Laweciarze nie unikną podatku

Nowe przepisy dotyczące opodatkowania samochodów osobowych, choć nie mają charakteru przełomowego, uszczelniają system poboru podatku.

Dotąd, zgodnie z art. 100 ustawy akcyzowej, akcyza obejmowała:

- import samochodu osobowego niezarejestrowanego w Polsce,

- wewnątrzwspólnotowe nabycie (WNT) samochodu osobowego niezarejestrowanego w Polsce,

- pierwszą sprzedaż na terytorium Polski samochodu osobowego niezarejestrowanego dotychczas w naszym kraju, który został wyprodukowany w kraju bądź za granicą, ale akcyza z tytułu jego importu bądź WNT nie została zapłacona.

Od 1 września 2010 r. art. 100 zostanie uzupełniony o przepisy, zgodnie z którymi:

- jeżeli przed pierwszą rejestracją samochodu w Polsce nastąpi wymiana jego silnika o pojemności do 2 l na silnik o pojemności wyższej niż 2 l, przyjmuje się, że przedmiotem czynności podlegającej opodatkowaniu jest samochód osobowy o pojemności silnika powyżej 2 l;

- jeżeli przed pierwszą rejestracją samochodu w Polsce nastąpi w nim instalacja silnika (w przypadku gdy samochód sprowadzony został bez silnika), przyjmuje się, że przedmiotem czynności podlegającej opodatkowaniu jest samochód osobowy o pojemności silnika, który został zainstalowany.

Te zasady będą miały zastosowanie niezależnie od tego, czy wymiana bądź instalacja silnika zostały wykonane z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa.

Niewątpliwie celem tych regulacji było zapobieganie sytuacjom, gdy do Polski sprowadzany jest samochód bez silnika bądź z silnikiem mniejszym niż 2 l, a następnie już w Polsce w pojeździe takim instalowany jest silnik (bądź silnik o pojemności większej niż 2 l), podczas gdy podatek akcyzowy z tytułu WNT lub importu w ogóle nie jest płacony bądź płacony jest od samochodu o silniku do 2 l.

Zgodnie z założeniami nowych przepisów akcyza z tytułu przywozu takiego auta do Polski powinna być obliczona z zastosowaniem zasad właściwych dla samochodu odpowiednio z silnikiem bądź silnikiem o wyższej pojemności. Skutek taki nie zaistnieje jednak w przypadku, gdy samochód z silnikiem do 2 l zostanie w Polsce zarejestrowany, a następnie nastąpi wymiana silnika na silnik o wyższej pojemności.

Przepisy te budzić mogą uzasadnione zastrzeżenia. Może się bowiem zdarzyć, że dystrybutor sprowadzi do Polski samochód o silniku do 2 l pojemności i uiści z tego tytułu należną akcyzę, a następnie nabywca tego samochodu, przed jego zarejestrowaniem, zainstaluje silnik o wyższej pojemności.

Czy w takim wypadku powstanie obowiązek podatkowy, i kto będzie podatnikiem z tego tytułu? Nie wydaje się uzasadnione, by był nim dystrybutor, instalacja silnika może bowiem nastąpić bez jego wiedzy.

Jeśli natomiast chodzi o nabywcę, który zainstalował silnik o wyższej pojemności, organy podatkowe mogą starać się wywodzić obowiązek podatkowy z omawianych przepisów i art. 100 ust. 2 ustawy akcyzowej, zgodnie z którym przedmiotem opodatkowania akcyzą jest również sprzedaż samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju, następująca po uprzedniej sprzedaży, jeżeli wcześniej akcyza nie została zapłacona w należnej wysokości a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony.

Co prawda nabywca, który zainstalował silnik o wyższej pojemności, nie sprzedaje samochodu w sensie prawa cywilnego, jednak ustawa akcyzowa uznaje za sprzedaż również inne czynności, w tym przekazanie samochodu na cele prywatne podatnika. Choć cel uznania tej czynności za sprzedaż był zupełnie inny, nie można wykluczyć, że organy będą dążyć do wykorzystania go również w analizowanej sytuacji.

Od 1 września zmieniają się też reguły określania podatnika akcyzy w przypadku samochodów będących przedmiotem współwłasności. W świetle nowego art. 102 ust. 4 są nim wszyscy współwłaściciele.

Także wtedy, gdy wyłącznie jeden z nich wykona czynność opodatkowaną w odniesieniu do tego samochodu. Ponadto odpowiedzialność współwłaścicieli za zobowiązanie z tytułu akcyzy będzie miała charakter solidarny.