Polski oddział zagranicznej spółki a odliczenie VAT

Mateusz ?Bieda, konsultant w rzeszowskim biurze Deloitte Doradztwo Podatkowe sp. z o.o.

Po raz kolejny kanwą sporu pomiędzy fiskusem a podatnikami stała się zasada neutralności VAT. W komentowanej sprawie sporna była wykładnia art. 86 ?ust. 1 i art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT ?w związku z tzw. czynnościami wewnątrzzakładowymi, wykonywanymi przez oddział dla jednostki macierzystej (zagranicznej) i przez nią finansowanymi, mającymi związek z czynnościami opodatkowanymi podatkiem od wartości dodanej za granicą Polski.

Krajowe organy podatkowe stoją obecnie na stanowisku, że aby odliczyć podatek naliczony wymieniony w art. 86 ust. 8 ?pkt 1 ustawy o VAT, musi istnieć podatek należny z tytułu czynności opodatkowanych wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT. Jeżeli zatem podatnik na terytorium Polski dokonuje jedynie zakupów, a nie wykonuje czynności opodatkowanych VAT, to traktowany jest jako konsument ponoszący ekonomiczny ciężar podatku, nawet jeżeli zakupy miały związek z działalnością gospodarczą, ?ale wykonywaną wyłącznie poza granicami kraju.

Stanowisko to, do niedawna akceptowane również przez sądy administracyjne, ?ulega jednak stopniowej zmianie na korzyść podatników. Zarówno komentowany nieprawomocny wyrok WSA w Krakowie, jak i niedawne wyroki NSA ?(z 26 lutego 2013 r., I FSK 493/12 i z 12 lutego 2014 r., I FSK 353/13, do którego brak jeszcze pisemnego uzasadnienia) wskazują, że zgodnie z art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT, będącym odzwierciedleniem zapisów art. 168 i 169 Dyrektywy 112, podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego ?o kwotę podatku naliczonego, jeżeli importowane lub nabyte towary i usługi dotyczą dostawy towarów lub świadczenia usług przez podatnika poza terytorium Polski, jeżeli kwoty te mogłyby być odliczone, gdyby czynności te były wykonywane na terytorium kraju, ?a podatnik posiada dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku ?z tymi czynnościami.

Należy więc, zgadzając się z rysującą się nowa linią orzeczniczą, stwierdzić, że gdy podatnik jest w stanie udokumentować związek nabywanych w Polsce usług ?i towarów z wykonywaniem działalności opodatkowanej podatkiem od wartości dodanej w innym kraju Unii Europejskiej, nawet w sytuacji, gdy w Polsce działalności opodatkowanej nie prowadzi, to przysługuje mu prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia tych towarów i usług.

Pozostaje mieć nadzieję, że powstająca linia orzecznicza zostanie ugruntowana ?w dalszych wyrokach sądów administracyjnych i przyjęta przez organy podatkowe. Pozwoliłoby to podatnikom ?na korzystanie w pełni z zasady neutralności VAT i zniosłoby kolejną przeszkodę dla przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą na otwartym rynku wspólnotowym.