Tak wynika z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Sąd co prawda uchylił postanowienie odmawiające wydania podatnikowi zaświadczenia o wygaśnięciu zobowiązania sprzed 20 lat, ale nie nakazał jednoznacznie wydania takiego potwierdzenia.
Zaświadczenie było podatnikowi potrzebne do wykreślenia z księgi wieczystej hipoteki przymusowej zabezpieczającej zapłatę VAT za listopad 1995 r.
Skarbówka odmówiła wydania zaświadczenia, powołując się na art. 70 § 8 ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym. Po upływie pięcioletniego terminu przedawnienia zobowiązania takie mogą być egzekwowane wyłącznie z hipoteki lub zastawu.
Spółka, której sprawa dotyczy, argumentowała, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 października 2013 r. (sygn. SK 40/12) zakwestionował zgodność z konstytucją identycznego w treści przepisu, obowiązującego w latach 1998–2002. Organ zauważył jednak, że art. 70 § 8 ordynacji podatkowej pozostaje w obrocie prawnym, a organy podatkowe nie mają uprawnień do oceny zgodności stosowanej ustawy z konstytucją.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, powołując się na wiele wcześniejszych orzeczeń, uznał, że także obowiązujący od 2003 r. art. 70 § 8 ordynacji nie spełnia standardów konstytucyjnych. Przyznał w związku z tym rację spółce, że zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką przedawniają się na zasadach ogólnych.
Nie nakazał jednak organowi podatkowemu wydania zaświadczenia. Poinstruował, że jeśli po przeprowadzeniu szczątkowego postępowania wyjaśniającego, właściwego dla uproszczonej procedury wydawania zaświadczeń, kwestia przedawnienia zobowiązania nie będzie budziła wątpliwości, to organ może uwzględnić żądanie podatnika. Jeśli natomiast będzie miał wątpliwości, powinien odmówić wydania zaświadczenia. Sąd podpowiedział podatnikowi, że w takim wypadku będzie mógł dochodzić swoich racji na drodze postępowania cywilnego o ustalenie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
– Uważam, że organ podatkowy nie może odmówić wydania zaświadczenia, tłumacząc się brakiem pewności, czy zaległość istnieje czy nie – mówi Alicja Sarna, doradca podatkowy w MDDP. – Organ podatkowy powinien posiadać wszelkie informacje o istnieniu lub nieistnieniu danej zaległości. Zaświadczenie o niezaleganiu z podatkami – a za takie należy uznać zaświadczenie o przedawnieniu – często jest warunkiem wzięcia udziału w przetargach. Nie można więc godzić się na to, by podatnik był wykluczany z takich przetargów lub nie mógł swobodnie dysponować nieruchomością, jeśli do przedawnienia rzeczywiście doszło – tłumaczy ekspertka z MDDP.
Sygnatura akt: I SA/Gl 299/15
