niekorzystnych dla środowiska zabezpieczeń ogniochronnych. W uzasadnieniu projektu rozporządzenia wyjaśniono, że z uwagi na charakterystykę przekroju poprzecznego (pole przekroju, elementy zazwyczaj masywne) elementy te nie stanowią bezpośredniego zagrożenia pożarowego, a ponadto charakteryzują się wysoką klasą odporności ogniowej, co wpływa na bezpieczeństwo budynku. Wskazano, że przyjęcie minimalnego wymiaru 14 cm przekroju poprzecznego elementów budowlanych wykonanych z drewna klejonego warstwowo pozwoli na szersze użycie drewna, równocześnie zapewniając ochronę pożarową, unikając wątpliwości interpretacyjnych oraz pozostawiając margines bezpieczeństwa w przypadku nieprecyzyjnego wykonawstwa.
Odnośnie do budynków wielokondygnacyjnych, poza wymaganiami dotyczącymi minimalnej wielkości pola przekroju poprzecznego oraz klasy odporności ogniowej konstrukcyjnych elementów liniowych, które są wykonane z drewna klejonego warstwowo, znaczenie dla bezpieczeństwa pożarowego ma także sposób wbudowania ich w konstrukcję.
Dlatego też w warunkach dopuszczenia uwzględnione zostały wymagania dotyczące zastosowania rozwiązań ograniczających możliwość rozprzestrzeniania się pożaru między kondygnacjami (zob. u.p.).
Udział drewna w konstrukcji dachowej
W § 216 w ust. 2 dodano pkt 5, zgodnie z którym dopuszczono w budynku niskim (N) lub średniowysokim (SW) hali sportowej lub krytego basenu zastosowanie konstrukcyjnych dachowych elementów liniowych (o dominującym jednym wymiarze), wykonanych z drewna klejonego warstwowo, jeżeli każdy wymiar przekroju poprzecznego tego elementu będzie wynosił nie mniej niż 14 cm i klasa odporności ogniowej tych elementów będzie nie niższa niż R 30. Zdecydowano się złagodzić wymagania w stosunku do pkt 4, dopuszczając zastosowanie konstrukcyjnych elementów drewnianych również w budynkach niskich lub średniowysokich hal sportowych i basenów z uwagi na charakter użytkowania tych obiektów, w których zagrożenie pożarem jest mniejsze (zob. u.p.).
W § 232 dodano ust. 8, zgodnie z którym wewnątrz warstwowego elementu oddzielenia przeciwpożarowego w budynku niskim (N) ZL III lub w budynku niskim (N) ZL IV dopuszczono zastosowanie elementów nośnych wykonanych z drewna litego czterostronnie struganego z fazowanymi narożnikami lub drewna klejonego warstwowo, o klasie reakcji na ogień nie niższej od D z dodatkowymi klasyfikacjami s1, Do lub s2, Do, pod warunkiem spełnienia łącznie następujących wymagań:
- zabezpieczenia ogniochronnego elementów nośnych wykonanych z drewna przed ich zapaleniem okładziną klasy K2 60,
- wypełnienia pustych przestrzeni powietrznych materiałami o klasie reakcji na ogień co najmniej A2, Do,
- nieprowadzenia wewnątrz warstwowego elementu oddzielenia przeciwpożarowego instalacji oraz nieumieszczania tam urządzeń, a także niewystępowania w tym elemencie otworów instalacyjnych, z wyjątkiem otworów zabezpieczonych w sposób, o którym mowa w § 234 ust. 1 i § 268 ust. 4–6.
Wprowadzenie tej regulacji ma na celu możliwość wznoszenia budynków o konstrukcji drewnianej – budynków niskich (N) ZL III lub budynków niskich (N) ZL IV. W uzasadnieniu projektu rozporządzenia wyjaśniono, że podwyższenie klasy odporności ogniowej przegród nie będzie problemem technicznym, a umożliwi dodatkowe zabezpieczenie mające na uwadze bezpieczne użytkowanie tych budynków na przestrzeni lat. Wskazano również, że wprowadzenie obowiązku zabezpieczenia elementów nośnych ścian oddzielenia przeciwpożarowego okładzinami o zdolności do zabezpieczenia ogniochronnego K2 60 zapewnia ochronę tych elementów przez czas co najmniej 60 min przed zapaleniem się, zwęgleniem lub innym uszkodzeniem, mającym znaczenie dla skuteczności ograniczenia rozprzestrzenia się pożaru wewnątrz budynku – w szczególności w przestrzeni wewnętrznej warstwowej ściany lub stropu oddzielenia przeciwpożarowego.
Dodano, że zapewnienie wypełnienia pustych przestrzeni powietrznych w warstwowym elemencie oddzielenia przeciwpożarowego materiałami niepalnymi (o klasie reakcji na ogień co najmniej A2, Do) ma na celu ograniczenie możliwości zapalenia się drewnianych elementów nośnych konstrukcji ścian lub stropów oraz szybkiego rozprzestrzeniania się pożaru wewnątrz tych elementów, którego ugaszenie, z uwagi na ograniczony dostęp, byłoby utrudnione. Z tych powodów za niedopuszczalne uznano również prowadzenie wewnątrzwarstwowego elementu oddzielenia przeciwpożarowego instalacji (względnie niezabezpieczonych ogniochronnie przejść instalacyjnych) i lokalizowanie w nim urządzeń, które mogą spowodować powstanie pożaru lub przyczynić się do jego rozprzestrzeniania (zob. u.p.).
Bez zabezpieczenia ogniochronnego
W § 232 dodano również ust. 9 dopuszczający niestosowanie zabezpieczeń ogniochronnych elementów nośnych wykonanych z drewna przed ich zapaleniem okładziną klasy K2 60 zastosowanych wewnątrz warstwowego elementu oddzielenia pożarowego (o którym mowa w ust. 8), jeżeli ściana oddzielenia przeciwpożarowego jest wykonana w postaci dwóch niezależnych konstrukcyjnie ścian, a każda z tych ścian samodzielnie spełnia wymagania w zakresie klasy odporności ogniowej z uwagi na nośność ogniową, szczelność ogniową i izolacyjność ogniową (R E I), określone w § 232 ust. 4 (zob. u.p.).
Schody i pochylnie: nośne elementy budowlane
W § 249 dodano ust. 5a, który dopuszcza zastosowanie nośnych elementów drewnianych (o klasie reakcji na ogień nie niższej od D z dodatkowymi klasyfikacjami s1, Do lub s2, Do) wewnątrz biegów lub spoczników schodów lub pochylni o budowie warstwowej, służących do ewakuacji. Dopuszczenie to dotyczy budynku niskiego (N) ZL III lub budynku niskiego (N) ZL IV wykonanego w klasie odporności pożarowej co najmniej „C”. Regulacja zawiera jednak trzy warunki, które muszą być spełnione łącznie:
- wykonania biegów lub spoczników schodów lub pochylni w klasie odporności ogniowej podwyższonej o co najmniej 30 minut w stosunku do klasy określonej w ust. 3,
- wypełnienia pustych przestrzeni powietrznych materiałami o klasie reakcji na ogień co najmniej A2, Do,
- obudowania od spodu biegów lub spoczników schodów lub pochylni okładzinami ognioochronnymi wykonanymi w sposób ograniczający rozprzestrzenianie się ognia do ich wnętrza.
Projektodawca wyjaśnił, że takie rozwiązanie pozwoli na wykonywanie bezpiecznych ciągów ewakuacyjnych (klatek schodowych) o układzie warstwowym, przy wykorzystaniu drewna jako elementów nośnych. Zastosowanie biegów, spoczników i pochylni o zwiększonej odporności ogniowej ma na celu zapewnienie warunków, które umożliwią wykorzystanie tych pionowych dróg komunikacyjnych zarówno do celów ewakuacji ludzi z budynku, jak również do działań ratowniczych. Z kolei zapewnienie wypełnienia pustych przestrzeni powietrznych materiałami niepalnymi (o klasie reakcji na ogień co najmniej A2, Do) ma służyć ograniczeniu możliwości zapalenia się drewnianych elementów nośnych oraz rozprzestrzeniania się pożaru wewnątrz pustych przestrzeni schodów, biegu i pochylni o budowie warstwowej. Natomiast obudowa ognioochronna biegów, spoczników i pochylni zapewni zabezpieczenie tych elementów przed możliwością rozprzestrzeniania się ognia do ich wnętrza (zob. u.p.).
Od kiedy stosować nowe rozporządzenie dotyczące udziału drewna w budowie?
W rozporządzeniu przewidziano przepisy przejściowe, zgodnie z którymi, jeśli przed dniem wejścia w życie rozporządzenia:
- został złożony wniosek o pozwolenie na budowę, wniosek o wydanie odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego, wniosek o zmianę pozwolenia na budowę,
- została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę lub odrębna decyzja o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego,
- zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonywania innych robót budowlanych w przypadku, gdy nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę,
- została wydana decyzja o legalizacji, o której mowa w art. 49 ust. 4 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, oraz decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 4 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane
stosuje się przepisy dotychczasowe.
Oznacza to, że nowe przepisy mają zastosowanie do wszystkich tych spraw, które na dzień 15 sierpnia 2024 r. nie znajdowały się w powyższym katalogu.
Autorka jest radcą prawnym
