Grunty rolne z dwuczłonowym oznaczeniem bywają korzystnie opodatkowane

Grunty mogą podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, podatkiem rolnym albo podatkiem leśnym. Co do zasady grunty podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, chyba że są to użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na  użytkach rolnych lub lasy.

Te kategorie gruntów podlegają z kolei opodatkowaniu odpowiednio podatkiem rolnym albo leśnym, chyba że są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej – w takiej sytuacji są opodatkowane podatkiem od nieruchomości.

Przepisy ustaw podatkowych w celu ustalenia sposobu opodatkowania gruntów poszczególnymi podatkami odwołują się do klasyfikacji tych gruntów w ewidencji gruntów i budynków. Na znaczenie ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatków wskazuje także ustawa z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. DzU z 2010 r. nr 193, poz. 1287 ze zm.), zgodnie z którą podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji.

Przepisy sobie, praktyka sobie

W modelowym przypadku grunt powinien być zatem opodatkowany zgodnie z jego oznaczeniem zawartym w ewidencji gruntów i budynków. Oznaczeń w ewidencji dokonuje się zgodnie z przepisami rozporządzenia ministra rozwoju regionalnego i budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (DzU nr 38, poz. 454; dalej rozporządzenie).

Rozporządzenie wskazuje, jakie symbole należy stosować w odniesieniu do danego rodzaju gruntów. Przykładowo: użytki rolne powinny być oznaczone symbolem R (grunty orne), symbolem B-R (grunty orne zabudowane) albo symbolem Ł (łąki trwałe). W przypadku gruntów zurbanizowanych i zabudowanych może mieć natomiast zastosowanie np. symbol B (tereny mieszkaniowe), symbol Ba (tereny przemysłowe) albo symbol Bz (tereny rekreacyjno-wypoczynkowe).

Przepisy rozporządzenia nie przewidują natomiast możliwości jednoczesnego zastosowania symboli właściwych dla użytków rolnych (np. RIIIb) oraz dla gruntów zurbanizowanych i zabudowanych (np. Bz).

W praktyce zdarza się jednak, że w ewidencji gruntów i budynków znajdują się wpisy, w których do oznaczenia gruntu zastosowano właśnie dwuczłonowe symbole – np. Bz-RIIIb, Bz-RIVa czy Bz-RIVb. W takich sytuacjach pojawia się pytanie, którym podatkiem powinny być opodatkowane grunty, tj. podatkiem od nieruchomości czy podatkiem rolnym.

Podatek od nieruchomości

W większości przypadków przedstawiciele doktryny twierdzą, że konieczne jest opodatkowanie tego typu gruntów podatkiem od nieruchomości. Wskazuje się bowiem, że skoro grunty oznaczone dwuczłonowymi symbolami nie są zaklasyfikowane w rozporządzeniu jako użytki rolne – rozporządzenie nie przewiduje bowiem tego typu dwuczłonowego oznaczenia dla użytków rolnych – to powinny one podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Zastosowanie powyższego stanowiska w praktyce mogłoby być w wielu przypadkach bardzo niekorzystne dla podatników. Zdarza się bowiem, że grunty faktycznie mają charakter rolny i prowadzona jest na nich działalność rolnicza, a dwuczłonowe oznaczenie w ewidencji gruntów i budynków jest nieprawidłowe i niezgodne z rzeczywistością. W przypadku konieczności zapłaty podatku od nieruchomości zamiast podatku rolnego obciążenie podatkowe mogłoby wzrosnąć kilkakrotnie.

Część organów podatkowych pierwszej instancji (w przypadku podatku od nieruchomości są to organy samorządowe), w sytuacji złożonego oznaczenia gruntów w ewidencji gruntów i budynków (np. symbolami Bz-RIIIb, Bz-RIVa, Bz-RIVb) wydaje decyzje o opodatkowaniu tych gruntów podatkiem od nieruchomości, a nie podatkiem rolnym. Powoduje to znaczny wzrost podatku do zapłaty przez podatników. Organy podatkowe, uzasadniając swoje stanowisko, często stosują argumentację prezentowaną przez doktrynę prawa podatkowego w tym zakresie.

Sąd łaskawszy dla podatników

Na szczęście z pomocą podatnikom przyszedł Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z 22 września 2011 r. (II FSK 559/10) stwierdził, że rozporządzenie nie wyjaśnia, do jakiej kategorii należy zakwalifikować grunty oznaczone symbolem zawierającym także (a więc nie wyłącznie) symbol użytku rolnego, tj. np. symbolem Bz-RIIIb, Bz-RIVa czy Bz-RIVb.

Zdaniem sądu w trakcie postępowania w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia organ podatkowy nie przedstawił przekonującej argumentacji, że istnieje jakakolwiek podstawa, by pominąć fakt oznaczenia w symbolu złożonym danego gruntu także symbolem użytku rolnego.

Według NSA oparcie się w tej sprawie wyłącznie na niejednoznacznej ewidencji gruntów i budynków i arbitralne uznanie na jej podstawie, że w danym przypadku nie ma się do czynienia z gruntami (użytkami) rolnymi, nie było uprawnione.

NSA wskazał, odnosząc się do art. 217 Konstytucji RP, że powyższe stanowisko wynika z zasady, zgodnie z którą zakres przedmiotu opodatkowania musi być określony precyzyjnie, a interpretacja przepisów dotyczących tego przedmiotu opodatkowania nie może być rozszerzająca, dokonana na niekorzyść podatnika (in dubio pro tributario).

Co istotne, NSA wskazał wyraźnie, że powoływane przez organ podatkowy wielokrotnie w toku postępowania stanowisko doktryny w tym zakresie nie może stanowić żadnej dyrektywy wykładni czy to dla organów administracyjnych, czy to dla sądów.

Jak to wykorzystać w praktyce

W praktyce korzystne rozstrzygnięcie NSA może być wykorzystane przez podatników w dwóch sytuacjach. Wyrok NSA oraz zawarta w nim argumentacja mogą być argumentem przeciwko próbom opodatkowywania podatkiem od nieruchomości gruntów oznaczonych dwuczłonowymi symbolami, tj. Bz-RIIIb, Bz-RIVa, Bz-RIVb.

Z drugiej strony, jeżeli podatnik już zapłacił podatek od nieruchomości od tego typu gruntów, ma możliwość wystąpienia z wnioskiem o zwrot nadpłaty i oparcie swojej argumentacji m.in. na treści wyroku NSA.

W jednym z prowadzonych niedawno postępowań Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie w decyzji z 14 czerwca 2012 r. (SKO.HM.-400/3529/2012) uznało, że grunty oznaczone dwuczłonowymi symbolami, m.in. Bz-RIIIb i Bz-RIVa, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, lecz – tak jak wskazywał podatnik – podatkiem rolnym.

Postępowanie dotyczyło podatnika, który posiada znaczne obszary gruntów, na których prowadzi działalność rolniczą. Część gruntów jest oznaczona w ewidencji gruntów i budynków symbolami dwuczłonowymi, m.in. BzRIIIb i BzRIVa. Grunty te były traktowane przez podatnika jako rolne i podatnik odprowadzał od nich podatek rolny. Organ podatkowy uznał jednak, że od  wskazanych gruntów powinien być płacony podatek od nieruchomości.

W efekcie organ wydał decyzję, w której ponad dziesięciokrotnie zwiększył kwotę podatku do zapłaty w stosunku do tego, co zostało pierwotnie zadeklarowane. W wyniku wniesionych odwołań SKO wydało ostateczną decyzję, korzystną dla podatnika.

Ponieważ SKO w swojej decyzji uwzględniło również argumentację przedstawioną przez NSA w wyroku z 22 września 2011 r., można mieć nadzieję, że inne organy podatkowe będą w podobnych sprawach rozstrzygać także korzystnie dla podatników. -