Mimo iż przepisy ustawy o VAT dotyczące tzw. prewspółczynnika obowiązują od 1 stycznia 2016 r., samorządowe i państwowe instytucje kultury wciąż mają problem z ich stosowaniem. Nowe przepisy ograniczają możliwość odliczenia VAT w przypadku tzw. działalności mieszanej, jeśli zakupy służą zarówno działalności gospodarczej, jak i celom pozostającym poza nią. Problem dotyczy sytuacji, gdy np. teatr poza płatnymi spektaklami organizuje bezpłatne występy czy warsztaty. Powstają wówczas wątpliwości, czy może odliczyć VAT od zakupów związanych z bezpłatną działalnością.
Ministerstwo Finansów przedstawiło swoje stanowisko na ten temat w odpowiedzi na interpelację poselską nr 4762. Poseł Małgorzata Kidawa-Błońska (PO) przytoczyła w niej opinię instytucji kultury, które twierdzą, że nie prowadzą działalności innej niż gospodarcza, więc nie powinny stosować prewspółczynnika. Konieczność jej stosowania oznaczałaby wzrost kosztów utrzymania tych instytucji od kilkuset tysięcy do kilku milionów zł. W konsekwencji będą musiały występować o wyższe dotacje.
Związek z działalnością
Wiceminister Leszek Skiba wyjaśnił, że w przypadku,gdy instytucja kultury prowadząca działalność gospodarczą wykonuje również czynności nieodpłatne, kluczowa jest ocena, czy czynności te towarzyszą działalności gospodarczej. Stosowanie prewspółczynnika będzie konieczne, jeśli czynności nieodpłatne stanowią odrębny, obok działalności gospodarczej, przedmiot działalności danej instytucji. Będzie tak w przypadku, gdy samorządowa instytucja kultury organizuje nieodpłatnie imprezy i wydarzenia kulturalne oraz prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT, polegającą np. na wynajmowaniu powierzchni na cele użytkowe.
Cele marketingowe
Działalność nieodpłatna może być też jednak traktowana jako działalność towarzysząca działalności gospodarczej. Może tak być w przypadku instytucji kultury, która podejmuje nieodpłatne przedsięwzięcia w celach promocyjnych i marketingowych, a ich efektem ma być poszerzenie grona widzów, którzy skorzystają ostatecznie z odpłatnych usług tej instytucji. Wówczas mogłyby być spełnione przesłanki uznania ich za związane z działalnością gospodarczą, co pozwala uniknąć stosowania prewspółczynnika. Każdą sprawę należy jednak oceniać indywidualnie.
Instytucje kultury coraz częściej występują o interpretacje podatkowe w tym zakresie. Przykładem jest teatr będący samorządową instytucją kultury, który zapytał Izbę Skarbową w Katowicach (IBPP3/4512-297/16-1/EJ) o ocenę jego działań. Izba zgodziła się, że teatr nie będzie musiał stosować prewspółczynnika od bezpłatnych warsztatów, które mają na celu przyciągnąć widzów na odpłatne spektakle. Inaczej będzie jednak w przypadku projektu wystawienia sztuki w teatrze w Szwecji, gdyż nie jest on ukierunkowany na zwiększenie obrotów z działalności odpłatnej teatru.
