Gdy kradzież nastąpiła bez winy podatnika (z przyczyn od niego niezależnych), to zachowuje on prawo do odliczenia podatku i nie ma obowiązku korekty podatku. Logiczne jest zatem, że gdy kradzież nastąpiła z przyczyn zależnych od podatnika (a więc z jego winy), to wówczas następuje utrata prawa do odliczenia podatku i występuje obowiązek jego korekty.
Potwierdzenie w orzecznictwie
Znajduje to potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Tytułem przykładu warto przytoczyć tezy orzeczenia z 19 stycznia 2012 r. (I SA/Rz 785/11) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Sąd stwierdził mianowicie, że gdy kwotą niedoboru został obciążony pracownik podatnika, który w imieniu i na jego rzecz sprzedał towary, a nad działaniem pracownika podatnik jako pracodawca sprawował nadzór, to brak jest podstaw do stwierdzenia, że niedobór wystąpił z przyczyn niezależnych od podatnika.
Ponadto, dokonując wykładni a contrario art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, należy stwierdzić, że gdy z przyczyn od podatnika zależnych, np. w wyniku niedoborów zawinionych na skutek niedopełnienia obowiązków przez osobę odpowiedzialną materialnie za powierzone mienie podatnika, nie dochodzi do wykorzystania nabytych towarów do działalności opodatkowanej, podatnik traci prawo do odliczenia. W takiej sytuacji odliczona kwota podatku z tytułu nabycia towarów, które ostatecznie nie zostały wykorzystane do działalności opodatkowanej powinna być skorygowana, na podstawie art. 91 ust. 7d ustawy o VAT.
Warto przy tym zwrócić uwagę na:
1. po pierwsze wynikającą z przytoczonych tez orzeczenia przesłankę niedochowania należytej staranności oraz
2. po drugie na to, że zdaniem sądu za kradzież z przyczyn zależnych od podatnika uważa się także taką kradzież, która powstała na skutek niedopełnienia obowiązków przez osobę materialnie odpowiedzialną za powierzone jej mienie.
