Polacy przeznaczają miliony złotych na wsparcie dla poszkodowanych rosyjską agresją Ukraińców. Czy mają prawo do podatkowej ulgi na darowizny?

– Preferencje są zarówno w ustawie o PIT, jak i specustawie o pomocy Ukraińcom. Wielu filantropów z nich jednak nie skorzysta. Ulgi są bowiem tylko na niektóre darowizny – mówi Grzegorz Gębka, doradca podatkowy w kancelarii GTA.

Przepisy pomijają niektóre formy pomocy

Co wynika z obecnych regulacji? Zgodnie z ustawą o PIT pieniężne i rzeczowe darowizny dla Ukrainy można odliczyć od dochodu. Roczny limit na wszystkie dary to 6 proc. dochodu. Żeby skorzystać z ulgi, pomoc musi być przekazana organizacji prowadzącej działalność pożytku publicznego, np. fundacji bądź stowarzyszeniu.

Z kolei specustawa pozwala rozliczać w podatkowych kosztach rzeczy przekazane przez przedsiębiorców. Obdarowanym musi być określony podmiot wspierający ofiary wojny, np. organizacja prowadząca działalność pożytku publicznego (również ukraińska) albo jednostka samorządu terytorialnego.

Reklama
Reklama

– Niektóre grupy podatników i formy wsparcia są w ogóle w tych przepisach pominięte – podkreśla Grzegorz Gębka.

Oto przykłady. Z żadnej preferencji nie skorzystają przedsiębiorcy na liniowym PIT (a jest ich około 700 tysięcy), którzy przekazują darowizny pieniężne. Nie odliczą ich od dochodu na podstawie ustawy o PIT. Nie wrzucą też w koszty na mocy specustawy. Bez względu na to, kto jest obdarowanym.

Z kolei przedsiębiorcy na skali (a także pracownicy czy zleceniobiorcy) mogą skorzystać z ulgi, o której mówi ustawa o PIT. Nie odliczą jednak pieniędzy przekazanych organizacjom ukraińskim. A także samorządom, które też przecież organizują zbiórki. Nie odliczą również środków pieniężnych dla szpitali, domów opieki czy noclegowni. Podobnie jak przedsiębiorcy na ryczałcie czy osoby rozliczające w tej formie przychody z najmu. Ulga (limitowana) przysługuje tylko na pieniądze przekazane organizacjom prowadzącym działalność pożytku publicznego.

A jak jest z darowiznami rzeczowymi? Przedsiębiorcy na liniowym PIT mogą wrzucić towary przekazane, np. fundacji czy gminie, w podatkowe koszty. Podobnie jak firmy na skali. Z tej możliwości nie skorzystają ryczałtowcy. Oni mogą odliczyć darowizny od przychodu. Ale z limitem (6 proc. przychodu) i nie dla każdego. Nie odpiszą chociażby rzeczy przekazanych gminie.

Ograniczenia mają także osoby fizyczne na skali (pracownicy czy zleceniobiorcy). Przykładowo, nie odliczą darowizny dla jednostki samorządu terytorialnego, domów pomocy społecznej czy ośrodków wsparcia.

Preferencje trzeba zwiększyć

Eksperci nie mają wątpliwości, że preferencje dla pomagających Ukrainie powinny być większe.

– Trzeba poszerzyć ulgi. Tak aby wolno było odliczyć też darowizny na inne podmioty, które zajmują się pomocą dla ofiar wojny. Powinno się też zwiększyć limity ulgi – postuluje Joanna Wierzejska, doradca podatkowy, partner w kancelarii DZP. Dodaje, że można to zrobić na wzór tarczy antykryzysowej, która wprowadziła preferencyjne zasady rozliczania darowizn na walkę z koronawirusem. Wolno je rozliczać w kosztach, a także odliczać od dochodu (w większej kwocie, przez pewien okres nawet 200 proc.). Odpis jest nie tylko na wsparcie dla organizacji prowadzących działalność pożytku publicznego, ale także innych podmiotów, np. szpitali, noclegowni czy domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży. Przysługuje również przedsiębiorcom na liniowym PIT.

– Oczywiście większość osób pomagających Ukrainie kieruje się głównie odruchami serca, nie ma jednak powodów, aby część darczyńców była pozbawiona podatkowych przywilejów – podsumowuje Grzegorz Gębka.

Szansę na pełne odliczenie pomocy dla ofiar wojny w Ukrainie daje darowizna na działalność charytatywno-opiekuńczą Kościoła Katolickiego. Trzeba ją ofiarować kościelnej osobie prawnej, np. parafii albo Caritas diecezji.

Nie ma żadnych ulg na wsparcie przekazane bezpośrednio Ukraińcom.

Spółki na CIT mają większe możliwości

Specustawa pozwala rozliczać w podatkowych kosztach rzeczy przekazane przez przedsiębiorców organizacjom pomagającym Ukraińcom. W ustawach PIT/CIT jest też ulga na darowizny – odliczenie od dochodu. Czy firma może skorzystać z obu tych preferencji? Jeśli jest na PIT, to nie. Podwójna korzyść przysługuje natomiast spółkom płacącym CIT. One nie mają zakazu odliczania darowizn, które zostały wcześniej rozliczone w kosztach. Jedyny wyjątek to darowizny produktów spożywczych, o których mówi art. 16 ust. 1 pkt 14 ustawy o CIT. Wniosek z tego, że spółki mogą zaliczyć wydatki na rzeczową pomoc Ukrainie do kosztów na podstawie specustawy, a następnie odliczyć od dochodu na zasadach ogólnych. Pamiętając przy tym, że ulga z ustawy o CIT ma limit. Wsparcie odliczymy tylko do wysokości 10 proc. dochodu. Żeby skorzystać z ulgi, darowizna powinna być przekazana organizacjom prowadzącym działalność pożytku publicznego (ale nie ukraińskim). Nie muszą mieć statusu organizacji pożytku publicznego. Więcej o podwójnej podatkowej korzyści w CIT pisaliśmy w „Rzeczpospolitej” z 18 marca.