Wcześniejsza spłata wierzytelności – skutki dla dłużnika i wierzyciela

Co się dzieje, gdy wierzyciel przyjmuje wcześniejszą płatność od swojego dłużnika dokonaną na mocy porozumienia stron przyspieszającego termin płatności względem terminu pierwotnego? Czynność prawna przyspieszająca płatność może zostać uznana za nieważną z uwagi na sprzeczność takiej czynności z zasadami współżycia społecznego.

Dokonanie takiej płatności może też w przyszłości zostać uznane – z mocy samego prawa – za bezskuteczne względem masy upadłości (art. 127 ust. 3 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe; dalej: p.u.). W takiej sytuacji przyspieszenie zaspokojenia nie jest sukcesem wierzyciela, gdyż syndyk masy upadłości zażąda od niego zwrotu do masy upadłości równowartości wcześniejszej spłaty, a zabezpieczenia rzeczowe ustanowione na rzecz wierzyciela ulegną bezpowrotnej utracie przez wierzyciela (jeżeli w wyniku przedterminowej spłaty doszło do wygaśnięcia całego zobowiązania). Wierzyciel będzie mógł jedynie zgłosić swoją – już niezabezpieczoną – wierzytelność syndykowi masy upadłości.