Przede wszystkim procent swojej składki na ubezpieczenie wypadkowe powinni sprawdzić płatnicy, którzy w 2022 r. zwiększyli zatrudnienie powyżej 9 osób. Do nich może nie mieć już zastosowania ryczałtowa składka w wysokości 1,67 proc. Zmiana stopy procentowej składki wypadkowej może też wynikać z informacji z ZUS, który przy jej ustalaniu uwzględnia więcej danych, w tym wypadkowość w firmie. Jednak ZUS oblicza tę składkę tylko tym płatnikom, którzy złożyli informację ZUS IWA za ostatnie trzy lata (2020 r., 2021 r., 2022 r.), będąc do tego zobowiązanym.
Czytaj więcej:
Dzięki eliminowaniu zagrożeń w środowisku pracy pracodawca będzie mógł obniżyć wysokość składki na ubezpieczenie wypadkowe – uznał Sąd Najwyższy.
Pro
Najmniejsi płatnicy
W nowym roku składkowym, który będzie trwał od 1 kwietnia 2023 r. do 31 marca 2024 r., aktualne pozostają stopy procentowe składek dla grup działalności określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków (tekst jedn. DzU z 2022 r., poz. 740; znowelizowany od 1 kwietnia 2021 r. rozporządzeniem ministra rodziny i polityki społecznej z 16 marca 2021 r., DzU poz. 489). Tym samym płatnicy, którzy opłacają tę składkę w ryczałtowej stawce – tj. w wysokości połowy najwyższej stawki z tego rozporządzenia – nadal będą ją regulować w wysokości 1,67 proc. (50 proc. z 3,33 proc. przewidzianej dla działalności usługowej wspomagającej górnictwo i wydobywanie ). Dotyczy to płatników, którzy:
- nie podlegają wpisowi do rejestru REGON,
- zgłaszali w 2022 r. do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 ubezpieczonych (średnio w miesiącu).
Informacja na PUE ZUS
Płatnicy, którzy za ostatnie trzy lata kalendarzowe złożyli ZUS IWA – tj. informację o danych do ustalenia składki na ubezpieczenie wypadkowe – muszą sprawdzić obowiązującą ich od kwietnia br. stopę procentową składki wypadkowej na koncie PUE ZUS. Takie wiadomości ZUS przesłał pod koniec marca. Aby pobrać tę informację – tj. załącznik zatytułowany: „Zawiadomienie o stopie procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe”, należy w zakładce „Płatnik” w menu bocznym wybrać „Dokumenty i wiadomości”, następnie „Skrzynka odbiorcza” i przejść do „Lista dokumentów odebranych”, a potem do „Pismo z ZUS”.
Odniesieniem do obliczeń ZUS jest stopa procentowa składki wskazana dla danej kategorii działalności, określona w przywołanym załączniku nr 2 do rozporządzenia. Jednak ZUS przemnaża ją przez tzw. wskaźnik korygujący – od 0,5 do 1,5 – który może obniżyć lub podwyższyć stopę procentową składki z rozporządzenia w zależności od kategorii ryzyka dla płatnika. Kategoria ryzyka zależy z kolei m.in. od liczby wypadków przy pracy czy panujących w firmie zagrożeń związanych ze środowiskiem pracy (np. hałas, zapylenie, mikroklimat zimny lub gorący).
Ważna liczba ubezpieczonych
Pozostali płatnicy, tj. tacy, którzy:
- podlegają wpisowi do rejestru REGON,
- zgłaszali do ubezpieczenia wypadkowego średniomiesięcznie więcej niż 9 osób,
- nie złożyli informacji ZUS IWA za trzy ostatnie lata kalendarzowe, nie mając takiego obowiązku,
muszą samodzielnie ustalić obowiązującą ich od kwietnia stopę procentową składki wypadkowej. Bazują na załączniku nr 2 do przywołanego rozporządzenia.
Kluczowe jest tu ustalenie liczby ubezpieczonych. Może się bowiem okazać, że firma, która zwiększyła zatrudnienie, od kwietnia br. nie może już opłacać składki wypadkowej w ryczałtowej stawce (1,67 proc.), bo średnio na miesiąc liczba ubezpieczonych przekroczyła 9.
Mniejszy płatnik powinien więc zacząć od ustalenia liczby osób zgłaszanych do ubezpieczenia wypadkowego. Jeśli firma była zgłoszona w ZUS jako płatnik składek w 2022 r:
- sumuje liczę osób objętych tym ubezpieczeniem w poszczególnych miesiącach 2022 r.,
- dzieli wynik przez liczbę miesięcy, w których figurowała w ZUS jako płatnik składek na ubezpieczenie wypadkowe (choćby przez jeden dzień).
Przykład:
Osoba prowadząca pozarolniczą działalność była zgłoszona w ZUS jako płatnik składek od 29 stycznia do 30 kwietnia 2022 r. oraz od 3 sierpnia do 31 grudnia 2022 r. Od 1 maja do 2 sierpnia 2022 r. działalność była zawieszona, a wszystkie osoby wyrejestrowane z ubezpieczeń. W ciągu poszczególnych miesięcy przedsiębiorca zgłaszał do ubezpieczenia wypadkowego następującą liczbę osób:
W sumie liczba osób objętych ubezpieczeniem wypadkowym do celów ustalenia składki wypadkowej wyniosła:
86 : 9 = 9,56; po zaokrągleniu 10.
Przedsiębiorca, który zarejestrował się w ZUS po 31 grudnia 2022 r., ustala liczbę ubezpieczonych biorąc pod uwagę pierwszy miesiąc, od którego figuruje jako płatnik składek na ubezpieczenie wypadkowe.
Jeśli płatnik ustali, że zgłaszał do ubezpieczenia wypadkowego więcej niż 9 osób, obowiązująca go stopa procentowa składki wypadkowej zależy od grupy działalności, do której należy. Załącznik do przywołanego rozporządzenia określa stopę procentową dla 64 grup działalności. Aby odnaleźć tę właściwą, płatnik musi kolejno:
- ustalić, z jakim kodem PKD figurował w rejestrze REGON na 31 grudnia 2022 r. (albo na pierwszy dzień zgłoszenia się w ZUS – jeżeli zgłosił się jako płatnik między 1 stycznia a 31 marca 2023 r.),
- na podstawie dwóch pierwszych cyfr PKD ustalić sekcję (oznaczoną literą) i dział (pierwsze dwie cyfry PKD), do jakich została zaklasyfikowana działalność płatnika według Polskiej Klasyfikacji Działalności,
- odczytać stopę procentowej składki wypadkowej z tabelki – załącznika nr 2 do przywołanego rozporządzenia.
Dla przykładu płatnik figurujący w rejestrze REGON z PKD 16.22.Z „Produkcja gotowych parkietów podłogowych” na podstawie dwóch pierwszych cyfr tego kodu (16) ustalił, że należy do sekcji C, dział 16 „Produkcja wyrobów z drewna oraz korka z wyłączeniem mebli; produkcja wyrobów ze słomy i materiałów używanych do wyplatania”. Z załącznika wynika, że dla tej sekcji i działu (C 16) stopa procentowa składki wypadkowej wynosi 2,26 proc.
