VAT: Ulga na złe długi od windykowanej należności

Podatnik, który rozliczył VAT od należności, której faktycznie nie otrzymał, ma możliwość „odzyskania" podatku należnego odprowadzonego z tego tytułu do urzędu skarbowego. Na podstawie art. 89a ustawy o VAT sprzedawcy przysługuje prawo do skorygowania podstawy opodatkowania oraz podatku należnego z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju, za które nie otrzymał zapłaty. Aby skorzystać z tego uprawnienia nieściągalność wierzytelności musi zostać uprawdopodobniona, co ma miejsce wówczas, gdy wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 150 dni, licząc od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze.

U podatnika, który zawarł umowę powierniczego przelewu wierzytelności wątpliwości związane z zastosowaniem ulgi na złe długi dotyczą ustalenia czy umowa ta powoduje, że wierzytelność nią objęta, została „zbyta w jakiejkolwiek formie".

Fiskus potwierdza

Organy podatkowe uznają, że umowa powierniczego przelewu wierzytelności nie jest odpłatnym zbyciem wierzytelności w jakiejkolwiek formie. Dlatego jej zawarcie nie ma wpływu na prawo do skorygowania należnego VAT na podstawie art. 89a ustawy o VAT. Tak uznała m.in. Izba Skarbowa w Warszawie w interpretacji z 15 kwietnia 2010 r. (IPPP1-443-371/10-2/PR) oraz Izba Skarbowa w Katowicach w interpretacjach z 30 kwietnia 2009 r. (IBPP2/443-125/09/ICz) i z 14 sierpnia 2013 r. (IBPP2/ 443-490/13/WN). W tym ostatnim piśmie organ podatkowy, wyjaśniając istotę umowy powierniczego przelewu wierzytelności, wskazał, że: „(...) firma windykacyjna, »nabywająca« wierzytelności na podstawie umowy określanej potocznie mianem »przelewu powierniczego«, nie przejmuje ryzyka niewypłacalności dłużnika, chociaż działa w imieniu własnym. Dlatego istotą omawianej czynności prawnej nie jest sprzedaż wierzytelności (powiększenie majątku cesjonariusza o wartość przelanej wierzytelności), lecz odpłatne świadczenie usługi ściągania długów oraz ewentualnie pośrednictwo w obrocie wierzytelnościami.

Omawiana usługa przyjmuje formę przelewu wierzytelności wyłącznie dla potrzeb prawa procesowego, ponieważ większość firm windykacyjnych nie ma statusu kancelarii adwokackich lub radcowskich i z tego powodu nie może reprezentować wierzyciela przed sądem. Po nabyciu wierzytelności firma windykacyjna może występować przeciwko dłużnikowi jako wierzyciel, a więc strona postępowania cywilnoprawnego. Firmy windykacyjne mogą także zbywać wierzytelność na warunkach ustalonych z cedentem, jeżeli jednak po upływie określonego czasu, nabywca nie zostanie znaleziony, wierzytelność powraca do cedenta".

W rezultacie Izba Skarbowa w Katowicach uznała, że: „(...) powierniczy przelew wierzytelności przez wierzyciela nie stanowi uregulowania w jakiejkolwiek formie należności przez dłużnika. (...) brzmienie przepisów regulujących zasady korekty kwoty podatku wynikającej z niezapłaconej faktury wskazuje, że okoliczność przelewu wierzytelności, uprawnia wnioskodawcę (jako wierzyciela) do skorzystania z ulgi na złe długi, określonej przepisami art. 89a ust. 1 i 1a ustawy o VAT".

Zawarcie umowy powierniczego przelewu wierzytelności nie jest zatem przeszkodą do skorygowania podstawy opodatkowania i kwoty należnego VAT na podstawie art. 89a ustawy o VAT, jeżeli zostaną spełnione pozostałe warunki określone tym przepisem.