Prawnikowi – wspólnikowi sąd nie potrąci PIT

Argumentacja urzędników skarbówki nie przekonała też NSA, który w swoim rozstrzygnięciu zwrócił szczególną uwagę na uchwałę pełnego składu Izby Finansowej NSA z 21 października 2013 r. (II FPS 1/13). Uznano w niej, że wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu należy kwalifikować zależnie od formy prawnej, w jakiej wykonuje on swój zawód. I gdy pomoc prawną z urzędu pełnomocnik wykonuje prowadząc działalność zawodową w formie działalności gospodarczej, należy kwalifikować je do przychodów z działalności gospodarczej. A gdy czyni to w ramach innych form wykonywania swojego zawodu – do przychodów z działalności wykonywanej osobiście. NSA nie miał wątpliwości, że uchwała znajduje odniesienie również do rozstrzygnięcia problemu spornego w sprawie.

Sąd przypomniał, że radca prawny może wykonywać zawód m.in. w spółce komandytowej (z zastrzeżeniem co do składu komplementariuszy). Ze stanu faktycznego wskazanego we wniosku wynika, że działalność gospodarczą w zakresie usług świadczonych przez radców prawnych prowadzi spółka komandytowa (zaliczana do tzw. spółek osobowych, niemających osobowości prawnej). Stosownie natomiast do art. 5b ust. 2 ustawy o PIT jeżeli działalność gospodarczą prowadzi spółka niemająca osobowości prawnej, to przychody wspólnika z udziału uznaje się za przychody z działalności gospodarczej. To wszystko potwierdza zasadność stanowiska sądu pierwszej instancji, że w ustalonych realiach stanu faktycznego przychody uzyskane przez wnioskodawcę z udziału w spółce osobowej należy rozpatrywać jako pochodzące z działalności gospodarczej. W konsekwencji na instytucji wypłacającej wynagrodzenie, na podstawie wystawionej przez spółkę faktury VAT, nie ciążą obowiązki płatnika.

—oprac. Aleksandra Tarka

Zdaniem eksperta

Marcin Bazylczuk, radca prawny, doradca podatkowy Bazylczuk Prawo i Podatki

Ustanowiony przez sąd pełnomocnik z urzędu (radca prawny, adwokat, doradca podatkowy) jest uprawniony do otrzymania od Skarbu Państwa wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej przez stronę pomocy prawnej. W przeszłości istniały duże wątpliwości, do jakiego źródła przychodów pełnomocnik powinien zakwalifikować przychód osiągnięty z tego tytułu, w sytuacji gdy prowadził działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej (jawnej, partnerskiej oraz innych). Z uwagi na niejednolite podejście organów podatkowych i sądów administracyjnych przychód ten był kwalifikowany do przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, która może być opodatkowana 19-proc. podatkiem liniowym, albo przychodów z działalności wykonywanej osobiście, która jest opodatkowana według skali podatkowej. Różnice w opodatkowaniu mogły być więc znaczące w sytuacji, gdy pełnomocnik przekraczał w danym roku drugi próg podatkowy. Obecnie kwestia ta nie budzi wątpliwości, gdyż została rozstrzygnięta uchwałą pełnego składu Izby Finansowej NSA z 21 października 2013 r. (II FPS 1/13). NSA w podjętej uchwale stwierdził, że kwalifikacja do odpowiedniego źródła uzyskania przychodów wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu zależy od formy prawnej, w jakiej wykonuje on swój zawód. Gdy pomoc prawną z urzędu pełnomocnik wykonuje, prowadząc działalność zawodową w formie działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5a pkt 6 lit. a ustawy o PIT (np. w formie spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz innych), osiągnięty przychód należy zakwalifikować do źródła przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Jeżeli jednak czyni to w ramach innych form wykonywania swojego zawodu, to wynagrodzenie należy kwalifikować do źródła przychodów z działalności wykonywanej osobiście. Należy zwrócić uwagę, że – na podstawie art. 269 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wskazana uchwała ma ogólną moc wiążącą i tym samym sądy administracyjne są związane przedstawioną w niej wykładnią.