Czy wszyscy pracownicy będą się kształcić bez podatku

20 maja Sejm przyjął poprawkę Senatu do ustawy nowelizującej kodeks pracy i ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych, określającej nowe zasady przyznawania przez pracodawców świadczeń na kształcenie pracowników.

Chodzi o regulację przejściową, zgodnie z którą [b]przepisy określające zasady i warunki podnoszenia kwalifikacji zawodowych pracowników obowiązujące przed 11 kwietnia 2010 r. mają mieć zastosowanie do pracowników, którzy rozpoczęli podnoszenie tych kwalifikacji przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej[/b].

Brak takiego zapisu w ustawie pierwotnie uchwalonej przez Sejm powodował, że pracownicy, którym przyznano świadczenia szkoleniowe po 10 kwietnia tego roku, a przed wejściem w życie nowelizacji, musieliby zapłacić od nich podatek (takie przynajmniej było [b][link=http://www.rp.pl/artykul/473989.html]stanowisko Ministerstwa Finansów[/link][/b], o czym informowaliśmy 13 maja br., „[link=http://www.rp.pl/artykul/474154.html]Od świadczeń szkoleniowych trzeba potrącić zaliczkę[/link]”).

W tym czasie nie było bowiem „przepisów szczególnych” regulujących zasady kształcenia, a do takich przepisów odsyła [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?n=1&id=346580]ustawa o PIT[/link], określając zakres świadczeń wolnych od podatku.

[srodtytul]Płatnik pobierze zaliczkę[/srodtytul]

Nowela - w tym przepis przejściowy regulujący sytuację podatników, którym przyznano świadczenia szkoleniowe po 10 kwietnia – wejdzie jednak w życie dopiero po 30 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. To długi okres vacatio legis.

[b]Czy w tym czasie – po wygaśnięciu starych przepisów o finansowaniu szkoleń[/b] (na skutek uchylenia ich wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego) [b]a przed wejściem w życie noweli wprowadzającej nowe reguły i przepis przejściowy zezwalający na kontynuowanie rozpoczętych już szkoleń na starych zasadach – pracodawcy jako płatnicy PIT powinni pobierać zaliczki na ten podatek od przyznawanych świadczeń[/b], wiedząc, że będą one zwolnione z podatku, niejako z mocą wsteczną?

Zapytaliśmy o to Ministerstwo Finansów.

[srodtytul]Zmiana też w ustawie o PIT[/srodtytul]

To jednak nie koniec wątpliwości. Wraz z wejściem w życie noweli brzmienie zmieni bowiem art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy o PIT, przewidujący zwolnienie dla świadczeń szkoleniowych. Zgodnie z obecnym jego brzmieniem zwolnienie dotyczy „świadczeń przyznanych zgodnie z odrębnymi przepisami przez pracodawcę na podnoszenie kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego pracownika, z wyjątkiem wynagrodzeń otrzymywanych za czas urlopu szkoleniowego oraz za czas zwolnień z części dnia pracy, przysługujących pracownikom podejmującym naukę w szkołach lub podnoszącym kwalifikacje zawodowe w formach pozaszkolnych”.

Po zmianie zwolnieniem objęte będą „świadczenia przyznane zgodnie z odrębnymi przepisami przez pracodawcę na podnoszenie kwalifikacji zawodowych, z wyjątkiem wynagrodzeń otrzymywanych za czas zwolnienia z całości lub części dnia pracy oraz za czas urlopu szkoleniowego”. Zasadnicza różnica polega na tym, że przepis nie wymienia już świadczeń przyznanych na podnoszenie wykształcenia ogólnego pracownika.

W przepisach kodeksu pracy regulujących zasady kształcenia pracowników, wprowadzonych nowelizacją z 20 maja, już bowiem takie pojęcie nie występuje. Czy oznacza to, że takie świadczenia będą opodatkowane?

[srodtytul]Wykształcenie ogólne i zawodowe[/srodtytul]

Zgodnie z nowym art. 103[sup]1[/sup] kodeksu pracy „przez podnoszenie kwalifikacji zawodowych rozumie się zdobywanie lub uzupełnianie wiedzy i umiejętności przez pracownika, z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą”.

Podnoszenie wykształcenia ogólnego też jest uzupełnianiem wiedzy pracownika. Jednak nawet przyjmując, że w świetle nowych przepisów prawa pracy podnoszenie wykształcenia ogólnego mieści się w pojęciu podnoszenia kwalifikacji zawodowych (i korzysta tym samym ze zwolnienia podatkowego), to z pewnością nie było tak pod rządami [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=6AA99EB31B7A6D3C73C5FE87C46A9ABF?id=72344]rozporządzenia z 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych[/link], nadal mającego mieć zastosowanie do pracowników, którzy rozpoczęli naukę przed wejściem w życie noweli. Sam jego tytuł wskazuje, że chodzi o różny zakres kształcenia.

Zatem choć pracownicy ci, uzupełniając wiedzę ogólną, będą – dzięki przepisom przejściowym nowelizacji – korzystać ze zwolnienia podatkowego, to jednak wiele wskazuje na to, że tylko do momentu wejścia w życie tej nowelizacji.

Z chwilą zmiany brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy o PIT utracą to zwolnienie (świadczenia na podnoszenie wykształcenia ogólnego wypłacane od tego czasu będą opodatkowane). Przepis ten bowiem – zgodnie z jego literalnym brzmieniem – będzie zwalniał z podatku wyłącznie świadczenia na podnoszenie kwalifikacji zawodowych.

Co prawda kierując się regułami wykładni systemowej i celowościowej można dojść do innego wniosku, ale nie wiadomo, czy organy podatkowe i sądy uznają taką wykładnię za prawidłową. Dodatkowym problemem jest to, że rozporządzenie z 12 października 1993 r. nie definiuje, co jest podnoszeniem kwalifikacji zawodowych, a co podnoszeniem wykształcenia ogólnego.

Gdyby się okazało, że tylko dofinansowanie tego pierwszego korzysta ze zwolnienia podatkowego, można się spodziewać dodatkowych sporów na tym tle. Także o tę kwestię zapytaliśmy Ministerstwo Finansów. O odpowiedzi poinformujemy.

[ramka][b]Bałagan w szkoleniach[/b]

Wygaśnięcie rozporządzenia z 12 października 1993 r. i wprowadzenie z opóźnieniem nowych przepisów regulujących zasady szkoleń pracowniczych oraz zmiana brzmienia ustawy o PIT spowodowały niemałe zamieszanie.

Spróbujmy podsumować, [b]jakie mogą być skutki podatkowe wypłaty świadczeń szkoleniowych, w zależności od tego, kiedy rozpoczęło się kształcenie:[/b]

[b]przed 11 kwietnia[/b]

- zasady kształcenia pracowników reguluje rozporządzenie z 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych;

- świadczenia dla pracowników na podnoszenie kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego wypłacone przed tą datą są zwolnione z podatku (nie trzeba od nich pobierać zaliczki na PIT);

- świadczenia dla pracowników na podnoszenie kwalifikacji zawodowych przyznane przed tą datą są zwolnione z podatku bez względu na moment ich wypłaty (nie trzeba od nich pobierać zaliczki na PIT);

- świadczenia dla pracowników na podnoszenie wykształcenia ogólnego przyznane przed tą datą a wypłacone po niej są zwolnione z podatku (nie trzeba od nich pobierać zaliczki na PIT), o ile wypłata nastąpiła przed wejściem w życie nowelizacji art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy o PIT; świadczenia te wypłacone po wejściu w życie noweli mogą nie być objęte zwolnieniem.

[b]w okresie od 11 kwietnia do wejścia w życie ustawy nowelizującej z 20 maja[/b]

- zasady kształcenia będzie regulować rozporządzenie z 12 października 1993 r. (wynika to z przepisu przejściowego noweli, który dopiero wejdzie w życie);

- świadczenia dla pracowników na podnoszenie kwalifikacji zawodowych przyznane po 10 kwietnia będą zwolnione z podatku (dzięki regulacji przejściowej, ale do momentu wejścia tej regulacji w życie – zgodnie ze stanowiskiem MF – zwolnienie de facto nie obowiązuje);

- świadczenia dla pracowników na podnoszenie wykształcenia ogólnego przyznane po 10 kwietnia będą zwolnione z podatku (dzięki regulacji przejściowej, ale do momentu wejścia tej regulacji w życie – zgodnie ze stanowiskiem MF – zwolnienie de facto nie obowiązuje, z tym że jeśli zostaną wypłacone po zmianie brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy o PIT, mogą nie być objęte zwolnieniem).

[b]po wejściu w życie ustawy nowelizującej z 20 maja[/b]