Obowiązki wobec urzędu ma sam beneficjent

Jeśli przyjąć, że polski pośrednik nie jest płatnikiem, to podatnik powinien samodzielnie rozliczyć podatek w zeznaniu rocznym. W takim wypadku 19--proc. zryczałtowany podatek od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu udziału w funduszach kapitałowych rozlicza wyłącznie beneficjent – osoba fizyczna. Moim zdaniem wynika to z następujących przepisów:

- art. 30a ust. 11 w związku z art. 45 ust. 3b ustawy o PIT przewiduje obowiązek wykazania przez podatnika w zeznaniu rocznym kwoty zryczałtowanego podatku obliczonego od przychodów (dochodów), wymienionych w art. 30a ust. 1 pkt 1 – 5, uzyskanych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz kwot podatku zapłaconego za granicą (o których mowa w art. 30a ust. 9 i 10),

- art. 30a ust. 9 ustawy o PIT wskazuje, że podatnicy będący polskimi rezydentami, uzyskujący poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej określone przychody (dochody), m.in. z udziału w funduszach kapitałowych, od kwoty zryczałtowanego podatku obliczonego zgodnie z ust. 1 od tych przychodów (dochodów) odliczają kwotę równą podatkowi zapłaconemu za granicą, jednakże odliczenie to nie może przekroczyć kwoty podatku obliczonego od tych przychodów (dochodów) przy zastosowaniu stawki 19 proc.

Według tych regulacji beneficjent ma możliwość odliczenia podatku zapłaconego za granicą i – co istotne – uniknięcia ewentualnego podwójnego opodatkowania, podczas gdy takiej możliwości jest pozbawiony, jeśli pobór podatku i złożenie zeznania rocznego odbywa się za pośrednictwem płatnika.

Argumentem przemawiającym za tym, że to sam podatnik, a nie polski pośrednik, powinien rozliczyć podatek, może być to, że w ustawie o PIT został wprost przewidziany tryb rozliczania dochodów z funduszy zagranicznych bez pośrednictwa płatnika. Zgodnie z art. 30a ust. 11 ustawy o PIT kwoty zryczałtowanego podatku obliczonego od przychodów (dochodów), o których mowa w ust. 1 pkt 1 – 5, uzyskanych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, oraz kwoty podatku zapłaconego za granicą, o których mowa w ust. 9 i 10, podatnicy są obowiązani wykazać w zeznaniu rocznym. Zgodnie z art. 45 ust. 3b ustawy o PIT w zeznaniu rocznym wykazuje się należny podatek dochodowy, o którym mowa w art. 29 – 30a, a więc także podatek z art. 30a ust. 1 pkt 5 dotyczący dochodów z funduszy inwestycyjnych (w tym zagranicznych), jeżeli podatek ten nie został pobrany przez płatnika.

Dodatkowym argumentem jest również to, że polski pośrednik jako jednostka jedynie przekazująca środki uprawnionemu w imieniu wypłacającego, tj. funduszu, nie jest uprawiony do dokonywania jakichkolwiek przeliczeń, w tym w szczególności do uwzględniania w stosunku do kwot przelewanych na rachunki osób fizycznych jakichkolwiek pomniejszeń podstawy wymiaru podatku o koszty. Tymczasem jest oczywiste, że koszty te istnieją i związku z tym ich nieuwzględnienie powoduje, iż podstawa wymiaru podatku jest zawyżona, co prowadzi wprost do powstania nadpłaty. Taka sytuacja nie zaistnieje w przypadku samodzielnego rozliczania przez podatnika przychodów uzyskanych z zagranicy z tytułu uczestnictwa w funduszach kapitałowych.

Reasumując, moim zdaniem w przypadku inwestycji w fundusz zagraniczny, uczestnik osoba fizyczna jest zobowiązany do samodzielnego rozliczenia i zapłaty 19-proc. zryczałtowanego podatku dochodowego. Podstawą dla rozliczenia będzie informacja uzyskana od funduszu zagranicznego, do której sporządzenia jest on zobligowany na mocy art. 256 ust. 1 pkt 4 ustawy o funduszach.

Natomiast w związku z inwestowaniem przez polskich rezydentów w jednostki uczestnictwa (tytuły uczestnictwa) funduszu zagranicznego na podmiocie krajowym nie powinny spoczywać obowiązki płatnika zgodnie z przepisami ustawy o PIT. Nie ma bowiem, jak się wydaje, jednoznacznych przesłanek prawnych, pozwalających na uznanie, że polski pośrednik staje się w takim wypadku płatnikiem.

Do istoty koncepcji instytucji płatnika należy bowiem przeniesienie obowiązku w zakresie poboru i zapłaty podatku z podatnika na „źródło” dochodu. Takim źródłem jest bez wątpienia wyłącznie zagraniczny fundusz, związany określonym węzłem prawnym z beneficjentem. Nie jest nim w żadnym razie polski agent płatności i nie powinien zostać uznany za płatnika. Domniemywanie obowiązku płatnika w przypadku gdy pośrednik działa nie w imieniu własnym, ale jest jedynie, zgodnie z umową, agentem płatności, wobec braku wyraźnych uregulowań przemawiających za uznaniem takich obowiązków, nie powinno mieć miejsca.

Podatnik powinien rozliczyć przychód w zeznaniu rocznym na podstawie uzyskanej z funduszu informacji

Niestety, jak wynika z interpretacji organów podatkowych, nie mogą one wypracować jednolitego podejścia w tej sprawie. Zdaniem niektórych na polskim pośredniku ciąży obowiązek poboru zryczałtowanego podatku dochodowego w związku z przekazywaniem wypłat na rzecz uczestników funduszu. W innych (nowszych) interpretacjach uznają, że art. 41 ust. 4 ustawy o PIT (ani żaden inny przepis) nie nakłada na krajowy podmiot obowiązku obliczenia, pobrania jako płatnik i wpłacenia na rzecz organu podatkowego zryczałtowanego podatku w zakresie wypłat realizowanych przez zagraniczny fundusz.

Autorka jest doradcą podatkowym, senior associate w warszawskim biurze kancelarii prawnej Dewey & LeBoeuf

Czy polski bank działający w imieniu zagranicznego funduszu jest płatnikiem podatku od wypłacanych należności? Urzędy mają różne zdanie.

Płatnikiem jest pośrednik...

Jakie argumenty mają organy podatkowe, które twierdzą, że podatek od przychodów z zagranicznego funduszu powinien rozliczyć polski pośrednik? W interpretacji Izby Skarbowej w Gdańsku z 24 października 2005 r. (BI/4117-0054/05) stwierdzono, że przepisy nie dają spółce, która pełni funkcję przedstawiciela, agenta płatności oraz dystrybutora zagranicznego funduszu, możliwości wyboru pobrania bądź niepobrania podatku. Ustawodawca nie wskazał też, że płatnik powinien generować wypłacany przez siebie dochód. Jedynym warunkiem jest wypłata należności osobom fizycznym mającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsce zamieszkania. Tak więc płatnikami są również banki wypłacające dochody pochodzące z zagranicy. Reasumując, „spółka działająca jako przedstawiciel, agent płatności oraz dystrybutor funduszu w przypadku wypłat na rzecz uczestników w związku z umorzeniem posiadanych przez nich tytułów uczestnictwa oraz wypłat dochodów lub innych świadczeń należnych uczestnikom funduszu jest płatnikiem zryczałtowanego podatku dochodowego”.

O obowiązki związane z rozliczeniem podatku zapytał też bank, który jest agentem płatności dla zagranicznych funduszy inwestycyjnych dystrybuujących jednostki uczestnictwa na terytorium Polski. Tytuły uczestnictwa mogą być zbywane przez fundusz zagraniczny za pośrednictwem banku osobom fizycznym – rezydentom i nierezydentom. Czy jest on podmiotem wypłacającym w myśl art. 42c ust. 2 ustawy o PIT? Bank uważa, że nie, pełni bowiem jedynie funkcje techniczne sprowadzające się do pośrednictwa w przyjmowaniu zleceń nabycia i odkupu jednostek uczestnictwa. Pośrednictwo to ograniczone jest do funkcji wynikających z ustawy o funduszach inwestycyjnych, tj. do funkcji pośrednika w obsłudze i rozliczeniach klientów, przyjmującego zlecenia nabycia, umorzenia bądź zamiany jednostek. Nie jest więc podmiotem prawnie zobowiązanym do wypłaty lub w stosunku do którego przysługuje roszczenie o jej dokonanie. Pierwszy Mazowiecki Urząd Skarbowy w Warszawie miał jednak inne zdanie. Jak czytamy w interpretacji z 23 grudnia 2005 r. (1471/DPF/415/105/05/PP): „bank pełniąc rolę agenta płatności jest podmiotem wypłacającym lub stawiającym do dyspozycji przychody (dochody)”.

...czy beneficjent